Abnormale of goedgunstige voordelen: wanneer belast de fiscus wat u weggeeft?

Abnormale of goedgunstige voordelen zijn voordelen die uw onderneming aan een ander geeft zonder een normale tegenprestatie. Denk aan een renteloze lening aan een zustervennootschap, of een verkoop onder de marktprijs aan een verbonden onderneming. De fiscus kan zo'n voordeel bij uw eigen winst tellen, ook al hebt u het nooit ontvangen. De regels staan in art. 26 en art. 185, §2 WIB92.

Wat is een abnormaal of goedgunstig voordeel?

De wet geeft geen definitie. De rechtspraak gebruikt twee begrippen:

• een abnormaal voordeel is een voordeel dat strijdig is met de normale gang van zaken, met de gewone handelsgebruiken in een gelijkaardige situatie;
• een goedgunstig voordeel is een voordeel dat u toekent zonder dat er een verplichting of een gelijkwaardige tegenprestatie tegenover staat.

Enkele voorbeelden:

• een lening aan een verbonden vennootschap zonder of tegen een te lage interest;
• de verkoop van een pand of aandelen onder de marktwaarde;
• het gratis ter beschikking stellen van personeel, kantoren of een wagen;
• het kwijtschelden van een schuld zonder zakelijke reden.

De algemene regel: art. 26 WIB92

Verleent een in België gevestigde onderneming abnormale of goedgunstige voordelen, dan worden die voordelen bij haar eigen winst gevoegd (art. 26 WIB92). Dat gebeurt niet als het voordeel al meetelt voor de belastbare inkomsten van wie het ontvangt. Het idee is eenvoudig: het voordeel moet ergens in België belast worden, ofwel bij de gever, ofwel bij de ontvanger.

Die uitzondering vervalt in een aantal gevallen. Het voordeel wordt dan in alle gevallen bij uw winst gevoegd, ook als de ontvanger het zelf aangeeft. Dat is onder meer zo wanneer het voordeel gaat naar:

• een buitenlandse onderneming waarmee uw onderneming rechtstreeks of onrechtstreeks verbonden is;
• een buitenlandse onderneming of inrichting die in haar land niet of veel gunstiger belast wordt.

Ook de ontvanger kan getroffen worden. Een vennootschap die een abnormaal of goedgunstig voordeel ontvangt, kan daarop in principe geen fiscale aftrekken zoals vorige verliezen toepassen (art. 207 WIB92). Het voordeel wordt dus effectief belast.

Grensoverschrijdende groepen: art. 185, §2 WIB92

Voor ondernemingen die deel uitmaken van een internationale groep geldt daarnaast art. 185, §2 WIB92. Die bepaling werd ingevoerd bij de wet van 21 juni 2004 en geldt vanaf aanslagjaar 2005. Ze zet het arm's-lengthbeginsel van de OESO om in Belgisch recht: transacties tussen verbonden ondernemingen moeten verlopen zoals tussen onafhankelijke partijen.

Die bepaling werkt in twee richtingen:

• een opwaartse correctie: boekt een Belgische vennootschap te weinig winst omdat ze met een buitenlandse groepsvennootschap voorwaarden afsprak die afwijken van de markt, dan kan de fiscus de winst verhogen;
• een neerwaartse correctie: werd dezelfde winst in het buitenland al bij een verbonden onderneming belast, dan kan de Belgische winst verlaagd worden, om dubbele belasting te vermijden.

Art. 26 WIB92 bestond al bij de codificatie van het WIB92. Art. 185, §2 is dus een latere en meer specifieke regel voor grensoverschrijdende situaties binnen een groep. Meer over het onderliggende principe leest u in Wat is het 'arm's length'-principe? De Belgische overwinstregeling, die op deze bepaling steunde, werd later als staatssteun beschouwd. Zie Wat is staatssteun?

Wie moet wat bewijzen?

In principe moet de fiscus aantonen dat er een abnormaal of goedgunstig voordeel is. In de praktijk vraagt de controleur wel snel naar uw verantwoording. Kunt u met cijfers en vergelijkbare transacties tonen dat uw prijs of rente marktconform is, dan staat u veel sterker.

Voor grotere groepen is documentatie bovendien verplicht. Belgische groepsentiteiten die in het vorige boekjaar minstens één van deze drempels overschrijden, moeten een lokaal dossier en een groepsdossier indienen:

• € 50.000.000,00 aan bedrijfs- en financiële opbrengsten;
• € 1.000.000.000,00 balanstotaal;
• gemiddeld 100 voltijdse equivalenten.

Groepen met een geconsolideerde omzet van meer dan € 750.000.000,00 moeten daarnaast een landenrapport opmaken. Welke methodes de fiscus aanvaardt om een marktprijs te bepalen, leest u in Welke transfer pricing methodes bestaan er?

Kort samengevat: vraag en antwoord

Wat is een abnormaal of goedgunstig voordeel? Een voordeel dat een onderneming toekent zonder normale of gelijkwaardige tegenprestatie, zoals een renteloze lening of een verkoop onder de marktprijs. De fiscus voegt het bij de winst van de gever, tenzij het al belast wordt bij de Belgische ontvanger (art. 26 WIB92).

Wat is het verschil tussen art. 26 en art. 185, §2 WIB92? Art. 26 is de algemene regel voor alle abnormale of goedgunstige voordelen. Art. 185, §2, ingevoerd in 2004, regelt specifiek de correcties tussen verbonden ondernemingen van een internationale groep volgens het arm's-lengthbeginsel.

Veelgestelde vragen

Is een renteloze lening aan mijn zustervennootschap altijd een abnormaal voordeel?
Niet altijd, maar het risico is groot. Als er geen zakelijke verantwoording is, zal de fiscus de gemiste interest wellicht als voordeel bij uw winst tellen. Een schriftelijke overeenkomst met een marktconforme rente is de veiligste weg.

Wordt het voordeel dubbel belast, bij de gever en bij de ontvanger?
In principe niet. Wordt het voordeel al belast bij een Belgische ontvanger, dan wordt het niet nog eens bij de gever belast. In bepaalde grensoverschrijdende situaties wordt het wel altijd bij de gever belast.

Moet mijn vennootschap transfer-pricingdocumentatie bijhouden?
Verplicht is dat vanaf de wettelijke drempels, zoals € 50.000.000,00 aan opbrengsten of 100 voltijdse equivalenten. Ook daaronder is een goed dossier sterk aan te raden om bij een controle de marktconformiteit te kunnen aantonen.

Wie moet bewijzen dat een voordeel abnormaal is?
In principe de fiscus. Wie zelf goed gedocumenteerd is, kan dat bewijs wel veel makkelijker weerleggen.