Wat is een "aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving"?
Als erfgenaam hebt u de keuze om een nalatenschap zuiver te aanvaarden, te verwerpen of te aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving.
Aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving betekent dat u de nalatenschap wel aanvaardt, maar enkel voor zover het actief voldoende is om het passief te dekken. U bent dus niet persoonlijk aansprakelijk voor eventuele schulden van de overledene die het actief van de nalatenschap overstijgen. Met andere woorden: uw eigen vermogen blijft beschermd.
Deze vorm van aanvaarding is vooral zinvol wanneer u geen volledig zicht hebt op de omvang van de bezittingen en schulden van de overledene. Door te kiezen voor aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving vermijdt u het risico om met eigen middelen te moeten bijpassen, mocht blijken dat de schulden groter zijn dan het vermogen in de nalatenschap.
Als u daarentegen de nalatenschap zuiver aanvaardt, neemt u niet alleen de bezittingen, maar ook alle schulden integraal op u – zelfs als die schulden het actief overschrijden. Daarom is voorzichtigheid geboden, zeker bij twijfel.
De "beneficiaire" aanvaarding
Wanneer u een nalatenschap aanvaardt onder voorrecht van boedelbeschrijving (ook wel “beneficiaire aanvaarding” genoemd), aanvaardt u de erfenis met bescherming tegen eventuele schulden. Uw aansprakelijkheid is beperkt tot de waarde van het actief van de nalatenschap. Uw eigenvermogen blijft dus buiten schot, ook als de schulden groter blijken te zijn dan het vermogen van de overledene.
Als “beneficiair aanvaardende” erfgenaam hebt u echter ook bepaalde verplichtingen:
1. Formele verklaring bij de notaris
U moet binnen een redelijke termijn een verklaring van aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving afleggen bij een notaris. Sinds de hervorming kan dit niet langer via de rechtbank. De notaris registreert uw verklaring in het Centraal Erfregister (CER) en zorgt voor publicatie in het Belgisch Staatsblad. Zo worden derden (bv. schuldeisers) op de hoogte gebracht.
2. Vereffening en beheer van de nalatenschap
U moet de nalatenschap vereffenen en beheren, dit houdt in:
- Schuldeisers betalen (proportioneel volgens hun rang of categorie);
- Eventuele legaten uitkeren.
Maar opgelet: binnen de drie maanden na publicatie van de verklaring mag u geen schulden betalen of legaten uitkeren. Dit om het principe van gelijkheid tussen schuldeisers te respecteren. Als u bijvoorbeeld de ene al betaald heeft en er blijkt onvoldoende actief, dan benadeelt u de andere. De sanctie in dit geval is de niet-tegenwerpbaarheid van de afgifte van het legaat ten aanzien van de schuldeiser. Deze mag doen alsof de betaling niet heeft plaatsgevonden.
Vroeger kon je nog terecht op de Rechtbank van Eerste Aanleg voor een verklaring van aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving, maar dat is gedaan. Nu is het enkel nog bij de notaris.
De boedelbeschrijving
Wanneer u een nalatenschap beneficiair aanvaardt (dus onder voorrecht van boedelbeschrijving), volstaat een verklaring bij de notaris niet. U moet ook een boedelbeschrijving laten opmaken.
Een boedelbeschrijving is een officiële inventaris van de nalatenschap. Ze bevat een overzicht van alle activa (bezittingen) en passiva (schulden) van de overledene op het moment van overlijden. Dit zorgt voor transparantie tegenover schuldeisers, mede-erfgenamen en andere betrokkenen.
Deze boedelbeschrijving moet verplicht worden opgemaakt door een notaris. Die zorgt ervoor dat alles correct wordt geïnventariseerd, gewaardeerd en geregistreerd.
Wat met de minderjarigen?
Minderjarigen worden extra beschermd in het Belgisch erfrecht. Vroeger konden zij een erfenis enkel aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving, zelfs wanneer de nalatenschap duidelijk positief was. Dat leidde vaak tot onnodige kosten en formaliteiten terwijl er geen reëel risico was voor het kind.
Met de inwerkingtreding van het nieuwe erfrecht is dit gewijzigd. Vandaag kan een minderjarige ook een erfenis zuiver aanvaarden, op voorwaarde dat de vrederechter hiervoor toestemming geeft.
De voogd of ouder met ouderlijk gezag moet de vrederechter verzoeken om een machtiging tot zuivere aanvaarding. De rechter zal deze machtiging enkel verlenen wanneer het actief van de nalatenschap kennelijk groter is dan het passief, en er dus geen risico bestaat dat het kind schulden erft.
In de praktijk vragen vrederechters vaak een kopie van de aangifte van nalatenschap of andere stukken dat aantonen dat de baten de lasten overstijgen.
De wetgever wou met deze hervorming onnodige formaliteiten vermijden en de erfenisprocedure voor kinderen soepeler laten verlopen wanneer er geen financieel risico is.
Heeft u een vraag over uw nalatenschap?
Bent u verwikkeld in een discussie met andere erfgenamen, of heeft u een vraag over het nieuwe erfrecht? Wij beantwoorden graag al uw vragen en staan steeds ter uwer beschikking. Neem gerust met ons contat op!