Bevrijdende verjaring kan een onbetaalde schuld onafdwingbaar maken. Stel: u stuurde jaren geleden een factuur die nooit werd betaald, en u deed er nooit iets mee. Kunt u dat bedrag vandaag nog opeisen? Vaak niet meer. Hieronder leest u welke termijnen gelden en wat u kunt doen om verjaring te vermijden.
Wat is bevrijdende verjaring?
Bij bevrijdende verjaring wordt een schuldenaar bevrijd omdat de schuldeiser zijn recht te lang niet uitoefende. Na het verstrijken van de termijn kan de schuldeiser zijn vordering niet meer afdwingen voor de rechter.
De schuld verdwijnt daardoor niet helemaal. Ze blijft bestaan als een natuurlijke verbintenis: een verbintenis waarvan de uitvoering niet kan worden afgedwongen (art. 5.2 BW). Betaalt de schuldenaar na de verjaring toch vrijwillig, dan kan hij dat bedrag niet terugvorderen. Meer over de verschillende soorten verbintenissen leest u in Soorten verbintenissen in het recht.
Verjaring dient twee doelen. Ze biedt rechtszekerheid: een schuldenaar moet zich niet eeuwig verantwoorden. En ze biedt bewijszekerheid: na verloop van tijd gaat bewijs verloren of wordt het onbetrouwbaar.
Welke verjaringstermijnen gelden in België?
De algemene verjaringsregels staan nog in het oude Burgerlijk Wetboek. Ze zijn nog niet opgenomen in het nieuwe Burgerlijk Wetboek: daarvoor is een toekomstig Boek 10 voorzien, dat nog in voorbereiding is. Vandaag gelden dus deze hoofdtermijnen:
- 30 jaar voor zakelijke rechtsvorderingen (art. 2262 oud BW), bijvoorbeeld een vordering tot teruggave van een onroerend goed.
- 10 jaar voor persoonlijke rechtsvorderingen, zoals een onbetaalde factuur of een contract dat niet werd nagekomen (art. 2262bis, §1, eerste lid oud BW).
- 5 jaar voor een vordering tot vergoeding van schade op grond van buitencontractuele aansprakelijkheid. Die termijn loopt vanaf de dag na die waarop de benadeelde kennis kreeg van de schade en van de aansprakelijke persoon. Er geldt wel een absolute grens van 20 jaar vanaf het feit dat de schade veroorzaakte (art. 2262bis, §1, tweede en derde lid oud BW).
Daarnaast bestaan er tal van bijzondere, vaak kortere termijnen in specifieke wetten, bijvoorbeeld voor verzekeringen, arbeidscontracten of consumentenkoop. Welke termijn in uw geval geldt, hangt dus af van het concrete dossier.
Hoe stuit u de verjaring?
Een verjaringstermijn loopt niet onvermijdelijk door. U kunt hem stuiten. Na een stuiting begint een nieuwe termijn te lopen.
De klassieke manieren zijn een dagvaarding, een bevel tot betaling of een beslag. Een gewone herinnering of e-mail volstaat niet.
Sinds 2013 kan ook een aangetekende ingebrekestelling de verjaring stuiten, als ze aan strikte voorwaarden voldoet (art. 2244, §2 oud BW):
- ze wordt verstuurd door een advocaat, een gerechtsdeurwaarder of een daartoe gemachtigde persoon, niet door de schuldeiser zelf;
- ze bevat de wettelijk verplichte vermeldingen, waaronder uitdrukkelijk dat ze de verjaring stuit;
- ze doet in principe een nieuwe termijn van één jaar lopen;
- ze kan maar één keer worden gebruikt voor dezelfde vordering.
Ook een erkenning van de schuld door de schuldenaar stuit de verjaring.
Schorsing: de klok staat even stil
Bij schorsing stopt de termijn tijdelijk, bijvoorbeeld tijdens een bemiddeling. Daarna loopt hij verder waar hij gebleven was. Bij stuiting begint daarentegen een nieuwe termijn.
Kan de schuldenaar afstand doen van verjaring?
Een schuldenaar kan niet vooraf afstand doen van verjaring. Is de verjaring eenmaal verworven, dan kan hij er wel afstand van doen. Lees daarover meer in Afstand van recht. Een schuld kan overigens ook op andere manieren tenietgaan, bijvoorbeeld door schuldvermenging.
Kort samengevat: vraag en antwoord
Wat is bevrijdende verjaring? Het verlies van het recht om een schuld af te dwingen, omdat de schuldeiser te lang wachtte. De schuld blijft bestaan als natuurlijke verbintenis.
Na hoeveel jaar verjaart een onbetaalde factuur? In de regel na 10 jaar voor persoonlijke vorderingen (art. 2262bis oud BW), tenzij een bijzondere wet een kortere termijn oplegt.
Veelgestelde vragen
Verdwijnt mijn schuld volledig na verjaring?
Nee. De schuld blijft bestaan als natuurlijke verbintenis. De schuldeiser kan ze niet meer afdwingen, maar een vrijwillige betaling na de verjaring kan niet worden teruggevorderd.
Wat is het verschil tussen schorsing en stuiting?
Bij schorsing staat de termijn tijdelijk stil en loopt hij daarna verder. Bij stuiting begint een nieuwe termijn te lopen, bijvoorbeeld na een dagvaarding.
Stuit een aanmaning per e-mail de verjaring?
Nee. Een gewone e-mail stuit de verjaring niet. Een dagvaarding, een bevel tot betaling, een beslag, een erkenning door de schuldenaar of een aangetekende ingebrekestelling van een advocaat of gerechtsdeurwaarder die aan de wettelijke voorwaarden voldoet, doen dat wel.
Kan ik de verjaringstermijn in mijn contract verlengen?
Dat is aan strikte grenzen gebonden, en vooraf afstand doen van verjaring is niet toegestaan. Laat zo'n beding nakijken voor u erop vertrouwt.