Bent u rijksinwoner? Zo bepaalt de fiscus of u Belgische personenbelasting betaalt

Of u in België personenbelasting betaalt, hangt af van één vraag: bent u rijksinwoner? Uw nationaliteit speelt daarbij geen rol. Ook uw adres in het rijksregister is niet altijd doorslaggevend. Het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992 (WIB 92) hanteert een eigen definitie. Hieronder leest u wie als rijksinwoner geldt en wat dat voor u betekent.

Wat betekent rijksinwoner?

Volgens artikel 3 WIB 92 zijn rijksinwoners onderworpen aan de personenbelasting. Zij worden belast op al hun inkomsten, ook op inkomsten uit het buitenland. Een dubbelbelastingverdrag kan die buitenlandse inkomsten wel vrijstellen of lager laten belasten. Meer daarover leest u in Wat is een dubbelbelastingverdrag (DBV)?

Wie geen rijksinwoner is maar wel Belgische inkomsten heeft, betaalt geen personenbelasting. Hij valt onder de belasting van niet-inwoners. Een overzicht van de hele personenbelasting vindt u in Personenbelasting.

Wie is rijksinwoner volgens de wet?

Artikel 2, §1, 1° WIB 92 noemt vier groepen rijksinwoners:

• natuurlijke personen die hun woonplaats in België hebben, of die geen woonplaats in België hebben maar wel de zetel van hun fortuin;
• Belgische diplomatieke ambtenaren en consulaire beroepsambtenaren die in het buitenland geaccrediteerd zijn, met hun inwonende gezinsleden;
• de andere leden van Belgische diplomatieke zendingen en consulaire posten in het buitenland, als ze werken in een land waarvan ze geen onderdaan zijn of waar ze niet duurzaam verblijven, met hun inwonende gezinsleden (consulaire ereambtenaren niet inbegrepen);
• andere ambtenaren, vertegenwoordigers en afgevaardigden van de Belgische Staat, de gemeenschappen, de gewesten, de provincies, de gemeenten of een Belgische publiekrechtelijke instelling, die de Belgische nationaliteit hebben en in het buitenland werken in een land waar ze niet duurzaam verblijven.

Voor de meeste mensen telt alleen de eerste groep. De wet zegt dat de woonplaats of de zetel van het fortuin naar de omstandigheden beoordeeld wordt. Het gaat dus om uw feitelijke situatie, niet om wat op papier staat. Hoe de fiscus die twee begrippen invult, leest u in Woonplaats of zetel van fortuin in de personenbelasting.

Telt uw inschrijving in het rijksregister?

Ja, maar ze is niet het laatste woord. Staat u ingeschreven in het rijksregister, dan vermoedt de wet dat u uw woonplaats in België hebt. Dat vermoeden is weerlegbaar: u mag het tegendeel bewijzen.

Omgekeerd maakt een uitschrijving u niet automatisch tot niet-inwoner. Na een uitschrijving moet de fiscus wel zelf aantonen dat u nog rijksinwoner bent. Daarvoor kijkt hij naar uw werkelijke situatie:

• waar u effectief woont;
• waar uw gezin verblijft;
• van waaruit u uw vermogen beheert.

Wie zijn adres naar het buitenland verhuist maar zijn leven in België gewoon verderzet, blijft dus vaak rijksinwoner.

Wat geldt voor gehuwden en wettelijk samenwonenden?

Voor gehuwden legt artikel 2, §1, 1° WIB 92 de fiscale woonplaats vast op de plaats waar het gezin gevestigd is. Wettelijk samenwonenden worden in de inkomstenbelastingen met gehuwden gelijkgesteld. Voor die regel voorziet de wet geen tegenbewijs.

Dat heeft grote gevolgen. Blijven uw partner en kinderen in België wonen, dan blijft u in de regel rijksinwoner, ook als u zelf in het buitenland werkt en daar een woning huurt.

De regel geldt niet in de jaren waarin partners volgens artikel 126, §2 WIB 92 geen gemeenschappelijke aanslag krijgen, zoals het jaar van het huwelijk of bepaalde jaren rond een scheiding. Dan kijkt de fiscus naar ieders persoonlijke situatie.

En buitenlandse diplomaten in België?

Buitenlandse diplomatieke en consulaire ambtenaren die in België geaccrediteerd zijn, en hun inwonende gezinsleden, zijn in principe geen Belgische rijksinwoners. Ze vestigen hier voor hun functie geen fiscale woonplaats. Daarnaast stelt artikel 34 van het Verdrag van Wenen inzake diplomatiek verkeer (1961) diplomatieke ambtenaren in het gastland vrij van de meeste persoonlijke en zakelijke belastingen.

Kort samengevat: vraag en antwoord

Wie is rijksinwoner in België? Wie zijn woonplaats in België heeft, of bij gebrek daaraan de zetel van zijn fortuin, en bepaalde Belgische diplomaten en ambtenaren in het buitenland (art. 2, §1, 1° WIB 92). Uw nationaliteit speelt geen rol.

Ben ik nog rijksinwoner als ik me uitschrijf uit het rijksregister? Mogelijk wel. De uitschrijving beslist niets. De fiscus kijkt naar uw werkelijke situatie, en bij gehuwden en wettelijk samenwonenden naar de plaats waar het gezin gevestigd is.

Veelgestelde vragen

Hangt mijn statuut als rijksinwoner af van mijn nationaliteit?
Nee. Een Belg die echt in het buitenland woont, is geen rijksinwoner. Een buitenlander die in België woont, is dat wel. Alleen voor bepaalde Belgische ambtenaren in het buitenland speelt de nationaliteit mee.

Wat is de zetel van het fortuin?
De plaats van waaruit u uw vermogen beheert. Dat criterium telt alleen als u geen woonplaats in België hebt. Meer uitleg vindt u in Wat is de zetel van fortuin in de personenbelasting?

Ik werk in het buitenland, maar mijn gezin woont in België. Ben ik rijksinwoner?
Bent u gehuwd of wettelijk samenwonend, dan in de regel wel. De wet legt uw fiscale woonplaats vast op de plaats waar het gezin gevestigd is.

Is een buitenlandse diplomaat in België rijksinwoner?
Nee, in principe niet. Geaccrediteerde buitenlandse diplomaten en hun inwonende gezinsleden vallen niet onder de Belgische personenbelasting.