Neemt u liever telefonisch contact op?

Bekijk het overzicht van onze Wanted kantoren op onze contactpagina.

05/10/2026
20/12/2020

Vrije beroepen en consumentenrecht: is uw advocaat, arts of architect ook een onderneming?

Vrije beroepen vallen onder het consumentenrecht. Uw advocaat, arts of architect is juridisch gezien een onderneming. Werkt hij voor u als consument, dan moet hij dus de regels van consumentenbescherming uit het Wetboek van Economisch Recht (WER) respecteren. Hieronder leest u waarom dat zo is, wat het in de praktijk betekent en welke uitzonderingen er gelden.

Wat is een onderneming?

Sinds de hervorming van het ondernemingsrecht (wet van 15 april 2018, van kracht sinds 1 november 2018) geldt een ruime definitie van "onderneming" (art. I.1, 1° WER). Een onderneming is:

  • iedere natuurlijke persoon die zelfstandig een beroepsactiviteit uitoefent;
  • iedere rechtspersoon;
  • iedere andere organisatie zonder rechtspersoonlijkheid.

Een vrije beroeper die zelfstandig werkt, valt dus zonder twijfel onder de eerste categorie. Een winstoogmerk is niet nodig. Meer over dit begrip leest u in Wat is een onderneming in het consumentenrecht?

Wat is een vrij beroep?

Het WER kent ook een apart begrip: de beoefenaar van een vrij beroep (art. I.1, 14° WER). Dat is een onderneming die hoofdzakelijk, op onafhankelijke wijze en onder eigen verantwoordelijkheid, intellectuele prestaties levert. Daarvoor zijn een voorafgaande opleiding en permanente vorming nodig. Bovendien is de beroepsbeoefenaar onderworpen aan een plichtenleer die een tuchtrechtelijke instelling kan afdwingen, zoals een Orde.

Een vrije beroeper is dus altijd ook een onderneming. Het begrip vrij beroep is een bijzondere groep binnen het ruime ondernemingsbegrip. Denk aan advocaten, artsen, architecten, notarissen, dierenartsen en apothekers.

Ook andere zelfstandige dienstverleners, zoals een zelfstandige kinesitherapeut of logopedist, zijn een onderneming in de zin van het WER, ook als ze niet onder de strikte definitie van vrij beroep vallen.

Wat betekent dat concreet?

Sinds 1 november 2018 bestaat er geen apart boek meer in het WER voor vrije beroepen. Ze vallen onder Boek VI WER over marktpraktijken en consumentenbescherming, net als elke andere onderneming.

Is de cliënt een consument, dan moet de vrije beroeper die regels respecteren. Zo kan een beding in zijn contract of algemene voorwaarden getoetst worden op onrechtmatigheid. Is de cliënt zelf een onderneming, bijvoorbeeld een bouwbedrijf dat een architect inschakelt, dan geldt die consumentenbescherming niet. Wie een consument is, leest u in Wat is een consument in het consumentenrecht? en Wanneer geniet u van de wettelijke consumentenbescherming?

Oefent u een vrij beroep uit en vraagt u zich af of uw ereloonovereenkomst of algemene voorwaarden de toets doorstaan? Wanted Law leest ze kritisch na, beding per beding.

Twee uitzonderingen om te onthouden

Voor overeenkomsten die buiten de verkoopruimte worden gesloten, bijvoorbeeld bij u thuis, geldt een bijzondere regeling met onder meer een herroepingsrecht. Art. VI.63/1 WER sluit die regeling uit voor:

  • overeenkomsten die een notaris of een gerechtsdeurwaarder opstelt in zijn hoedanigheid van openbaar ambtenaar (§ 1);
  • overeenkomsten over juridische bijstand die een advocaat verleent met toepassing van deel II, boek IIIbis, van het Gerechtelijk Wetboek (§ 2). Dat is het stelsel van de juridische eerste- en tweedelijnsbijstand, vroeger "pro deo" genoemd.

Die tweede uitzondering is dus beperkt. Ze geldt niet automatisch voor elke overeenkomst met een advocaat.

Kort samengevat: vraag en antwoord

Is een arts of advocaat wettelijk een onderneming? Ja. Een zelfstandige vrije beroeper valt onder de ruime definitie van onderneming in art. I.1, 1° WER. Het vrij beroep (art. I.1, 14° WER) is een bijzondere groep binnen dat begrip.

Moet een vrije beroeper de consumentenregels toepassen? Ja, als de cliënt een consument is. Voor overeenkomsten buiten de verkoopruimte zijn er uitzonderingen voor notarissen en gerechtsdeurwaarders als openbaar ambtenaar, en voor juridische bijstand door een advocaat binnen het stelsel van juridische bijstand van het Gerechtelijk Wetboek.

Veelgestelde vragen

Heb ik een herroepingsrecht als ik een advocaat thuis inschakel?
Dat hangt af van de situatie. De uitzondering van art. VI.63/1, § 2 WER geldt alleen voor juridische bijstand binnen het wettelijke stelsel van juridische bijstand. Voor andere overeenkomsten met een advocaat geldt die uitzondering niet zomaar.

Is een architect een vrij beroep?
Ja. Een architect levert intellectuele prestaties en is onderworpen aan de plichtenleer van de Orde van Architecten. Hij is dus zowel een onderneming als een beoefenaar van een vrij beroep.

Geldt de consumentenbescherming als mijn cliënt een vennootschap is?
Nee. De bescherming geldt alleen als de cliënt een consument is: een natuurlijke persoon die handelt buiten zijn beroepsactiviteit.

Moet een vrije beroeper winst nastreven om een onderneming te zijn?
Nee. Sinds 1 november 2018 is een winstoogmerk geen voorwaarde meer. Wie zelfstandig een beroepsactiviteit uitoefent, is een onderneming.

Of u nu zelf een vrij beroep uitoefent of cliënt bent: duidelijke afspraken voorkomen verrassingen. Wanted Law helpt u ze sluitend op papier te zetten. Modellen en gidsen vindt u in de Wanted Shop.

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van alle nieuwste Wanted Facts, schrijf u dan in op onze nieuwsbrief.

Schrijf u in

Disclaimer

De informatie over juridische onderwerpen die u in deze bijdrage aantreft, zijn louter informatieve, algemene besprekingen en kunnen in geen geval als juridisch advies worden beschouwd. Wanted Law aanvaardt geen aansprakelijkheid voor enige schade die iemand zou lijden door voort te gaan op deze informatie. Als u juridisch advies wenst, dient u contact op te nemen met een gekwalificeerde advocaat die u zal adviseren op basis van uw persoonlijke situatie. Alle blogberichten gepubliceerd op de website van Wanted Law zijn geschreven met toepassing van het Belgisch Recht.

Copyright

Wanted Law bezit het exclusieve copyright van deze website, zijn design en de volledige inhoud ervan. Gebruik van deze website, of delen ervan, in welke vorm dan ook, is verboden zonder de voorafgaande schriftelijke toestemming van Wanted Law.

Heeft u een probleem en wenst u betaalbaar juridisch advies?

Boek dan een consultatie bij Wanted Law!

Wenst u een videoconsultatie bij Wanted Law?

Ik boek een videoconsultatie bij Wanted Law!