De exceptio non adimpleti contractus.
De exceptio non adimpleti contractus of ENAC is de zogenaamde niet-uitvoeringsexceptie. Het is het recht dat u heeft om uw verplichtingen te schorsen omdat de andere partij zijn of haar verplichtingen niet is nagekomen. De ENAC is een opschortingsrecht. Het opschortingsrecht geeft een debiteur de bevoegdheid om de nakoming van zijn verbintenis op te schorten tot wanneer is voldaan aan de vordering die hij zelf heeft op de schuldeiser.
Wederkerige overeenkomsten
Wederkerige overeenkomsten
In wederkerige overeenkomsten geldt automatisch het beginsel van de exceptio non adimpleti contractus. De exceptio non adimpleti contractus vindt zijn grondslag in de onderlinge afhankelijkheid die bestaat bij wederkerige verbintenissen. Bij wederkerige contracten kan men wachten met de nakoming van zijn eigen verbintenissen totdat de tegenpartij zijn verbintenissen heeft uitgevoerd. Het inroepen van de exceptie van de niet-nakoming vereist geen voorafgaande toestemming van de rechter.
Hierna een uitgebreidere bespreking van de toepassingsvoorwaarden van de exceptio non adimpleti contractus.
Toepassingsvoorwaarden
Toepassingsvoorwaarden
Het inroepen van de exceptio non adimpleti contractus is onderworpen aan enkele voorwaarden. Achteraf is een controle van deze toepassingsvoorwaarden mogelijk door de rechter.
Ten eerste moet de debiteur zelf schuldeiser zijn van een vordering. Deze vordering moet als eerste opeisbaar zijn. M.a.w. de tegenpartij moet als eerste zijn verplichtingen nakomen. Het gaat dus om wederkerige verbintenissen.
Ten tweede zal de debiteur moeten bewijzen dat de tegenpartij in gebreke is gebleven zijn verbintenissen uit te voeren. De debiteur moet dus voorafgaand de tegenpartij meegedeeld hebben waarin ze tekort komt. De niet-nakoming moet de schuld zijn van de tegenpartij. De niet-nakoming door de tegenpartij moet te maken hebben met een verbintenis uit hetzelfde wederkerig contract.
Ten derde moet de debiteur (subjectief en objectief) te goeder trouw handelen. Subjectief betekent dat de debiteur niet zelf de oorzaak mag zijn van de niet-nakoming door de tegenpartij. Objectief wil zeggen dat de tekortkoming van de tegenpartij ernstig genoeg moet zijn om de eigen verbintenissen op te schorten.
Gevolgen van de exceptie van niet-nakoming
Gevolgen van de exceptie van niet-nakoming
De debiteur kan wachten met het uitvoeren van zijn verbintenis totdat de tegenpartij heeft gepresteerd. Wanneer definitief komt vast te staan dat er geen nakoming van de verbintenis meer zal komen, bijvoorbeeld bij faillissement van de tegenpartij, dan blijft de exceptio non adimpleti contractus gelden. Dit geldt tevens t.a.v. derden, hierdoor krijgt de debiteur een bevoorrechte positie t.a.v. de boedel, bijvoorbeeld wanneer de gefailleerde tegenpartij meerdere schuldeisers had.
De exceptio non adimpleti contractus blijft ook gelden t.a.v. de persoon die de schuldvordering overneemt van de tegenpartij.
Wetsvoorstel van 3 april 2019
Wetsvoorstel van 3 april 2019
Het wetsvoorstel van 3 april 2019 herneemt het bestaande beginsel van de exceptio non adimpleti contractus en giet het in een nieuw artikel. Het nieuwe artikel neemt de geldende voorwaarden (die men in de rechtsleer en de rechtspraak heeft ontwikkeld) over. Alsook voert het iets nieuws in, namelijk de exceptie van vrees. De exceptie van vrees is het recht voor een partij om de nakoming van haar verbintenis te schorsen (ook al is deze opeisbaar), wanneer er sprake is van een “voortijdige niet-nakoming” in hoofde van de tegenpartij.
De inwerkingtreding van het nieuw artikel aangaande de exceptio non adimpleti contractus is voorzien voor op de eerste dag van de achttiende maand na die waarin ze is bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad.