Kwaadwillige belemmering van het verkeer: wanneer wordt een blokkade een misdrijf?

Kwaadwillige belemmering van het verkeer is een misdrijf dat veel zwaarder weegt dan een gewone verkeersovertreding. Een wagen dwars over de weg, voorwerpen op het spoor, een blokkade tijdens een actie: wie het verkeer bewust hindert, kan vervolgd worden. Dit overzicht legt uit wanneer dat het geval is, wat het Hof van Cassatie zei over blokkades bij acties en wat u riskeert.

Wat is kwaadwillige belemmering van het verkeer?

Het gaat om elke gedraging die het verkeer belemmert, gesteld met het oogmerk om te schaden. Het is dus geen onvoorzichtigheid of pech, zoals een pechwagen of een ongeval. Het is een bewuste daad om het verkeer te hinderen.

Onder het oude Strafwetboek stond dit misdrijf in art. 406. Sinds 1 september 2026 staat het in art. 317 tot 321 van het nieuwe Strafwetboek, onder de naam "verkeersbelemmering". De nieuwe omschrijving beschermt het verkeer op de weg, op de spoorweg, op de binnenwateren en op zee.

Voorbeelden die eronder kunnen vallen:

• opzettelijk een weg of spoorlijn blokkeren;
• voorwerpen op de rijbaan of het spoor gooien;
• met een voertuig bewust andere weggebruikers de weg versperren om hen te hinderen.

Wat als het gaat om een actie of betoging?

Het Hof van Cassatie sprak zich op 7 januari 2020 uit (P.19.0804.N). Het ging om wegblokkades met brandende banden in de Antwerpse haven, tijdens een vakbondsactie. Het Hof oordeelde:

• "kwaadwillig" betekent dat de dader het precieze oogmerk had om het verkeer te belemmeren, ook als hij daarmee een syndicaal of maatschappelijk doel nastreefde;
• het stakingsrecht en de vrijheid van vergadering zijn niet absoluut. De strafbaarstelling van verkeersbelemmering is geen onevenredige beperking van de vrijheid van vergadering (art. 11 EVRM).

Een actie of betoging is dus niet automatisch strafbaar. Een doelbewuste blokkade van het verkeer kan dat wel zijn.

Wat riskeert u?

Een strafvervolging. Verkeersbelemmering is een misdrijf uit het Strafwetboek, geen loutere verkeersovertreding. In de basisvorm gaat het om een straf van niveau 1. Vallen er gewonden of doden door de belemmering, dan liggen de straffen aanzienlijk hoger. Voor feiten van vóór 1 september 2026 kan het oude art. 406 Strafwetboek nog gelden.

Uw rijbewijs. Verkeersbelemmering staat op de lijst van feiten waarvoor het parket uw rijbewijs onmiddellijk kan intrekken (art. 55, § 1 Wegverkeerswet). De rechter kan nadien een verval van het recht tot sturen opleggen. Meer in Rijverbod, intrekking en verval.

Een schadeclaim. Wie door de belemmering schade lijdt, kan een schadevergoeding eisen van de dader.

Raakte iemand gewond door de belemmering? Lees dan ook Slagen en verwondingen in het verkeer. Meer uitleg over de voorwaarden van het misdrijf vindt u in Wat is de kwaadwillige belemmering van het verkeer? Hoe een zaak voor de rechter verloopt, vindt u in De procedure voor de Politierechtbank.

Kort samengevat: vraag en antwoord

Wat is kwaadwillige belemmering van het verkeer? Elke gedraging die het verkeer op de weg, het spoor, de binnenwateren of op zee belemmert, gesteld met het oogmerk om te schaden. Sinds 1 september 2026 staat het in art. 317 tot 321 van het nieuwe Strafwetboek, vroeger in art. 406.

Is een wegblokkade tijdens een actie strafbaar? Dat kan. Volgens het Hof van Cassatie (7 januari 2020) is een doelbewuste blokkade kwaadwillig, ook als ze een syndicaal doel dient. De strafbaarstelling is verenigbaar met de vrijheid van vergadering.

Veelgestelde vragen

Is een pechwagen op de weg ook verkeersbelemmering?
Nee. Het misdrijf vraagt het oogmerk om te schaden. Een pechwagen of een ongeval valt daar niet onder. U moet wel de nodige veiligheidsmaatregelen nemen.

Kan ik mijn rijbewijs verliezen voor verkeersbelemmering?
Ja. Het parket kan uw rijbewijs onmiddellijk intrekken, en de rechter kan nadien een verval opleggen.

Geldt dit ook voor het spoor?
Ja. De strafbaarstelling beschermt het verkeer op de weg, de spoorweg, de binnenwateren en op zee.

Welke regels gelden voor feiten van vóór 1 september 2026?
Voor oudere feiten kan het oude art. 406 Strafwetboek van toepassing blijven. Dat moet per dossier bekeken worden.