Opcentiemen ziet u op het aanslagbiljet van de onroerende voorheffing staan, meestal als gemeentelijke en provinciale opcentiemen. Ze maken vaak het grootste deel van het bedrag uit. Maar wat zijn het precies? En wat met opdeciemen, bestaan die nog?
Wat zijn opcentiemen?
Opcentiemen zijn een extra belasting bovenop een bestaande belasting. Gemeenten en provincies gebruiken ze om hun eigen inkomsten te verwerven. Ze worden uitgedrukt in honderdsten (centiemen) van die basisbelasting.
Het bekendste voorbeeld is de onroerende voorheffing. In Vlaanderen werkt dat zo:
- het Vlaamse Gewest heft een basisbedrag op basis van het kadastraal inkomen van uw eigendom;
- de provincie legt daar haar opcentiemen bovenop;
- de gemeente doet hetzelfde.
Meer over de onroerende voorheffing leest u in Regionale en lokale belastingen.
Een rekenvoorbeeld
Stel: de Vlaamse basisheffing op uw woning bedraagt € 100,00.
- De gemeente heft 1.000 opcentiemen. Dat is 1.000 honderdsten van € 100,00, of € 1.000,00.
- De provincie heft 300 opcentiemen. Dat is € 300,00.
U betaalt dan in totaal € 1.400,00: € 100,00 voor het gewest en € 1.300,00 voor de lokale besturen. Opcentiemen kunnen dus veel hoger liggen dan de basisbelasting zelf. De getallen in dit voorbeeld zijn fictief. Uw gemeente en provincie bepalen elk jaar hun eigen aantal opcentiemen.
En de aanvullende gemeentebelasting?
Gemeenten heffen ook een aanvullende belasting op de personenbelasting. Die werkt anders: ze is een percentage van de personenbelasting die u verschuldigd bent. Ze heet daarom meestal niet opcentiemen, maar aanvullende gemeentebelasting.
Wat zijn opdeciemen?
Opdeciemen werken volgens hetzelfde principe, maar dan in tienden in plaats van honderdsten. In de fiscaliteit van vandaag komt u de term nog zelden tegen. Opcentiemen zijn daar de gangbare eenheid.
Bekender is het woord in het strafrecht. Daar verhogen opdeciemen de strafrechtelijke geldboeten, op basis van de wet van 5 maart 1952. Zo blijven boetes in verhouding tot de inflatie, zonder dat de wetgever elk boetebedrag moet aanpassen:
- tot 31 januari 2026 golden 70 opdeciemen: een boete werd vermenigvuldigd met 8;
- sinds 1 februari 2026 gelden 90 opdeciemen: een boete wordt vermenigvuldigd met 10 (wet van 19 december 2025).
Met het nieuwe Strafwetboek, dat sinds 1 september 2026 van kracht is, werden de boetebedragen herschaald. Welke vermenigvuldiging precies geldt, hangt af van de wet die op het misdrijf van toepassing is en van de datum van de feiten.
Waarom bestaat dit systeem?
Met opcentiemen kunnen verschillende overheden een deel heffen op dezelfde belastbare basis. Gewest, provincie en gemeente hoeven dan niet elk een volledig eigen belasting op te zetten. Dat verklaart ook waarom de onroerende voorheffing van gemeente tot gemeente verschilt, terwijl de Vlaamse basisheffing overal op dezelfde manier berekend wordt. Voor ondernemers kan dat een factor zijn bij de keuze van een vestigingsplaats. Zie Wat is de beste gemeente voor mijn bedrijf?
Kort samengevat: vraag en antwoord
Wat zijn opcentiemen? Een extra belasting die gemeenten en provincies heffen bovenop een bestaande belasting, uitgedrukt in honderdsten van die basisbelasting. Het bekendste voorbeeld is de onroerende voorheffing.
Wat is het verschil tussen opcentiemen en opdeciemen? Opcentiemen zijn honderdsten, opdeciemen tienden. In de fiscaliteit gebruikt men vandaag vooral opcentiemen. Opdeciemen kent u vooral van de strafrechtelijke geldboeten.
Veelgestelde vragen
Komen opcentiemen bovenop de gewestelijke belasting of in de plaats ervan?
Bovenop. Gemeente en provincie heffen ze bovenop de gewestelijke basisheffing.
Zijn opcentiemen overal even hoog?
Nee. Elke gemeente en elke provincie bepaalt haar eigen aantal opcentiemen. Daardoor verschilt de onroerende voorheffing van gemeente tot gemeente.
Bestaan opdeciemen nog?
In de fiscaliteit worden ze nog zelden gebruikt. In het strafrecht bestaan ze wel: ze verhogen strafrechtelijke geldboeten.
Waar vind ik hoeveel opcentiemen mijn gemeente heft?
Op uw aanslagbiljet onroerende voorheffing, in het belastingreglement van uw gemeente en in de beslissingen van de provincieraad.
Vragen over belastingen?
De advocaten van Wanted Law Tax luisteren graag naar uw verhaal. Neem gerust contact op!
Kom ook alles te weten over
Wat zeggen onze cliënten over de dienstverlening van Wanted Law?
Lees de reviews van onze cliënten.