Kan een adoptie ongedaan gemaakt worden? Een adoptie is bedoeld om te blijven bestaan. Toch voorziet de wet in uitzonderlijke gevallen enkele wegen om ze te beëindigen: de herziening, de herroeping en een paar bijzondere situaties. Welke zijn dat, wie kan ze vragen, en wat zijn de gevolgen?
Gewone of volle adoptie: het verschil telt
Het Belgisch recht kent twee vormen van adoptie. Bij een gewone adoptie blijven de banden met de oorspronkelijke familie gedeeltelijk bestaan. Bij een volle adoptie krijgt het kind dezelfde positie als een kind van de adoptant, en vallen de banden met de oorspronkelijke familie in principe weg. Die keuze bepaalt mee of en hoe een adoptie nog kan eindigen. Meer over de basis leest u in Wat is adoptie? en Wat zijn de voorwaarden voor een adoptie?
Herziening: bij ontvoering, verkoop of handel in kinderen
In zeer uitzonderlijke situaties kan een adoptie, gewoon of vol, worden herzien (art. 351 oud BW). Het gaat om adopties die het gevolg zijn van ontvoering, verkoop of handel in kinderen.
De herziening kan gevraagd worden door:
- het openbaar ministerie;
- familieleden van het kind tot de derde graad;
- de geadopteerde zelf, als hij inmiddels meerderjarig is.
De adoptie verliest haar gevolgen pas vanaf de overschrijving van de beslissing, zonder terugwerkende kracht. Wat tot dan gebeurde, blijft in principe geldig.
Herroeping: alleen bij gewone adoptie
Alleen een gewone adoptie kan worden herroepen, nooit een volle adoptie. Dat kan om "zeer gewichtige redenen" (art. 354-1 oud BW). De familierechtbank beslist, op verzoek van de adoptant of adoptanten, de geadopteerde of de procureur des Konings.
De wet zegt niet wat "zeer gewichtige redenen" zijn. De rechtspraak en de rechtsleer vullen dat begrip in, bijvoorbeeld met ernstig wangedrag van de ene partij tegenover de andere, of een psychologische onmogelijkheid om nog samen te leven waardoor de relatie volledig mislukt is. De rechter oordeelt geval per geval.
Ook de herroeping werkt niet terug in de tijd. De huwelijksbeletselen tussen adoptant en geadopteerde blijven bovendien gelden.
Na een herroeping kunnen de oorspronkelijke ouders vragen dat het kind opnieuw onder hun ouderlijk gezag komt. Gebeurt dat niet, dan wordt een voogdij geregeld (art. 354-2 oud BW).
Andere situaties waarin een adoptie eindigt
Een afstammingsband met de adoptant komt vast te staan. Blijkt achteraf dat het kind ook biologisch het kind van de adoptant is, en wordt die vaderlijke, moederlijke of meemoederlijke afstamming vastgesteld, dan eindigt de adoptie eveneens zonder terugwerkende kracht. Zo kan niemand tegelijk via adoptie en via afstamming ouder zijn van hetzelfde kind.
Een nieuwe adoptie door een derde. Wordt het kind later door iemand anders geadopteerd, met een volle of een nieuwe gewone adoptie, dan maakt dat in de regel een einde aan de vorige adoptieband (art. 356-3, 347-1 en 347-2 oud BW).
Kan een adoptie nietig verklaard worden?
Een adoptie komt altijd tot stand via een rechterlijke beslissing. Er bestaat dus geen aparte nietigheidsregeling zoals bij een gewoon contract. De wet voorziet voor adoptie in de gesloten regelingen van herziening en herroeping.
Dat sluit niet elke betwisting uit. De gewone rechtsmiddelen tegen een vonnis, zoals hoger beroep of in uitzonderlijke gevallen derdenverzet, blijven in principe beschikbaar. Wel gelden daarvoor strikte termijnen en voorwaarden.
Eindigt een adoptie door het overlijden van de adoptant?
Nee. De adoptieband zelf blijft bestaan na het overlijden van de adoptant.
Kort samengevat: vraag en antwoord
Hoe kan een adoptie ongedaan gemaakt worden? Via een herziening bij ontvoering, verkoop of handel in kinderen (art. 351 oud BW), of via een herroeping om zeer gewichtige redenen, maar die laatste alleen bij een gewone adoptie (art. 354-1 oud BW).
Werkt het ongedaan maken van een adoptie terug in de tijd? Nee. Zowel herziening als herroeping werken alleen voor de toekomst.
Veelgestelde vragen
Kan een volle adoptie nog herroepen worden?
Nee. Herroeping is alleen mogelijk bij een gewone adoptie. Een volle adoptie kan alleen via een herziening worden beëindigd, bij ontvoering, verkoop of handel in kinderen.
Wie kan een herroeping van een gewone adoptie vragen?
De adoptant of adoptanten, de geadopteerde of de procureur des Konings, telkens om zeer gewichtige redenen.
Wat gebeurt er met het ouderlijk gezag na een herroeping?
De oorspronkelijke ouders kunnen vragen dat het kind opnieuw onder hun gezag komt. Anders wordt een voogdij geregeld.
Eindigt de adoptie als de adoptant overlijdt?
Nee. Het overlijden van de adoptant beëindigt de adoptieband niet.
Nog vragen?
Contacteert u gerust de advocaten van Wanted Law. Zij staan voor u klaar om u te helpen!
Kom ook alles te weten over
Anderen zijn ook op zoek naar
Wat onze cliënten vinden van Wanted Law
Nog niet overtuigd van Wanted Law? Lees dan de recensies van onze cliënten.