Uw eer en goede naam aangetast? Zo beschermt de wet u sinds het nieuwe Strafwetboek

Een ex die op Facebook rondvertelt dat u steelt. Een concurrent die klanten wijsmaakt dat u fraudeert. Een krant die u ten onrechte als verdachte noemt. Uw eer en goede naam zijn kostbaar, en de wet beschermt ze. Maar niet elke kritiek is strafbaar. Waar ligt de grens?

Wat is het recht op eer en goede naam?

Het recht op eer en goede naam is een persoonlijkheidsrecht: het beschermt uw reputatie en uw zelfwaardegevoel tegen onterechte aantijgingen en kwetsende uitlatingen. Het maakt deel uit van uw recht op eerbiediging van het privéleven (art. 22 Grondwet en art. 8 EVRM). Meer over persoonlijkheidsrechten in het algemeen leest u in Wat zijn persoonlijkheidsrechten?

Tegenover dat recht staat de vrijheid van meningsuiting (art. 19 Grondwet en art. 10 EVRM). Scherpe kritiek, satire en een onderbouwde mening over maatschappelijke kwesties zijn toegelaten. De rechter weegt beide rechten tegen elkaar af.

Laster volgens het nieuwe Strafwetboek

Sinds 1 september 2026 geldt het nieuwe Strafwetboek. Het vroegere onderscheid tussen laster en eerroof is verdwenen. Er is nog één misdrijf, laster (art. 240):

• iemand in het openbaar
• met kwaadwillig opzet
• een bepaald feit ten laste leggen
• dat zijn eer kan krenken of hem aan de openbare verachting kan blootstellen.

"In het openbaar" is ruim: op een openbare plaats, in een niet-openbare plaats waar meerdere mensen aanwezig zijn, in aanwezigheid van het slachtoffer en een derde, of in geschriften die verspreid of naar meerdere personen gestuurd worden (art. 79, 22°). Een bericht op sociale media valt daar meestal onder.

Belangrijk: er is geen laster als u door enig middel geloofwaardig maakt dat het feit dat u iemand verwijt aannemelijk is (art. 240, derde lid). Dat verweer geldt niet als u het feit alleen verspreidde om te schaden, zonder enige reden van openbaar of privaat belang.

Andere aantastingen van uw eer

• Laster: Iemand in het openbaar kwaadwillig een bepaald feit ten laste leggen (Art. 240)
• Lasterlijke aangifte: Met kwaadwillig opzet schriftelijk een lasterlijke aangifte indienen bij de overheid (Art. 242)
• Belediging: Iemand met kwaadwillig opzet en met welk middel ook in het openbaar beledigen, zonder een bepaald feit te noemen (Art. 244)
• Smaad: Beledigingen tegen onder meer ministers, parlementsleden en magistraten in de uitoefening van hun ambt (Art. 247-248)

Al die misdrijven worden bestraft met een straf van niveau 1: een geldboete van 200 tot 20.000 euro, een werkstraf van 20 tot 120 uur, een probatiestraf van 6 tot 12 maanden of een veroordeling bij eenvoudige schuldigverklaring. Een gevangenisstraf is voor laster en belediging dus niet meer mogelijk. Is het slachtoffer minderjarig of kwetsbaar, dan geldt een verzwarende omstandigheid (art. 245).

Burgerlijk: schadevergoeding en herstel

Los van een strafprocedure kunt u de burgerlijke rechter vragen om:

• een schadevergoeding voor de materiële en morele schade die u lijdt (art. 6.5 BW);
• herstel in natura, bijvoorbeeld de verwijdering van een bericht, een rechtzetting of de publicatie van het vonnis (art. 6.33 BW). In dringende gevallen kan dat in kort geding (art. 584 Ger.W.);
• een bijkomende vergoeding gelijk aan (een deel van) de nettowinst van wie opzettelijk en om winst te maken uw eer of reputatie aantastte (art. 6.31 §3 BW), bijvoorbeeld een medium dat bewust sensatie verkoopt.

Een burgerlijke vordering verjaart in principe vijf jaar nadat u de schade en de dader kent (art. 2262bis oud BW).

En als de pers u aanvalt?

• Recht van antwoord: wie in een krant of tijdschrift wordt genoemd of aangeduid, kan binnen drie maanden de kosteloze publicatie van een antwoord vragen (wet van 23 juni 1961). Lees Wanneer kan ik gebruik maken van het recht van antwoord?
• Drukpersmisdrijf: laster in een gedrukt of online verspreid geschrift kan een drukpersmisdrijf zijn. Daarvoor is het hof van assisen bevoegd, behalve als het door racisme of xenofobie is ingegeven (art. 150 Grondwet). In de praktijk worden drukpersmisdrijven daardoor zelden vervolgd, zodat de burgerlijke weg meestal de meest haalbare is.

Laster via sociale media? Lees ook Bent u slachtoffer van laster en eerroof via Facebook?

Kort samengevat: vraag en antwoord

Wat is laster sinds 1 september 2026? Iemand in het openbaar met kwaadwillig opzet een bepaald feit ten laste leggen dat zijn eer kan krenken of hem aan openbare verachting kan blootstellen (art. 240 nieuw Strafwetboek). Het oude onderscheid tussen laster en eerroof is verdwenen.

Wat is het verschil tussen laster en belediging? Bij laster verwijt u iemand een bepaald feit, zoals een diefstal. Bij belediging kwetst u iemand zonder een concreet feit te noemen, bijvoorbeeld met scheldwoorden (art. 244). Beide worden bestraft met een straf van niveau 1.

Veelgestelde vragen

Is het laster als wat ik zeg waar is?
Niet als u geloofwaardig maakt dat het feit aannemelijk is. Dat verweer vervalt wel als u het feit alleen verspreidde om te schaden, zonder enige reden van openbaar of privaat belang.

Kan ik voor laster nog in de gevangenis belanden?
Nee. Sinds 1 september 2026 riskeert u voor laster een straf van niveau 1, zoals een geldboete, een werkstraf of een probatiestraf, maar geen gevangenisstraf.

Is een bericht in een besloten Facebookgroep openbaar?
Meestal wel. Een geschrift dat naar meerdere personen wordt gestuurd of verspreid, geldt als openbaar in de zin van het Strafwetboek.

Kan ik een schadevergoeding krijgen zonder strafklacht?
Ja. U kunt rechtstreeks naar de burgerlijke rechter stappen voor een schadevergoeding en herstel in natura, zoals de verwijdering van het bericht.