Belastingplichtigen zonder recht op aftrek: vrijgesteld van btw, maar tegen welke prijs?

Belastingplichtigen zonder recht op aftrek rekenen geen btw aan op hun prestaties. Dat klinkt als een voordeel, maar er hangt een prijs aan vast: de btw op hun eigen aankopen kunnen ze ook niet recupereren. Wie valt onder deze regeling, en waar moet u op letten?

Wat is een belastingplichtige zonder recht op aftrek?

U bent belastingplichtig voor de btw zodra u zelfstandig en regelmatig een economische activiteit uitoefent. Zie Wie is belastingplichtig voor btw?

Sommige activiteiten zijn wettelijk vrijgesteld van btw. De basis is artikel 44 van het Btw-Wetboek. Wie uitsluitend zulke vrijgestelde handelingen verricht, is een belastingplichtige zonder recht op aftrek. Het gevolg is tweeledig:

• u rekent geen btw aan aan uw klanten;
• u kunt de btw die u zelf betaalt op uw aankopen en investeringen niet aftrekken.

Die niet-aftrekbare btw is voor u dus een gewone kost.

Welke activiteiten zijn vrijgesteld?

Artikel 44 Btw-Wetboek somt een lange reeks activiteiten op. De belangrijkste zijn:

• medische en paramedische zorg: artsen, tandartsen, kinesitherapeuten en andere erkende zorgberoepen;
• de sociale sector: ouderenzorg, kinderopvang, gezinshulp en zorg voor personen met een handicap;
• de culturele sector: onder meer bibliotheken, musea, monumenten, dierentuinen en podiumkunsten;
• bepaalde verrichtingen met onroerend goed, zoals de verhuur van gebouwen;
• verzekeringen en de meeste bank- en kredietverrichtingen.

Voor culturele en vergelijkbare instellingen geldt een extra voorwaarde. Alleen instellingen zonder winstoogmerk komen in aanmerking, en hun inkomsten mogen alleen dienen om hun eigen kosten te dekken.

Is de vrijstelling verplicht?

In de regel wel. Valt uw activiteit onder de wettelijke voorwaarden, dan bent u automatisch vrijgesteld. U kunt niet kiezen om toch btw aan te rekenen.

Er is één belangrijke uitzondering: de verhuur van bedrijfsgebouwen. Sinds 1 januari 2019 kunnen verhuurder en huurder samen kiezen voor een verhuur met btw (art. 44, § 3, 2° Btw-Wetboek). Die keuze geldt onder voorwaarden:

• de huurder is zelf btw-plichtig en gebruikt het gebouw voor zijn economische activiteit;
• het gaat om een nieuw of grondig vernieuwd gebouw, waarvoor de btw op de bouwwerken ten vroegste op 1 oktober 2018 opeisbaar werd;
• beide partijen kiezen er samen voor, voor de hele duur van de huurovereenkomst.

Deze optie wordt vaak over het hoofd gezien. Toch kan ze voor een verhuurder interessant zijn: wie met btw verhuurt, kan de btw op de bouwkosten in principe wel aftrekken.

Moet u een btw-aangifte indienen?

Belastingplichtigen zonder recht op aftrek dienen in de regel geen periodieke btw-aangifte in. Toch moet u in bepaalde gevallen een bijzondere aangifte indienen (formulier 629), bijvoorbeeld:

• als uw intracommunautaire aankopen van goederen meer dan € 11.200,00 per jaar bedragen;
• als u diensten afneemt van een dienstverrichter die in het buitenland gevestigd is, ongeacht het bedrag;
• als u in een andere lidstaat een nieuw vervoermiddel of accijnsgoederen koopt;
• als u elektriciteit of gas afneemt van een leverancier die niet in België gevestigd is.

U betaalt dan zelf de Belgische btw op die aankopen.

De medische vrijstelling sinds 2022

Sinds 1 januari 2022 geldt de medische vrijstelling alleen nog voor zorg met een therapeutisch doel: het opsporen, behandelen of voorkomen van ziekten en gezondheidsproblemen. Zuiver esthetische ingrepen zijn belast.

Tegelijk werd de vrijstelling verruimd. Ook homeopaten, chiropractors, osteopaten en acupuncturisten kunnen vrijgesteld zijn, als ze een gepaste opleiding en een gelijkwaardig kwaliteitsniveau kunnen aantonen.

En de verplichte e-facturatie?

Sinds 1 januari 2026 moeten btw-plichtige ondernemingen onderling gestructureerde elektronische facturen uitwisselen. Wie uitsluitend vrijgestelde handelingen volgens artikel 44 verricht, valt buiten die verplichting, zowel voor het uitreiken als voor het ontvangen van e-facturen.

Het verschil met andere btw-statuten

Verricht u zowel vrijgestelde als belaste handelingen, dan bent u een gemengde belastingplichtige. Zie Wat zijn gemengde belastingplichtigen? Een kleine onderneming die kiest voor de vrijstellingsregeling, heeft evenmin recht op aftrek, maar dat is een andere regeling met een omzetdrempel. Zie Wat zijn vrijgestelde kleine ondernemingen voor de btw? Een overzicht van alle statuten vindt u in Alles wat u moet weten over de btw.

Kort samengevat: vraag en antwoord

Wat is een belastingplichtige zonder recht op aftrek? Iemand die uitsluitend btw-vrijgestelde handelingen verricht volgens artikel 44 Btw-Wetboek. Hij rekent geen btw aan, maar kan ook de btw op zijn aankopen niet aftrekken.

Kan ik kiezen om toch btw aan te rekenen? In de regel niet. Alleen bij de verhuur van nieuwe bedrijfsgebouwen aan een btw-plichtige huurder kunnen verhuurder en huurder samen kiezen voor btw.

Veelgestelde vragen

Is de vrijstelling van artikel 44 altijd verplicht?
Bijna altijd. De belangrijkste uitzondering is de verhuur van nieuwe bedrijfsgebouwen: sinds 1 januari 2019 kunnen verhuurder en btw-plichtige huurder samen kiezen voor verhuur met btw.

Moet ik nooit een btw-aangifte indienen als ik onder artikel 44 val?
Een periodieke aangifte is niet nodig. Een bijzondere aangifte (formulier 629) kan wel verplicht zijn, bijvoorbeeld bij intracommunautaire aankopen boven € 11.200,00 per jaar of bij diensten van een buitenlandse dienstverrichter.

Moet ik als vrijgestelde belastingplichtige e-facturen gebruiken?
Nee. Wie uitsluitend vrijgestelde handelingen volgens artikel 44 verricht, valt buiten de verplichting om gestructureerde e-facturen uit te reiken en te ontvangen.

Is een osteopaat vrijgesteld van btw?
Dat kan, sinds 1 januari 2022, als de behandeling een therapeutisch doel heeft en de osteopaat een gepaste opleiding en een gelijkwaardig kwaliteitsniveau kan aantonen.