Hoe worden meerwaarden van bedrijfsactiva belast?

Verwezenlijkt of niet

Een verwezenlijkte meerwaarde impliceert dat het actief uit het vermogen verdwijnt maar dat er iets anders in de plaats komt, bijvoorbeeld geld of aandelen. Dit is wat 'verwezenlijkt' wil zeggen. Een 'meerwaarde' ontstaat wanneer de ontvangen vergoeding zonder de kosten groter is dan de aankoopprijs met aftrek van de fiscaal aanvaarde afschrijvingen.

Uitgedrukt of latent

Een uitgedrukte meerwaarde slaat op het feit dat er in de boekhouding een vaststelling is dat de marktwaarde is die hoger is dan de boekwaarde. U kan dit niet zomaar doen voor alle activa. Financiële activa zijn bijvoorbeeld uitgesloten van zo een uitgedrukte meerwaarde.

Onder winst van een vennootschap is ook de uitgedrukte meerwaarde begrepen, maar deze staat zeker niet gelijk met belastbare winst. Zo bepaalt de wet dat uitgedrukte maar niet verwezenlijkte meerwaarden zijn vrijgesteld, met uitsluiting van meerwaarden op voorraden en bestellingen in uitvoering.

Latente meerwaarden zijn meerwaarden die niet tot uiting komen in de boekhouding. Deze vallen niet onder de belastbare winst.

Roll over relief

Verwezenlijkte meerwaarden zijn in principe belastbaar, maar er is een systeem van 'roll over relief' van wederbelegging van vrijwillig verwezenlijkte meerwaarden op materiële of immateriële activa die meer dan vijf jaar in de vennootschap aanwezig waren. Eventueel kan u het systeem ook toepassen voor gedwongen meerwaarden (bvb. bij hoge schadevergoeding) en dit ongeacht de houdperiode. Er is wel de voorwaarde dat u de volledige opbrengst binnen de drie jaar in afschrijfbare vaste bedrijfsactiva binnen de Europese Economische Ruimte investeert.  De termijn van 'drie jaar' dient u met een korreltje zout te nemen, want deze neemt een start op de eerste dag van het belastbaar tijdperk bij een vrijwillige meerwaarde en de eerste dag van het belastbare tijdperk na het ontvangen van de som bij een gedwongen meerwaarde. Dit kan dus leiden tot termijnen die veel korter zijn in de praktijk. Maar er zijn ook uitzonderingen waarbij er een langere termijn is, bijvoorbeeld vijf jaar voor investeringen in gebouwen. Ook bepaalde aankopen uit het verleden kunnen kwalificeren als wederbelegging.

Via het systeem van 'roll over relief' is de meerwaarde belast aan het ritme van de afschrijving van de investering. De tijdelijke niet-belasting gaat samen met de boeking op een belastingvrije reserve en op de post toekomstige belasting.

Er is een speciaal 'roll over relief'-systeem voor meerwaarden op bedrijfsvoertuigen, waarbij de termijnen en voorwaarden verschillen. Dit systeem wil ecologische investeringen aanmoedigen.

Onaantastbaarheidsvoorwaarde

Meerwaarden in de vennootschapsbelasting die zijn vrijgesteld of die van een gespreide taxatie genieten vereisen wel dat de meerwaarde is geboekt op een afzonderlijke passiefrekening. Dit geldt ook voor (vrijgestelde) herwaarderingsmeerwaarden.

Aandelen

Meerwaarden op aandelen kunnen definitief vrijgesteld zijn mits specifieke voorwaarden (cfr. het regime van definitief belaste inkomsten).  Hier speelt de onaantastbaarheidsvoorwaarde niet, precies omdat het over een definitieve vrijstelling gaat. Technisch zal men dit doen via een aanpassing van de begintoestand van de reserves.