Uw huurder betaalt al maanden niet. Uw aannemer liet een half afgewerkte badkamer achter. Een klant weigert een factuur te betalen. U heeft een recht, maar de andere partij werkt niet mee. Zelf de sloten vervangen of goederen meenemen mag niet: eigenrichting is verboden. U moet naar de rechter, met een rechtsvordering.
Wat is een rechtsvordering?
Een rechtsvordering is de mogelijkheid om uw recht door een rechter te laten erkennen en afdwingen. Het Gerechtelijk Wetboek geeft er geen definitie van, maar het principe is duidelijk: wie een subjectief recht heeft, bijvoorbeeld een schuldvordering of een eigendomsrecht, kan dat via de rechter doen gelden. Daarmee zet u een rechtsgeding in gang (art. 12 Ger.W.).
Een recht hebben en een ontvankelijke rechtsvordering hebben, vallen niet altijd samen. Is uw vordering bijvoorbeeld verjaard, dan bestaat uw recht nog als natuurlijke verbintenis: betaalt de schuldenaar vrijwillig, dan mag u het houden, maar u kunt hem niet meer dwingen (art. 5.244 BW). Zie Wat is een natuurlijke verbintenis?
Wanneer is uw vordering ontvankelijk?
De rechter onderzoekt eerst of uw vordering ontvankelijk is, en pas daarna of ze gegrond is. Twee basisvoorwaarden staan in het Gerechtelijk Wetboek:
- Hoedanigheid: U moet de bevoegdheid hebben om de vordering in te stellen, meestal omdat u zelf de titularis van het recht bent (Art. 17 Ger.W.)
- Belang: U moet er een reëel voordeel bij hebben. Het belang moet reeds verkregen en dadelijk zijn (Art. 17 en 18 Ger.W.)
- Preventieve vordering: Uitzonderlijk kunt u ook optreden om de schending van een ernstig bedreigd recht te voorkomen (Art. 18, tweede lid Ger.W.)
- Collectief belang: Een vereniging kan onder strikte voorwaarden optreden ter bescherming van mensenrechten en fundamentele vrijheden (Art. 17, tweede lid Ger.W.)
De andere kenmerken van een rechtsvordering leest u in Wat zijn de kenmerken van een rechtsvordering?
Hoe stelt u een rechtsvordering in?
- Dagvaarding: de gewone weg. Een gerechtsdeurwaarder betekent de dagvaarding aan de tegenpartij (art. 700 Ger.W.).
- Verzoekschrift op tegenspraak: alleen als de wet dat uitdrukkelijk toelaat, bijvoorbeeld in veel huurgeschillen en familiezaken (art. 1034bis e.v. Ger.W.).
- Gezamenlijk verzoekschrift: zijn beide partijen het erover eens om het geschil aan de rechter voor te leggen, dan kunnen ze samen een verzoekschrift indienen (art. 706 Ger.W.).
- Vrijwillige verschijning: beide partijen verschijnen samen voor de rechter, zonder dagvaarding.
Een tussenvordering, zoals een tegenvordering van de verweerder, kan in de loop van het geding worden ingesteld (art. 13-16 Ger.W.). Hoe de verweerder zich kan verdedigen, leest u in Het verweer.
Welke rechter?
- De vrederechter voor vorderingen tot 5.000 euro (art. 590 Ger.W.) en, ongeacht het bedrag, onder meer voor huur, burenhinder en erfdienstbaarheden (art. 591 Ger.W.).
- De rechtbank van eerste aanleg voor de andere burgerlijke zaken, met daarin de familierechtbank voor familiezaken.
- De ondernemingsrechtbank voor geschillen tussen ondernemingen.
- In dringende zaken kunt u de voorzitter vragen om bij voorraad uitspraak te doen in kort geding (art. 584 Ger.W.).
Binnen welke termijn?
Een rechtsvordering kan verjaren. De algemene regels staan nog in het oud Burgerlijk Wetboek (art. 2262bis):
- persoonlijke rechtsvorderingen, zoals een vordering uit een contract, verjaren na tien jaar;
- een vordering tot vergoeding van buitencontractuele schade verjaart vijf jaar nadat u de schade en de aansprakelijke kent, met een absolute termijn van twintig jaar na het schadegeval.
Voor veel vorderingen gelden kortere termijnen, zoals bij huur, arbeid of consumentenkoop. Lees ook Bevrijdende verjaring.
Wat kost het als u verliest?
Wie in het ongelijk wordt gesteld, betaalt in principe de gerechtskosten, waaronder een rechtsplegingsvergoeding: een forfaitaire tegemoetkoming in de advocatenkosten van de winnende partij (art. 1022 Ger.W.). De rechter kan dat bedrag binnen wettelijke grenzen verhogen of verlagen, onder meer rekening houdend met de financiële draagkracht van de verliezer.
Kort samengevat: vraag en antwoord
Wat is een rechtsvordering? De mogelijkheid om uw recht door een rechter te laten erkennen en afdwingen. De vordering is alleen ontvankelijk als u hoedanigheid en een reeds verkregen en dadelijk belang heeft (art. 17 en 18 Ger.W.).
Hoe start u een rechtsvordering? In de regel met een dagvaarding door een gerechtsdeurwaarder (art. 700 Ger.W.). Waar de wet het toelaat, kan het ook met een verzoekschrift, een gezamenlijk verzoekschrift of een vrijwillige verschijning.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een recht en een rechtsvordering?
Het recht is wat u toekomt, zoals een schuldvordering. De rechtsvordering is de manier om dat recht via de rechter af te dwingen. Een verjaard recht kunt u bijvoorbeeld niet meer afdwingen.
Kan ik zelf, zonder advocaat, een rechtsvordering instellen?
Ja, in de meeste burgerlijke zaken kunt u zelf optreden. Een advocaat is wel aan te raden, zeker bij complexe zaken of hoge bedragen.
Wat gebeurt er als ik geen belang heb?
Dan verklaart de rechter uw vordering onontvankelijk, zonder over de grond van de zaak te oordelen. Meestal betaalt u dan ook de kosten.
Stuit een dagvaarding de verjaring?
Ja. Een dagvaarding voor het gerecht stuit de verjaring (art. 2244 oud BW). Laat bij twijfel over de geldigheid van uw dagvaarding tijdig advies inwinnen.
Werd u gedagvaard of overweegt u om een procedure op te starten?
Contacteert u gerust de advocaten van Wanted Law. Zij staan voor u klaar om u te helpen!