Transgender personen hebben een genderidentiteit die niet overeenstemt met het geslacht dat hen bij de geboorte werd toegekend. Welke rechten en regels gelden er voor hen in België? Van medische zorg tot de aanpassing van uw registratie en de gevolgen voor uw kinderen: een overzicht.
Een parapluterm
"Transgender" is een overkoepelende term. Hij omvat onder meer trans mannen, trans vrouwen en non-binaire personen. Transgender is iets anders dan interseks. Bij interseks gaat het om aangeboren fysieke geslachtskenmerken, bij transgender om genderidentiteit. Beide kunnen wel samengaan. Meer daarover leest u in De fysieke interseksualiteit.
Medische transitie
Geslachtsbevestigende zorg, zoals hormonen of chirurgie, is toegelaten. Er bestaat wel geen recht op een specifieke ingreep. De arts beoordeelt of een behandeling medisch aangewezen is, binnen het kader van de Wet Patiëntenrechten.
De wet legt geen minimumleeftijden vast. De Belgische genderteams volgen grotendeels de internationale richtlijnen van WPATH. In de praktijk liggen de richtleeftijden rond 16 jaar voor hormonen en hoger voor chirurgie. Voor minderjarigen is in de regel toestemming van de ouders nodig. Ook de minderjarige zelf oefent zijn rechten uit naargelang zijn leeftijd en maturiteit (art. 12 Wet Patiëntenrechten). Meer over de medische kant leest u in Geslachtschirurgie.
Uw registratie aanpassen
Sinds 1 januari 2018 kunt u uw geslachtsregistratie laten aanpassen via een administratieve procedure bij de ambtenaar van de burgerlijke stand, zonder enige medische voorwaarde (art. 135/1 oud BW). U legt een verklaring af. Na een bedenktijd van drie tot zes maanden verschijnt u een tweede keer om de aanpassing te bevestigen.
Een niet-ontvoogde minderjarige kan dat vanaf 16 jaar, met de bijstand van zijn ouders of wettelijke vertegenwoordigers en een verklaring van een kinder- en jeugdpsychiater. Uw voornaam laten wijzigen kan al vanaf 12 jaar.
Sinds 1 oktober 2023 is de aanpassing niet langer onherroepelijk. Een derde registratie, zoals "X", bestaat in België nog niet: op de geboorteakte staat nog altijd "M" of "V". De volledige procedure leest u in De juridische geslachtsverandering.
Wat met uw kinderen?
- Kinderen die al geboren zijn: de aanpassing verandert niets aan uw afstamming ten aanzien van hen, noch aan de rechten en plichten die daaruit voortvloeien (art. 135/2, §1 oud BW). Een trans man blijft de juridische moeder, een trans vrouw de juridische vader.
- Kinderen geboren na de aanpassing: bevalt een trans man van een kind, dan gelden de regels van de afstamming langs moederszijde en wordt hij in de geboorteakte als moeder vermeld. Verwekt een trans vrouw een kind, dan gelden de regels van de afstamming langs vaderszijde, maar wordt zij in de geboorteakte als meemoeder vermeld (art. 135/2, §2 oud BW).
Bescherming tegen discriminatie
De Genderwet van 10 mei 2007 beschermt uitdrukkelijk tegen discriminatie op grond van genderidentiteit en genderexpressie (sinds 2014) en van sekse-kenmerken (sinds 2020). Wordt u op het werk, bij het huren van een woning of bij een dienstverlener anders behandeld omwille van uw transitie, dan kunt u zich op die wet beroepen. U kunt ook terecht bij het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen.
Kort samengevat: vraag en antwoord
Kan ik in België mijn geslachtsregistratie laten aanpassen zonder medische behandeling? Ja. Sinds 1 januari 2018 volstaat een administratieve procedure bij de ambtenaar van de burgerlijke stand, zonder medische voorwaarden. Sinds 1 oktober 2023 is de aanpassing niet langer onherroepelijk.
Vanaf welke leeftijd is een transitie mogelijk? De registratie kan vanaf 16 jaar (met bijstand van de ouders en een psychiatrische verklaring), de voornaam vanaf 12 jaar. Voor medische zorg legt de wet geen leeftijd vast: de genderteams hanteren richtleeftijden.
Veelgestelde vragen
Moet ik een medische behandeling ondergaan om mijn geslacht juridisch aan te passen?
Neen. Sinds 2018 zijn er geen medische voorwaarden meer.
Vanaf welke leeftijd zijn hormonen mogelijk?
De wet bepaalt geen leeftijd. De genderteams hanteren richtleeftijden, in de praktijk rond 16 jaar voor hormonen, met toestemming van de ouders.
Blijf ik de ouder van mijn kinderen na een aanpassing van mijn registratie?
Ja. De afstamming van kinderen die al geboren zijn, blijft ongewijzigd.
Kan ik als non-binaire persoon kiezen voor "X"?
Nog niet. Het Belgisch recht kent vandaag alleen de registratie "man" of "vrouw".
Wilt u meer weten?
In deze Wanted Fact vindt u uitgebreide informatie over de juridische geslachtswijziging!
Hieronder overlopen we alvast de belangrijkste punten.
Heeft u een probleem inzake familierecht of een persoonlijke vraag?
Kom te weten wat uw mogelijkheden zijn en contacteer de advocaten van Wanted Law. Zij staan voor u klaar om u te helpen!
Wat onze cliënten vinden van Wanted Law
Nog niet overtuigd van Wanted Law? Lees dan de recensies van onze cliënten.
Kom ook alles te weten over