Abortus in België: tot wanneer mag het, en wat zegt de wet in 2026?

Abortus is in België toegestaan tot het einde van de twaalfde week na de bevruchting, onder strikte voorwaarden. Een ongewenste zwangerschap roept veel vragen op, ook juridische. Tot wanneer mag het? Moeten de partner of de ouders toestemmen? En wat als een arts weigert? Hier leest u welke regels vandaag gelden.

De wettelijke basis

De wet spreekt van vrijwillige zwangerschapsafbreking. Sinds 1990 is ze onder voorwaarden toegelaten. Sinds 2018 staat de regeling niet meer in het Strafwetboek, maar in een aparte wet: de wet van 15 oktober 2018 betreffende de vrijwillige zwangerschapsafbreking. Artikel 2 bepaalt dat een zwangere vrouw een arts kan vragen haar zwangerschap af te breken, als de voorwaarden hieronder vervuld zijn.

De voorwaarden tot twaalf weken

• Termijn: de ingreep gebeurt vóór het einde van de twaalfde week na de bevruchting (art. 2, 1°, a).
• Plaats: een arts voert de ingreep uit, in medisch verantwoorde omstandigheden, in een zorginstelling met een voorlichtingsdienst (art. 2, 1°, b).
• Informatie: de voorlichtingsdienst informeert de vrouw over haar rechten, over hulp en over adoptie. De arts informeert haar over de medische risico's en de opvangmogelijkheden (art. 2, 1°, b en 2°).
• Vaste wil: de arts gaat na of de vrouw vastbesloten is (art. 2, 2°, c).
• Bedenktijd: tussen de eerste raadpleging en de ingreep liggen minstens zes dagen, behalve bij een dringende medische reden (art. 2, 3°).
• Schriftelijke verklaring: op de dag van de ingreep verklaart de vrouw schriftelijk dat ze vastbesloten is (art. 2, 4°).
• Anticonceptie: de arts geeft uitleg over voorbehoedsmiddelen (art. 2, 6°).

Valt de eerste raadpleging minder dan zes dagen vóór het einde van de twaalfde week? Dan wordt de termijn verlengd met de ontbrekende dagen.

Abortus na twaalf weken

Na de twaalfde week kan een zwangerschapsafbreking alleen nog in twee gevallen (art. 2, 5°):

• het voltooien van de zwangerschap houdt een ernstig gevaar in voor de gezondheid van de vrouw;
• het staat vast dat het kind zal lijden aan een uiterst zware kwaal die bij de diagnose als ongeneeslijk wordt erkend.

De arts moet dan een tweede arts raadplegen. Diens advies komt in het dossier. De wet legt in die gevallen geen uiterste termijn vast.

Moet iemand anders toestemmen?

• De partner: nee. De wet vraagt alleen de wil van de zwangere vrouw.
• De ouders van een minderjarige: de abortuswet zegt er niets over. Volgens de patiëntenrechtenwet kan een minderjarige die haar belangen redelijk kan beoordelen, haar rechten zelf uitoefenen (art. 12, §2 wet van 22 augustus 2002). Toestemming van de ouders is dan in de praktijk meestal niet nodig.

De gewetensclausule

Geen arts, verpleegkundige of paramedicus kan gedwongen worden mee te werken aan een abortus (art. 2, 7°). Een arts die weigert, moet dat wel bij het eerste bezoek zeggen. Hij geeft dan de contactgegevens van een andere arts, een abortuscentrum of een ziekenhuisdienst, en stuurt het medisch dossier door.

Straffen sinds 1 september 2026

Wie de voorwaarden niet naleeft, blijft strafbaar. Sinds 1 september 2026 zijn de straffen afgestemd op het nieuwe Strafwetboek (art. 3 van de wet, gewijzigd door de wet van 30 maart 2026).

Een straf van niveau 2 riskeren:

• wie opzettelijk een abortus uitvoert bij een vrouw die toestemde, maar buiten de wettelijke voorwaarden;
• de vrouw die opzettelijk een abortus laat uitvoeren buiten de voorwaarden;
• wie opzettelijk probeert te verhinderen dat een vrouw vrij toegang heeft tot een abortuscentrum.

Een straf van niveau 3 geldt als een abortus buiten de voorwaarden de dood van de vrouw veroorzaakt.

Een straf van niveau 2 is een gevangenisstraf van zes maanden tot drie jaar, of een alternatief zoals een werkstraf of een probatiestraf. Een zwangerschapsafbreking zonder toestemming van de vrouw is een apart en zwaarder misdrijf in het nieuwe Strafwetboek (art. 214, niveau 4).

Het politieke debat

Een interuniversitair comité van experts adviseerde in 2023 om de termijn te verlengen tot minstens 18 weken, de wachttijd van zes dagen te schrappen en de vrouw volledig uit het strafrecht te halen. In de Kamer liggen verschillende wetsvoorstellen. Een voorstel om de termijn te verlengen werd op 25 juni 2026 in de plenaire vergadering verworpen. Andere voorstellen zijn nog in bespreking. Vandaag gelden dus nog altijd twaalf weken en zes dagen bedenktijd.

Andere ethische dossiers leest u in Het opting-out systeem voor de orgaantransplantatie en Draagmoederschap. Over toestemming voor medische ingrepen gaat ook Geslachtschirurgie.

Kort samengevat: vraag en antwoord

Tot wanneer is abortus toegestaan in België? Tot het einde van de twaalfde week na de bevruchting, met minstens zes dagen bedenktijd, in een instelling met een voorlichtingsdienst. Daarna alleen bij ernstig gevaar voor de gezondheid van de vrouw of een uiterst zware, ongeneeslijke aandoening van het kind, met het advies van een tweede arts.

Is abortus buiten die voorwaarden strafbaar? Ja. Sinds 1 september 2026 riskeren zowel de arts als de vrouw een straf van niveau 2. Ook wie de toegang tot een abortuscentrum verhindert, is strafbaar.

Veelgestelde vragen

Moet mijn partner akkoord gaan met een abortus?
Nee. De wet vraagt alleen de vaste wil van de zwangere vrouw.

Heeft een minderjarige de toestemming van haar ouders nodig?
De abortuswet regelt dat niet. Een minderjarige die haar belangen redelijk kan beoordelen, kan haar patiëntenrechten zelf uitoefenen. Toestemming van de ouders is dan in de praktijk meestal niet nodig.

Mag een arts weigeren?
Ja, maar hij moet dat bij het eerste bezoek zeggen, u doorverwijzen naar een andere arts of een centrum en uw medisch dossier doorsturen.

Is de termijn in 2026 verlengd?
Nee. Een voorstel tot verlenging werd op 25 juni 2026 verworpen. De termijn blijft twaalf weken na de bevruchting, met zes dagen bedenktijd.