Uitstel van straf, in de volksmond "voorwaardelijk krijgen", betekent dat de rechter u wel een straf oplegt, maar dat die niet uitgevoerd wordt zolang u zich aan de voorwaarden houdt. Sinds 1 september 2026 regelt het nieuwe Strafwetboek het uitstel voor nieuwe feiten. Hieronder leest u hoe het werkt, wat de voorwaarden zijn en wanneer het uitstel kan vervallen.
Opschorting of uitstel: wat is het verschil?
De twee worden vaak door elkaar gehaald.
- Bij opschorting spreekt de rechter geen veroordeling uit. Hij stelt vast dat de feiten bewezen zijn, maar stelt de uitspraak van de straf uit.
- Bij uitstel spreekt de rechter wel een straf uit, maar stelt hij de uitvoering ervan uit voor een bepaalde periode, de proeftijd.
Houdt u zich aan de voorwaarden, dan wordt de straf niet uitgevoerd. Overtreedt u ze, dan kan de straf alsnog uitgevoerd worden. Beide zijn gunstmaatregelen: de rechter is nooit verplicht ze toe te kennen. Meer over de opschorting leest u in Wat is opschorting van de uitspraak van uw veroordeling?
Oud of nieuw recht?
Het nieuwe Strafwetboek is in werking sinds 1 september 2026. Voor feiten van na die datum regelt art. 65 nieuw Sw. het uitstel en art. 64 nieuw Sw. de opschorting. Voor feiten van vóór die datum blijft in principe de Probatiewet van 29 juni 1964 gelden. Zijn de nieuwe regels voor u gunstiger, dan gelden die wel (art. 2 nieuw Sw.).
Uitstel onder het nieuwe Strafwetboek
De rechter kan uitstel geven als de straf die hij oplegt niet hoger gaat dan niveau 3 (art. 65, § 1 nieuw Sw.). Niveau 3 omvat onder meer een gevangenisstraf van meer dan drie tot vijf jaar. Hij kan de uitvoering volledig of gedeeltelijk uitstellen.
Het uitstel duurt minstens één en hoogstens vijf jaar, vanaf de dag dat het vonnis definitief is. De rechter kiest tussen een gewoon uitstel en een probatie-uitstel, met bijzondere voorwaarden.
Sommige straffen kunnen niet uitgesteld worden: de verbeurdverklaring, de straf onder elektronisch toezicht, de werkstraf, de probatiestraf, de behandeling onder vrijheidsberoving, de verlengde opvolging, de dienstverleningsstraf en een vervangende straf.
Bij een probatie-uitstel moet u minstens:
- geen misdrijven plegen;
- een vast adres hebben en elke verhuizing onmiddellijk melden aan de dienst die u begeleidt;
- gevolg geven aan de oproepingen van de bevoegde instanties.
Daarbovenop legt de rechter bijzondere voorwaarden op, zoals een opleiding volgen, een behandeling volgen of actief werk zoeken.
Uitstel onder de Probatiewet (feiten vóór 1 september 2026)
Voor oudere feiten gelden de regels van de Probatiewet:
- gewoon uitstel: u werd niet eerder veroordeeld tot een hoofdgevangenisstraf van meer dan twaalf maanden;
- probatie-uitstel: u werd niet eerder veroordeeld tot een criminele straf of een hoofdgevangenisstraf van meer dan drie jaar;
- de nieuwe straf mag in beide gevallen niet hoger zijn dan vijf jaar gevangenis.
Het uitstel duurt één tot vijf jaar. Bij een straf van hoogstens zes maanden is het maximum drie jaar. Art. 1, § 2bis Probatiewet legt drie algemene voorwaarden op: geen strafbare feiten plegen, een vast adres hebben en elke adreswijziging melden aan de justitieassistent, en ingaan op de oproepingen van de probatiecommissie en de justitieassistent.
Wanneer vervalt het uitstel?
Onder de Probatiewet maakt art. 14 een onderscheid:
- de herroeping is verplicht als u tijdens de proeftijd een nieuw misdrijf pleegt dat leidt tot een criminele straf of een effectieve hoofdgevangenisstraf van meer dan zes maanden;
- de herroeping is mogelijk bij een nieuwe veroordeling tot een effectieve gevangenisstraf van één tot zes maanden, of als u de opgelegde voorwaarden niet naleeft.
Ook het nieuwe Strafwetboek voorziet in een herroeping, onder meer bij een nieuwe veroordeling tijdens de proeftijd. Wordt het uitstel herroepen, dan wordt de oorspronkelijke straf alsnog uitgevoerd.
Blijft het op uw strafregister?
Ja. Een straf met uitstel wordt ingeschreven in uw strafregister. Uitstel betekent dus niet dat u niet veroordeeld bent: u bent wel veroordeeld, alleen wordt de straf niet uitgevoerd.
Een alternatief voor gevangenisstraf is ook de werkstraf: zie Wat is een werkstraf? Hoe een strafzaak verloopt, leest u in Hoe verloopt een strafprocedure?
Kort samengevat: vraag en antwoord
Wat is uitstel van straf? De rechter legt een straf op, maar stelt de uitvoering één tot vijf jaar uit. Houdt u zich aan de voorwaarden, dan wordt de straf niet uitgevoerd.
Kan ik uitstel krijgen voor een werkstraf? Nee. Onder het nieuwe Strafwetboek kan de uitvoering van onder meer een werkstraf, een probatiestraf of een verbeurdverklaring niet uitgesteld worden.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen opschorting en uitstel?
Bij opschorting spreekt de rechter geen veroordeling uit. Bij uitstel spreekt hij wel een straf uit, maar wordt de uitvoering ervan uitgesteld.
Hoe lang duurt het uitstel?
Minstens één en hoogstens vijf jaar, vanaf de dag dat het vonnis definitief is. Onder de Probatiewet is het maximum drie jaar bij een straf van hoogstens zes maanden.
Wat gebeurt er als ik tijdens de proeftijd opnieuw in de fout ga?
Het uitstel kan herroepen worden, onder meer na een nieuwe veroordeling. Dan wordt de oorspronkelijke straf alsnog uitgevoerd.
Verdwijnt een straf met uitstel van mijn strafregister?
Nee. Ze wordt ingeschreven in uw strafregister, ook als het uitstel nooit herroepen wordt.
Werd u gedagvaard voor de politierechtbank?
Neem dan zeker eens contact op met de advocaten van Wanted Law. Zij zullen u telefonisch onmiddellijk al heel wat informatie kunnen bezorgen zodat u alvast verder bent geholpen. De advocaten van Wanted Law zijn gespecialiseerd in verkeersrecht. Bij wijze van gratis dienstverlening zullen zij ook voor u nagaan of de juridische bijstand voor u gratis kan zijn door te controleren of uw zaak gedekt is door een rechtsbijstandsverzekering.
Het loont dus zeker de moeite om even contact op te nemen met Wanted Law!
Kom ook alles te weten over
Wat onze cliënten vinden van Wanted Law
Nog niet overtuigd van Wanted Law? Lees dan de recensies van onze cliënten.