Rijverbod wegens lichamelijke ongeschiktheid: hoe krijgt u uw rijbewijs terug?

Een rijverbod wegens lichamelijke ongeschiktheid is geen straf voor één overtreding. De rechter legt het op omdat hij vindt dat u niet geschikt bent om te rijden, bijvoorbeeld door een alcohol- of drugsprobleem. Juridisch heet het een verval van het recht tot sturen wegens lichamelijke of geestelijke ongeschiktheid. Het beschermt de andere weggebruikers en werkt anders dan een gewoon rijverbod. Hieronder leest u wanneer het wordt opgelegd, hoe lang het duurt en hoe u het kunt laten opheffen.

Wanneer legt de rechter dit rijverbod op?

De rechter moet dit verval uitspreken als hij vaststelt dat u lichamelijk of geestelijk ongeschikt bent om een motorvoertuig te besturen (art. 42 Wegverkeerswet). Dat gebeurt naar aanleiding van een veroordeling, een opschorting of een internering wegens een verkeersovertreding of een verkeersongeval dat aan uw toedoen te wijten is.

Alleen de rechter kan dit verval opleggen. In de praktijk gaat het vaak om:

• problematisch alcoholgebruik;
• chronisch drugsgebruik;
• een medische aandoening die veilig rijden onmogelijk maakt.

Voor welke andere overtredingen u een rijverbod riskeert, leest u in Voor welke overtredingen riskeert u een rijverbod? Een overzicht van alle soorten vindt u in ESSENTIE: Het verval van het recht tot sturen of het rijverbod

Hoe stelt de rechter de ongeschiktheid vast?

De rechter kan een deskundige aanstellen. Dat is bijvoorbeeld een arts die bloed-, urine- of haaranalyses laat uitvoeren om chronisch gebruik op te sporen. Hij is daartoe niet verplicht. Hij kan ook zelf oordelen op basis van het strafdossier, uw voorgeschiedenis of wat hij ziet en hoort op de zitting.

Vaak speelt de vraag in dossiers over rijden onder invloed, soms met herhaling. Zie ESSENTIE: Strafbare alcoholintoxicatie en Alcoholintoxicatie met herhaling

Het rijverbod gaat meteen in

Bij een gewoon rijverbod wacht u tot de veroordeling definitief is. Hier niet:

• bij een vonnis op tegenspraak gaat het verval in bij de uitspraak;
• bij een vonnis bij verstek gaat het in bij de betekening;
• verzet of hoger beroep schorst het verval niet (art. 43 Wegverkeerswet).

U mag dus vanaf de uitspraak niet meer rijden, ook als u in beroep gaat.

Hoe lang duurt het?

De duur ligt niet vooraf vast. Het verval duurt tot u aantoont dat u niet langer ongeschikt bent. Kunt u dat nooit bewijzen, dan kan het levenslang duren.

Herziening na zes maanden

Na minstens zes maanden kunt u een herziening vragen (art. 44 Wegverkeerswet):

• u dient een verzoekschrift in bij het openbaar ministerie, dat de zaak voorlegt aan het gerecht dat het verval uitsprak;
• u toont met medische stukken aan dat u weer geschikt bent;
• wordt uw verzoek afgewezen, dan kunt u pas na opnieuw zes maanden een nieuw verzoek indienen;
• tegen de beslissing is geen hoger beroep mogelijk.

Een sterk verzoek bevat recente medische verslagen, bijvoorbeeld analyses die aantonen dat u al een tijd niet meer drinkt of gebruikt, en bewijs van een begeleiding of behandeling.

Kort samengevat: vraag en antwoord

Wat is een rijverbod wegens lichamelijke ongeschiktheid? Een verplicht verval van het recht tot sturen dat de rechter oplegt als hij vaststelt dat u lichamelijk of geestelijk ongeschikt bent om te rijden (art. 42 Wegverkeerswet). Het duurt tot u het tegendeel bewijst.

Kan ik zo'n rijverbod laten opheffen? Na minstens zes maanden kunt u via het openbaar ministerie een herziening vragen. Bij afwijzing moet u opnieuw zes maanden wachten, en hoger beroep is niet mogelijk.

Veelgestelde vragen

Schorst hoger beroep het rijverbod wegens ongeschiktheid?
Nee. Het verval gaat in bij de uitspraak of, bij verstek, bij de betekening, ook als u verzet of hoger beroep aantekent.

Moet de rechter een deskundige aanstellen?
Nee. Hij kan dat doen, maar hij kan ook zelf oordelen op basis van het dossier en de zitting.

Hoe lang duurt het rijverbod?
Het heeft geen vaste duur en loopt tot u bewijst dat u weer geschikt bent. In het uiterste geval is het levenslang.

Wanneer kan ik een herziening vragen?
Na minstens zes maanden, en bij afwijzing opnieuw na zes maanden.