De tegenwerpbaarheid van de externe gevolgen van de overeenkomst.
De tegenwerpbaarheid van de externe gevolgen van de overeenkomst wil zeggen dat derden rekening moeten houden met het bestaan van de overeenkomst en de verplichtingen die hieruit voortvloeien voor de partijen. Een overeenkomst brengt meerdere gevolgen met zich mee. In de eerste plaats is het een bron van rechten en plichten voor contractspartijen. Personen die geen contractspartij zijn, zijn derden. Deze overeenkomst kan hen in principe geen rechten toekennen of verplichtingen opleggen. Dit neemt niet weg dat derden, onder bepaalde voorwaarden, het contract van anderen moeten respecteren. We gaan hierop dieper in in deze bijdrage!
Externe gevolgen van de overeenkomst.
Een overeenkomst heeft zowel interne als externe gevolgen. Met de interne gevolgen doelt men vooral op de rechten en de plichten die de partijen zelf uit de overeenkomst halen. De externe gevolgen zijn daarentegen de gevolgen die een overeenkomst voor contractspartijen met zich meebrengt en het bestaan van de overeenkomst op zich. Het heeft meer te maken met de impact die een overeenkomst heeft. Derden zullen hier rekening mee moeten houden. In dat geval spreekt men van de tegenwerpbaarheid van de externe gevolgen.
Derden moeten het bestaan van de overeenkomst erkennen. Dit moet ruim worden opgevat waaronder ook de wijzigingen aan een overeenkomst of de nietigheid ervan. Partijen zullen zich aan de inhoud van de overeenkomst moeten houden. Als hierin staat dat de partijen enkel met elkaar gaan samenwerken en geen overeenkomsten met derden zullen sluiten, zullen derden de impact van deze gevolgen moeten respecteren. Men mag wel niet selectief zijn. Wanneer men een overeenkomst tegenwerpt is dit met inbegrip van alle bedingen en alle gevolgen.
Voorwaarden.
Om een overeenkomst (en haar gevolgen) te kunnen tegenwerpen moet er ten eerste sprake zijn van een overeenkomst.
De partij die zich op deze overeenkomst beroept zal het bestaan hiervan ook moeten bewijzen. In tegenstelling tot het oude recht kan dit bewijs met alle bewijsmiddelen worden geleverd, zowel door als tegen derden (artikel 8.14 BW). Soms stelt de wet nog extra voorwaarden opdat een overeenkomst tegenwerpbaar kan zijn. Zo moeten akten tot vestiging, overdracht of vaststelling van een onroerend goed (bijvoorbeeld een koopakte) overgeschreven worden op de Algemene Administratie van de Patrimoniumdocumentatie (artikel 3.30, §2 BW) en zullen vennootschapsaktes die openbaar moeten worden gemaakt eerst in het Belgisch Staatsblad moeten worden gepubliceerd (artikel 2:18, lid 1 Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen). Indien deze formaliteiten niet zijn vervuld, kan deze overeenkomst ook niet worden tegengeworpen.
Voorbeelden
De tegenwerpbaarheid speelt zowel ten aanzien van derden als ten aanzien van de contractspartijen. Iemand kan zich beroepen op het bestaan van de overeenkomst en haar gevolgen, maar zal ook moeten aanvaarden dat zij hiermee wordt geconfronteerd. Dit kan worden gebruikt om uw eigen eis te staven, maar ook om zich te verweren.
Een derde werd door een verkoopster aangesproken om een koopovereenkomst die zij vroeger samen hadden gesloten na te leven. De derde wierp op dat de verkoopster zelf deze overeenkomst niet had nageleefd doordat er een nieuwe koopovereenkomst bestond tussen deze verkoopster en een andere koper.
Een voorbeeld dat een derde de gevolgen van een overeenkomst tegen een contractpartij kan inroepen: twee personen hadden een overeenkomst gesloten waarbij de verkoper een deel van de koopprijs terugstortte om de schade die de koper had geleden door overheidswerken volledig te vergoeden. Vervolgens sprak de koper de overheid aan om deze schade nogmaals te vergoeden. De overheid beriep zich in dat geval op de overeenkomst tussen de verkoper en koper aangezien de koper reeds volledig was vergoed.
Uitzonderingen.
Op het principe van de tegenwerpbaarheid van de externe rechtsgevolgen bestaan er twee uitzonderingen: de actio pauliana en de veinzing. Deze figuren wordt in twee afzonderlijke bijdragen besproken.