Een rechtsvordering is uw recht om naar de rechter te stappen en zo uw rechten effectief te laten gelden. Dat recht is belangrijk, maar niet onbeperkt. Een rechtsvordering heeft drie kenmerken: ze is facultatief, ze moet doelgericht zijn en ze botst op de grenzen van de openbare orde. Wie die drie kent, vermijdt onaangename verrassingen tijdens een procedure.
Facultatief: u bent niet verplicht
Niemand is verplicht om zijn rechten via de rechter af te dwingen. U beslist zelf of, en wanneer, u een procedure start:
- een schuldeiser hoeft zijn schuldenaar niet te dagvaarden;
- een verweerder kan zelfs kiezen om niet te verschijnen.
Verschijnt de verweerder niet, dan riskeert hij wel een veroordeling bij verstek. Daartegen kan hij nog verzet of hoger beroep aantekenen. Niet verschijnen is dus zelden een goed idee.
Wacht u te lang om naar de rechter te stappen, dan kan uw vordering bovendien verjaren. Zie Bevrijdende verjaring.
Doelgericht: geen misbruik van de procedure
Een rechtsvordering moet erop gericht zijn uw aanspraken effectief af te dwingen. Wie de procedure voor iets anders gebruikt, bijvoorbeeld om te vertragen of om de tegenpartij te pesten, maakt zich schuldig aan procesrechtsmisbruik.
Art. 780bis van het Gerechtelijk Wetboek laat de rechter toe om een partij die de procedure gebruikt voor kennelijk vertragende of onrechtmatige doeleinden, te veroordelen tot een geldboete van € 15,00 tot € 2.500,00. Die boete gaat naar de Schatkist, niet naar de tegenpartij. De tegenpartij kan daarnaast zelf een schadevergoeding vragen voor een tergend en roekeloos geding. Art. 780bis geldt niet in strafzaken en tuchtzaken.
Openbare orde: niet alles kan op voorhand
Als contractpartij heeft u veel vrijheid. Maar u kunt niet vooraf, in het algemeen, afstand doen van elke toekomstige rechtsvordering. Twee voorbeelden:
- Huur. Een uitdrukkelijk ontbindend beding in een huurovereenkomst wordt voor niet-geschreven gehouden (art. 1762bis oud BW). U kunt een huurder dus niet vooraf het recht ontnemen om de ontbinding door de rechter te laten beoordelen.
- Consumenten. Een beding dat de consument verplicht af te zien van elk middel van verhaal tegen de onderneming, staat op de zwarte lijst van verboden bedingen (art. VI.83, 22° Wetboek van Economisch Recht). Zo'n beding is nietig.
Let op: het nieuwe Boek 7 BW "Bijzondere contracten" (wet van 22 juli 2026) treedt in werking op 1 september 2027 en geldt dan voor nieuwe contracten, onder meer huurovereenkomsten. Voor huurcontracten die vanaf die datum gesloten worden, kijkt u dus best na wat Boek 7 bepaalt. Voor woninghuur gelden bovendien de regels van uw gewest.
Kort samengevat: vraag en antwoord
Wat zijn de kenmerken van een rechtsvordering? Een rechtsvordering is facultatief (u bent niet verplicht), doelgericht (geen misbruik) en begrensd door de openbare orde (u kunt er niet zomaar vooraf afstand van doen).
Wat riskeert u bij misbruik van een procedure? Een geldboete van € 15,00 tot € 2.500,00 (art. 780bis Ger.W.), en daarnaast een schadevergoeding aan de tegenpartij voor tergend en roekeloos geding.
Veelgestelde vragen
Ben ik verplicht om mijn schuldenaar te dagvaarden?
Nee. Een rechtsvordering is facultatief: u kiest zelf of, en wanneer, u naar de rechter stapt. Houd wel rekening met de verjaring.
Wat riskeer ik als ik een procedure gebruik om te vertragen?
Een geldboete van € 15,00 tot € 2.500,00 (art. 780bis Ger.W.), bovenop een eventuele schadevergoeding wegens tergend en roekeloos geding.
Kan ik in een contract vooraf afstand doen van mijn recht om naar de rechter te stappen?
Niet zomaar. Bepaalde bedingen worden voor niet-geschreven gehouden of zijn verboden, zeker in contracten met consumenten.
Wat gebeurt er als ik niet verschijn?
Dan kan de rechter u bij verstek veroordelen. U kunt daartegen nog verzet of hoger beroep aantekenen, maar u verliest tijd.
Werd u gedagvaard of wenst u een procedure op te starten?
Contacteert u gerust de advocaten van Wanted Law. Zij staan voor u klaar om u te helpen!