Welke belastingen kunnen gemeenten heffen?

Welke belastingen kunnen gemeenten heffen?

Ook de gemeenten kunnen hun laagje belastingen voorzien, naast de federale, gewestelijke en provinciale belasting.

Iedereen kent de aanvullende personenbelasting (voor natuurlijke personen, niet voor rechtspersonen) en de opcentiemen op de onroerende voorheffing, maar er zijn nog andere mogelijkheden.

Daarbij kan u beslist kritisch naar de gemeente kijken omdat deze heel wat principes moet respecteren bij het opleggen van nieuwe belastingen.

De Grondwet.

De Grondwet (art. 170) bepaalt dat de gemeenteraad (en niet het College van Burgemeester en Schepenen) bevoegd is om belastingen te heffen.  De fiscale autonomie is wel beperkt tot het gemeentelijk belang. Binnen deze grenzen kan de gemeente allerlei materies gaan belasten. Men kan daarbij creatief zijn! Zo voerde de gemeente Maasmechelen een belasting in op tankautomaten om het 'tanktoerisme' tegen te gaan. Moeilijker ligt het voor een belasting op de bedeling van maaltijden (in Mechelen geprobeerd).  De mogelijkheid om belastingen tegen grondspeculatie te heffen is wel expliciet wettelijk voorzien.

De essentiële bestanddelen.

De gemeenteraad moet de essentiële bestanddelen vastleggen: grondslag, tarief, vrijstellingen. Ook op lokaal vlak moet men het (fiscaal) gelijkheidsbeginsel respecteren, met andere woorden de verschillen en onderscheiden die men maakt moeten redelijk verantwoord en objectief zijn. De gemeente moet goed in de gaten houden of het onderscheid dat men tussen groepen van mensen of bedrijven maakt wel pertinent is in het licht van het doel van de belasting.

Geen verrijking.

Een gemeente mag niet zomaar belastingen heffen om zichzelf te verrijken (bvb. om vastgoed aan te kopen dat niet voor overheidsgebruik is bestemd). Er moet een financieringsnood zijn om bepaalde taken (zoals veiligheid, brandweer, enz.) te vervullen.  Indien een gemeente bepaalde zaken wil organiseren en daarvoor een extra heffing wil doorvoeren, moet men ook eens kijken of er geen speciale dotaties van andere overheden zijn om die taken te vervullen en of die al dan niet volstaan.

Fiscaal doel.

Een gemeentelijke belasting moet vooral een fiscaal doel dienen. Er mag met andere woorden geen belasting zijn omdat de gemeente bepaalde activiteiten wil ontraden of verbieden. Zo is er al veel discussie geweest over een gemeentebelasting op zendmasten. Als we kijken naar de Rechtspraak van de Raad van State zien we dat er toch wel veel beleidsvrijheid is voor de gemeenten, zolang men maar geen disproportioneel nadeel berokkent aan burgers of bedrijven, of zolang men zich ook niet te ver waagt op het terrein van de bevoegdheden van andere beleidsniveaus.

Specifieke beperkingen.

De gemeente kan een belastingreglement opmaken voor meerdere jaren.  Er is geen algemeen verbod van dubbele belastingen bij gemeenten, maar er is wel een waslijst aan specifieke beperkingen. Zo mogen de gemeenten geen opcentiemen op de personenbelasting of de vennootschapsbelasting heffen (artikel 464 van het Wetboek Inkomstenbelastingen). De gemeenten mogen ook geen opcentiemen op de verkeersbelasting heffen maar er zijn uitzonderingen (waar ze dit dus wel kunnen doen) voor bootjes, bromfietsen en motorfietsen. Er kan bij voertuigen wel een zogenaamde opdeciem (10% op de verkeersbelasting) zijn ten voordele van de gemeente.