Wat zijn regels van openbare orde?
Een regel (of wet) van openbare orde is volgens het Hof van Cassatie een wet “die de essentiële belangen van de Staat of van de gemeenschap raakt, of die in het privaatrecht de juridische grondslagen vastlegt waarop de economische of morele orde rust.”
Een hele boterham, en natuurlijk helemaal niet zo duidelijk. Het is vaak moeilijk om uit te maken of een wet van aanvullend recht, van dwingend recht is, of van openbare orde. Een voorbeeld van een regel van openbare orde is de tienjarige aansprakelijkheid van aannemers en architecten (artikel 1792 Burgerlijk Wetboek). Hiervan kan u niet afwijken in een overeenkomst omdat deze regel zodanig van maatschappelijk belang is. U kan dus niet bepalen dat de aansprakelijkheid plots maar voor 3 jaar in plaats van 10 jaar geldt. Daarnaast is het strafrecht ook van openbare orde en kan u dus geen overeenkomst met iemand sluiten om te bepalen dat bepaalde misdrijven onderling toegelaten zijn.
Artikel 2 Burgerlijk Wetboek bepaalt: “Aan de wetten die de openbare orde en de goede zeden betreffen, kan door bijzondere overeenkomsten geen afbreuk worden gedaan.”
Daarnaast vinden we ook verwijzingen naar de openbare orde en goede zeden terug in artikel 1131 en 1133 Burgerlijk Wetboek. Artikel 1131 BW bepaalt: “Een verbintenis, aangegaan zonder oorzaak of uit een valse oorzaak of uit een ongeoorloofde oorzaak, kan geen gevolg hebben.” Artikel 1133 BW bepaalt: “De oorzaak is ongeoorloofd, wanneer zij door de wet verboden is, of wanneer zij strijdig is met de goede zeden of met de openbare orde.”
Wat zijn regels van goede zeden?
Wat zijn dan regels van goede zeden? Wat “goede zeden” juist betekent in het recht is nergens expliciet beschreven. Er is geen eenduidige definitie terug te vinden. Onder goede zeden begrijpt men meestal “het geheel van de ethische normen die op een bepaald moment gangbaar zijn in de maatschappij en die worden nageleefd door alle redelijke personen.” Daarnaast verwijst men ook vaak naar de goede zeden wanneer men doelt op de gangbare seksuele moraal.
Wat als u de regels van openbare orde overtreedt?
Het is niet mogelijk om contractueel af te wijken van regels van openbare orde of goede zeden. Dit kan dus niet leiden tot de verbindende kracht van het contract. Noch u noch de andere contractpartij kan rechtsgeldig verbonden zijn door een contract dat de openbare orde of de goede zede schendt. De overeenkomst of de betreffende bepaling is dan nietig wegens een “ongeoorloofd” voorwerp.
Overtredingen van regels van openbare orde of goede zeden leiden tot de nietigheid van het contract volgt. Dit gaat niet om een relatieve nietigheid maar om een absolute nietigheid, gezien het belang van de regels van openbare orde en goede zeden. Elke belanghebbende kan steeds de absolute nietigheid inroepen, met inbegrip van de rechter, die het beding of het contract ambtshalve nietig moet verklaren. De absolute nietigheid kan ook in elke stand van het geding opgeworpen worden, dus ook voor de eerste keer voor het Hof van Cassatie.
De theorie van de wilsautonomie