Wat is een rechtsvordering?
Een rechtsvordering is de mogelijkheid om door middel van een proceshandeling uw rechten (materieelrechtelijke aanspraken) effectief te laten gelden ten aanzien van anderen door een beroep te doen op een rechter of arbiter. Zoals de begripsomschrijving zegt is het een mogelijkheid, en dus geen verplichting, om een rechtsvordering uit te oefenen. Dit wil echter niet zeggen dat u om het even wat mag vorderen voor de rechter, de rechtsvordering moet enig doel rechten en mag niet worden misbruikt. Deze kenmerken lichten wij hiernavolgend verder toe.
Facultatief.
Indien u een recht heeft om uw aanspraak voor de rechter te brengen, wilt dit niet zeggen dat u effectief een processuele handeling moet stellen om dit recht uit te oefenen. U kan dus kiezen of u tot actie overgaat, ongeacht of u optreedt als eiser of als verweerder. Bij processuele handelingen kan men denken aan het uitbrengen van een dagvaarding, of het indienen van een conclusie.
Een schuldeiser is bijgevolg niet verplicht zijn schuldenaar tot betaling aan te spreken indien hij dit niet wenst. Een verweerder, langs zijn kant, kan evengoed niet verplicht worden voor de rechter te verschijnen. Wanneer hij zich niet wenst te verweren zal hij hier dan ook niet voor worden gesanctioneerd, maar er wel de gevolgen van moeten dragen: de procedure loopt door de afwezigheid van de verweerder niet vast. De rechter zal nog steeds een uitspraak moeten vellen en de persoon die niet is verschenen zal, wanneer de vordering tegen hem gegrond wordt beoordeeld, veroordeeld worden “bij verstek”. De versteklatende partij kan nog steeds verzet aantekenen of in hoger beroep gaan (onder nader te bepalen voorwaarden).
Doelgebonden.
Een rechtsvordering is ook een doelgebonden bevoegdheid. Door een rechtsvordering uit te oefenen beoogt u iets te bereiken, namelijk dat uw materieelrechtelijke aanspraken effectief kunnen worden uitgevoerd en afdwingbaar worden. Indien u daarentegen een ander doel nastreeft, spreekt men van proces(rechts)misbruik, wat aanleiding kan geven tot een schadevergoeding in de zin dat de gemaakte schade moet worden hersteld en een geldboete mogelijk is (artikel 780bis Gerechtelijk Wetboek).
Er is in het algemeen sprake van proces(rechts)misbruik wanneer een partij zijn rechten uitoefent op een manier die kennelijk de grenzen te buiten gaat van de uitoefening daarvan door een normaal en zorgvuldig persoon. Dit houdt ook in dat u bij het instellen van een procedure nagaat of dit nodig is, en bij het verdere verloop daarvan de meest proceseconomische wijze kiest en te goeder trouw handelt. Dit komt ten goede aan zowel de partijen onderling, als aan de rechtsbedeling in het algemeen. Er is namelijk niemand mee gebaat dat een partij een vordering instelt om tijd te rekken of om tegen te werken. Een veroordeling wegens tergend en roekeloos geding is in dit geval ook niet uitgesloten. Zowel de eiser, de verweerder als tussenkomende partijen moeten het beginsel van de proceseconomie respecteren en zijn hiervoor verantwoordelijk.
Openbare orde?
Zoals gezegd kan u zelf kiezen of u uw rechtsvordering uitoefent. Toch bestaan hier enkele uitzonderingen op. Zo kunnen er bepalingen zijn die de zwakkere contractspartijen (bijvoorbeeld consumenten) beschermen waardoor zij niet op voorhand van deze bescherming kunnen afzien. Ook indien de openbare orde of de goede zeden in het gedrang zouden komen, wordt uw vrije keuze beperkt. Dit gaat dus in tegen de stelling van de oudere rechtspraak en rechtsleer dat de rechtsvordering van openbare orde is, waardoor een regeling hieromtrent uitgesloten zou zijn.
Het is echter niet omdat de rechtsvordering de openbare orde niet raakt, dat u eender wat mag overeenkomen. Een clausule die in het algemeen elke uitoefening van de rechtsvordering van een partij ontzegd, is ongeoorloofd.Iedereen heeft namelijk nog steeds een recht zich in rechte te verdedigen.
Partijen kunnen ook een clausule opnemen op grond waarvan ze hun aanspraken kunnen effectueren zonder een beroep te doen op een rechter. Door een opschortingsclausule kan een partij haar eigen verbintenis opschorten zolang de wederpartij haar eigen verbintenis niet nakomt. Op grond van een ontbindingsclausule kan een overeenkomst daarentegen ontbonden worden indien een partij haar verplichtingen niet nakomt. Omdat de ontbindingsclausule verregaande gevolgen kan hebben, voorziet de rechter in bepaalde gevallen in een bijzondere regeling waardoor deze clausule wordt verboden of voorwaardelijk is. Een voorbeeld:
- Artikel 1762bis Burgerlijk Wetboek (m.b.t. huurovereenkomsten van onroerende goederen);
- Artikel 29 Wet Consumentenkrediet;
- Artikel VI.83 Wetboek Economisch Recht (m.b.t. overeenkomsten tussen ondernemingen en consumenten).
Werd u gedagvaard of wenst u een procedure op te starten?
Contacteert u gerust de advocaten van Wanted Law. Zij staan voor u klaar om u te helpen!