Uitvoeringsagent of hulppersoon: zo noemt het recht iedereen die u inschakelt om uw contract uit te voeren. Denk aan een onderaannemer, een freelancer of een werknemer. Maakt die persoon een fout, dan bent u daar tegenover uw klant in de regel zelf voor aansprakelijk. Ook als u zelf niets verkeerd deed.
Wat zegt de wet?
Sinds 1 januari 2023 staat de regel uitdrukkelijk in artikel 5.229 BW. Doet de schuldenaar een beroep op andere personen om zijn verbintenis na te komen, dan wordt de fout van die hulppersonen aan hem toegerekend. De schuldenaar is de partij die iets moet presteren, bijvoorbeeld de aannemer die een dak moet leggen.
Nieuw is de regel niet. Vóór de hervorming stond hij nergens met zoveel woorden in de wet. Rechtspraak en rechtsleer leidden hem af uit een ruime lezing van de artikelen 1147 en 1148 oud BW. De wetgever heeft die vaste praktijk nu vastgelegd. Voor contracten van vóór 1 januari 2023 gelden in principe nog de regels van het oud BW, met dezelfde uitkomst via de rechtspraak.
Meer over de gevolgen van een contract dat niet wordt nagekomen, leest u in Wat is contractbreuk?
Aangestelde of zelfstandige uitvoeringsagent?
Het klassieke onderscheid blijft een handige leeswijzer:
- een aangestelde hulppersoon werkt onder uw gezag, toezicht of leiding, bijvoorbeeld uw werknemer;
- een zelfstandige uitvoeringsagent voert zijn taak onafhankelijk uit, bijvoorbeeld een onderaannemer.
Voor uw eigen contractuele aansprakelijkheid maakt dat onderscheid weinig uit. In beide gevallen wordt de fout aan u toegerekend. Rechtspraak en rechtsleer lezen in artikel 5.229 BW wel nog twee voorwaarden:
- u heeft de hulppersoon vrijwillig ingeschakeld;
- er is een noodzakelijke of rechtstreekse band tussen zijn fout en de uitvoering van uw contract.
Kan uw klant de hulppersoon zelf aanspreken?
Hier veranderde veel. Vroeger genoot een uitvoeringsagent een zogenaamde quasi-immuniteit. Het Hof van Cassatie besliste in 1997 dat de medecontractant van zijn opdrachtgever hem slechts rechtstreeks kon aanspreken onder drie strenge voorwaarden, die samen vervuld moesten zijn. In de praktijk lukte dat zelden.
Sinds 1 januari 2025 is die quasi-immuniteit afgeschaft. Artikel 6.3, §2 BW (Boek 6, buitencontractuele aansprakelijkheid) bepaalt dat de gewone regels van de buitencontractuele aansprakelijkheid gelden tussen de benadeelde en de hulppersoon van zijn medecontractant, tenzij de wet of het contract anders bepaalt. Uw klant kan uw onderaannemer dus rechtstreeks aanspreken, zonder de vroegere drievoudige voorwaarde. De hulppersoon kan zich wel verweren met dezelfde middelen als zijn opdrachtgever, zoals een exoneratiebeding uit het hoofdcontract.
Voor feiten van vóór 1 januari 2025 gelden in principe nog de oude regels.
Niet te verwarren met de aansteller
De aansprakelijkheid van een aansteller voor zijn aangestelde, bijvoorbeeld een werkgever voor zijn werknemer, is een ander mechanisme. Artikel 6.14 BW maakt de aansteller foutloos aansprakelijk voor schade die zijn aangestelde aan derden veroorzaakt tijdens en naar aanleiding van zijn functie. Dat gaat over de aansprakelijkheid van de werkgever zelf, niet over de vraag of de hulppersoon persoonlijk kan worden aangesproken.
Kunt u uw aansprakelijkheid beperken?
Vaak wel, met een exoneratiebeding (ook bevrijdingsbeding genoemd). Artikel 5.89, §1 BW laat zo'n beding in principe toe, maar houdt bedingen voor niet-geschreven die de schuldenaar bevrijden van:
- zijn opzettelijke fout of die van een persoon voor wie hij moet instaan;
- een fout, van hemzelf of van zo'n persoon, die het leven of de fysieke integriteit van iemand aantast.
Tegenover consumenten gelden bovendien strengere regels. Lees meer in Wat zijn exoneratiebedingen? Omdat uw onderaannemers nu rechtstreeks aanspreekbaar zijn, loont het om ook in hun contracten heldere afspraken te maken.
Kort samengevat: vraag en antwoord
Bent u aansprakelijk voor de fout van uw onderaannemer of werknemer? Ja. Schakelt u iemand in om uw contract uit te voeren, dan wordt zijn fout aan u toegerekend (art. 5.229 BW).
Kan uw klant de onderaannemer zelf aanspreken? Ja, sinds 1 januari 2025 is de quasi-immuniteit van de hulppersoon afgeschaft (art. 6.3, §2 BW). De hulppersoon kan zich wel verweren met dezelfde middelen als zijn opdrachtgever.
Veelgestelde vragen
Ben ik aansprakelijk voor een onderaannemer die ik niet zelf koos?
De klassieke voorwaarde is dat u de hulppersoon vrijwillig heeft ingeschakeld om uw verbintenis (mee) uit te voeren. Werd hij u opgelegd, dan moet dat geval per geval bekeken worden.
Kan mijn klant mijn onderaannemer rechtstreeks aanspreken?
Sinds 1 januari 2025 wel, zonder de vroegere strenge voorwaarden. De onderaannemer kan zich verweren met dezelfde middelen als u.
Wat is het verschil tussen een aangestelde en een uitvoeringsagent?
Een aangestelde werkt onder uw gezag, zoals een werknemer. Een uitvoeringsagent werkt zelfstandig, zoals een onderaannemer. Voor uw eigen contractuele aansprakelijkheid vallen beiden onder art. 5.229 BW.
Kan ik mijn aansprakelijkheid voor hulppersonen uitsluiten?
Gedeeltelijk. Een exoneratiebeding is in principe geldig, maar niet voor opzettelijke fouten of fouten die het leven of de fysieke integriteit aantasten (art. 5.89, §1 BW).
![]()
Andere soorten contractuele aansprakelijkheid