Fout in uw voornaam? Verbetering of wijziging: zo kiest u de juiste procedure

Verbetering van de voornaam of wijziging van de voornaam? "Mijn voornaam staat fout in mijn geboorteakte" en "ik wil een andere voornaam" klinken gelijkaardig. Toch volgen ze twee verschillende procedures, bij twee verschillende instanties. Hieronder leest u welke procedure bij uw situatie past.

Verbetering: er staat een fout in de akte

Er is sprake van verbetering als er bij de registratie van uw voornaam een fout gebeurde. Denk aan een schrijffout of een verdraaide spelling in de geboorteakte. U wilt dus geen nieuwe voornaam. U wilt dat de akte vermeldt wat er van in het begin had moeten staan.

Die verbetering verloopt via de familierechtbank (art. 35 oud BW). Dat artikel werd laatst gewijzigd door de wet van 13 september 2023 en de nieuwe tekst geldt sinds 1 januari 2024. Concreet:

• u dient een verzoekschrift in bij de familierechtbank;
• ook de ambtenaar van de burgerlijke stand en de procureur des Konings kunnen een verzoekschrift indienen;
• na de uitspraak stuurt de griffier de gegevens via de Databank Akten Burgerlijke Stand (DABS) naar de bevoegde ambtenaar, die de akte aanpast.

Gaat het om een louter materiële vergissing, dan kan de ambtenaar die in sommige gevallen ook zelf rechtzetten, zonder rechter. Vraag dat eerst na bij de dienst burgerlijke stand van uw gemeente.

De regels over namen en voornamen staan nog in het oud Burgerlijk Wetboek. Ze maakten geen deel uit van de nieuwe boeken over verbintenissen en goederen.

Wijziging: u wilt een andere voornaam

Wilt u een andere voornaam om een andere reden, dan gaat het om een wijziging of voornaamsverandering. Sinds de wet van 18 juni 2018 beslist daarover in eerste instantie de ambtenaar van de burgerlijke stand van uw gemeente. Vroeger was daarvoor de minister van Justitie bevoegd.

Enkele regels:

• u dient het verzoek zelf in, of via uw wettelijke vertegenwoordiger (art. 370/3 oud BW);
• een voornaam mag geen aanleiding geven tot verwarring en mag u of derden niet schaden (art. 370/2 oud BW);
• bij ernstige twijfel kan de ambtenaar het advies van de procureur des Konings vragen (art. 370/4, §2 oud BW);
• weigert de ambtenaar, dan kunt u in beroep gaan bij de familierechtbank (art. 370/9 oud BW). Dat moet binnen een korte termijn gebeuren.

Meer over deze procedure leest u in De wijziging van de voornaam

Voornaamsverandering voor transgender personen

Voor transgender personen geldt een eenvoudigere regeling. Wie ervan overtuigd is dat de voornaam niet overeenstemt met de innerlijk beleefde genderidentiteit, voegt bij het verzoek een verklaring op eer (art. 370/3, §4 oud BW). Die verklaring hoeft niet verder bewezen te worden. Ook minderjarigen vanaf 12 jaar kunnen om die reden een verzoek indienen, met bijstand van hun ouders of wettelijke vertegenwoordiger.

Hoe weet u welke procedure u nodig hebt?

Stel uzelf één vraag: klopt de akte met wat er bij de aangifte werd gekozen?

• Nee, er gebeurde een fout bij de registratie: dan gaat het om verbetering, via de familierechtbank (of in eenvoudige gevallen via de ambtenaar).
• Ja, maar u wilt een andere voornaam: dan gaat het om een wijziging, via de ambtenaar van de burgerlijke stand.

Hoe uw voornaam oorspronkelijk wordt vastgelegd, leest u in De verkrijging van de voornaam. Voor de familienaam bestaat een gelijkaardig onderscheid: zie De verbetering van de familienaam

Kort samengevat: vraag en antwoord

Wat is het verschil tussen verbetering en wijziging van de voornaam? Verbetering zet een fout in de akte recht, via de familierechtbank (art. 35 oud BW). Wijziging geeft u een nieuwe voornaam, via de ambtenaar van de burgerlijke stand (art. 370/3 en volgende oud BW).

Waar vraag ik een andere voornaam aan? Bij de ambtenaar van de burgerlijke stand van uw gemeente. Weigert die, dan kunt u in beroep gaan bij de familierechtbank.

Veelgestelde vragen

Moet ik naar de rechtbank voor een andere voornaam?
Niet meer. Sinds 2018 beslist de ambtenaar van de burgerlijke stand over een wijziging. De familierechtbank komt alleen tussen bij een verbetering van een fout, of in beroep tegen een weigering.

Wie kan een verbetering van de akte vragen?
De betrokkene zelf, de ambtenaar van de burgerlijke stand of de procureur des Konings, via een verzoekschrift bij de familierechtbank.

Kan de ambtenaar een gevraagde voornaam weigeren?
Ja, als de voornaam verwarring zou veroorzaken of u of derden zou schaden. Tegen een weigering kunt u in beroep gaan bij de familierechtbank.

Gelden er andere regels voor transgender personen?
Ja. Een verklaring op eer dat de voornaam niet overeenstemt met uw genderidentiteit volstaat als motivering.