Een gerechtsdeskundige werkt niet gratis. Zijn onderzoek kan snel enkele duizenden euro kosten. Wie betaalt die rekening: u, uw tegenpartij of allebei? Het antwoord valt uiteen in twee delen: het voorschot aan het begin en de eindafrekening na het vonnis.
Wat doet een gerechtsdeskundige?
De rechter stelt een deskundige aan als hij voor een technische vraag zelf de kennis mist. Denk aan barsten in een nieuwbouwwoning, een medisch letsel of de waarde van een onderneming. De deskundige onderzoekt, hoort de partijen en schrijft een verslag. Wat zijn opdracht precies inhoudt, leest u in Wat is de opdracht van de gerechtsdeskundige? en, voor bouwzaken, in Wat is een deskundige in bouwgeschillen?
Het voorschot: wie betaalt eerst?
Voor de deskundige begint, bepaalt de rechter meestal een voorschot (art. 987 Ger.W.). Dat bedrag moet u ter griffie consigneren, dus in bewaring geven. De rechter kiest zelf wie dat doet:
- de eisende partij;
- de verwerende partij;
- of beide partijen, bijvoorbeeld elk de helft.
De rechter legt ook een termijn vast om te betalen. Hij kan bepalen welk deel van het voorschot de deskundige al mag ontvangen. Wordt het voorschot niet betaald, dan kan de deskundige zijn werk uitstellen.
Belangrijk: wie het voorschot betaalt, draagt daarom nog niet de kosten. Het voorschot is een voorlopige regeling. Wie het voorschot betaalde, kan het bedrag later terugkrijgen als blijkt dat de tegenpartij de kosten moet dragen.
De begroting van het ereloon
Na het onderzoek legt de deskundige een gedetailleerde staat van kosten en ereloon neer. Daarin staan onder meer zijn uurloon, verplaatsingen en kosten van derden.
Betwist geen enkele partij die staat binnen 30 dagen, dan begroot de rechter het bedrag zonder verdere formaliteiten. Is er wel betwisting, dan roept de rechter de partijen op en begroot hij het bedrag zelf. Hij houdt daarbij rekening met de zorgvuldigheid van de deskundige, het naleven van de termijnen en de kwaliteit van het werk (art. 991 Ger.W.).
Wie draagt de kosten uiteindelijk?
De definitieve verdeling volgt niet uit art. 987 of 991 Ger.W., maar uit de algemene regels over de gerechtskosten. De kosten en het ereloon van gerechtsdeskundigen horen bij die gerechtskosten (art. 1018 Ger.W.).
Art. 1017 Ger.W. bepaalt dat elk eindvonnis, zelfs ambtshalve, de kosten ten laste legt van de in het ongelijk gestelde partij. Krijgt elk van de partijen op sommige punten ongelijk, dan kan de rechter de kosten omslaan zoals hij dat raadzaam vindt.
Wint u de zaak volledig? Dan veroordeelt de rechter normaal uw tegenpartij tot de kosten, en kunt u uw voorschot van haar terugvragen.
Wat de rechter met het verslag zelf doet, leest u in Moet de rechter rekening houden met de inhoud van het verslag van de gerechtsdeskundige? Twijfelt u aan de deskundige zelf, lees dan Kan ik de gerechtsdeskundige laten vervangen?
Tips om de kosten te beperken
- Vraag een duidelijke en afgebakende opdracht. Hoe ruimer de opdracht, hoe duurder het onderzoek.
- Bezorg uw stukken tijdig en volledig. Extra vergaderingen kosten geld.
- Overweeg een minnelijke regeling zodra het verslag de technische vragen beantwoordt.
Kort samengevat: vraag en antwoord
Wie betaalt het voorschot van de gerechtsdeskundige? De partij of partijen die de rechter aanwijst (art. 987 Ger.W.). Dat is vaak, maar niet altijd, de partij die het onderzoek vroeg.
Wie betaalt de deskundige uiteindelijk? In principe de partij die de zaak verliest, want de deskundigenkosten zijn gerechtskosten (art. 1017 en 1018 Ger.W.). Bij gedeeltelijk gelijk kan de rechter de kosten verdelen.
Veelgestelde vragen
Moet ik het voorschot betalen als ik het deskundigenonderzoek vraag?
Niet noodzakelijk. De rechter beslist wie het voorschot consigneert. Dat kan ook uw tegenpartij zijn, of u beiden samen.
Krijg ik mijn voorschot terug als ik de zaak win?
Normaal wel. De rechter veroordeelt de in het ongelijk gestelde partij tot de kosten, ook die van de deskundige. U kunt het voorschot dan van haar terugvorderen.
Kan ik het ereloon van de deskundige betwisten?
Ja, binnen 30 dagen na de neerlegging van de staat van kosten en ereloon. De rechter roept de partijen dan op en begroot het bedrag zelf (art. 991 Ger.W.).
Wat als niemand het voorschot betaalt?
Dan kan de deskundige zijn werk uitstellen of opschorten. Het onderzoek, en dus uw zaak, loopt dan vertraging op.