Neemt u liever telefonisch contact op?

Bekijk het overzicht van onze Wanted kantoren op onze contactpagina.

05/10/2026
16/12/2020

Cumulatieve verbintenis: waarom 'bijna alles geleverd' niet genoeg is

Een cumulatieve verbintenis verplicht de schuldenaar om alles te leveren wat hij beloofde, niet een deel. Stel: een vastgoedpromotor verkoopt u een appartement met een garage. Op de dag van de akte is de garage nog niet gebouwd. Moet u tevreden zijn met alleen het appartement? Nee. En dat komt precies door de cumulatieve verbintenis.

Wat is een cumulatieve verbintenis?

Een verbintenis is cumulatief wanneer ze twee of meer prestaties tot voorwerp heeft en alleen de nakoming van het geheel de schuldenaar bevrijdt. Pas als alles geleverd is, is de schuldenaar van zijn verplichting af.

Sinds 1 januari 2023 staat die regel uitdrukkelijk in de wet, in artikel 5.156 BW. Dat artikel maakt deel uit van Boek 5 over verbintenissen, ingevoerd door de wet van 28 april 2022. Vroeger bestond er geen aparte wettekst. De regel steunde op rechtspraak en rechtsleer. De inhoud is grotendeels dezelfde gebleven.

Wat als één prestatie onmogelijk wordt?

Artikel 5.156 BW voegt er een tweede regel aan toe. Wordt de uitvoering van één prestatie onmogelijk, dan blijven de andere prestaties verschuldigd. Die regel stond vroeger niet zo uitdrukkelijk in de wet.

Neem het voorbeeld van de promotor. Kan de garage door overmacht nooit gebouwd worden, dan moet hij u het appartement toch leveren. Hij is niet zomaar van het hele contract bevrijd. Ligt de onmogelijkheid wel aan een fout van de promotor, dan kunt u bovendien een schadevergoeding vragen voor de ontbrekende garage.

Waarom dit onderscheid belangrijk is

Het lijkt een detail, maar het bepaalt wat u mag eisen. Als schuldeiser mag u een gedeeltelijke uitvoering weigeren als volledige nakoming. Zolang niet alle prestaties geleverd zijn, schiet de schuldenaar tekort voor het geheel. Aanvaardt u toch een deel, dan doet u dat best met een duidelijk voorbehoud voor de rest.

Een eenvoudig voorbeeld: u koopt een wagen met een set winterbanden. Dat is doorgaans cumulatief. U mag zowel de wagen als de banden verwachten. Levert de verkoper de banden niet, dan is dat een tekortkoming, ook al staat de wagen wel op uw oprit.

Kreeg u maar de helft van wat u kocht? Wanted Law zet voor u op een rij wat u nog mag eisen en hoe u dat kracht bijzet.

Het verschil met verwante verbintenissen

De cumulatieve verbintenis heeft twee buren in Boek 5 BW:

  • de alternatieve verbintenis (artikel 5.157 BW): er zijn meerdere prestaties, maar de nakoming van één ervan bevrijdt de schuldenaar. Meer leest u in Wat is een alternatieve verbintenis?
  • de verbintenis met subsidiaire prestatie (artikel 5.158 BW), vroeger de facultatieve verbintenis: er is één hoofdprestatie, maar de schuldenaar mag zich bevrijden met een andere, vooraf bepaalde prestatie. Zie Wat is een facultatieve verbintenis?

Let ook op het verschil met hoofdelijkheid. Bij een cumulatieve verbintenis gaat het om meerdere prestaties, meestal tussen één schuldenaar en één schuldeiser. Bij hoofdelijkheid gaat het om meerdere personen die voor dezelfde schuld instaan. Zijn er meerdere schuldeisers of schuldenaars zonder hoofdelijkheid, dan wordt de schuld in principe onder hen verdeeld. Zie Deelbare verbintenissen.

Hoe herkent u een cumulatieve verbintenis?

Lees uw contract goed. Gebruikt het woorden als "en", "met" of "inclusief" bij de opsomming van wat geleverd moet worden? Dan wijst dat vaak op een cumulatieve verbintenis. Staat er "of", "naar keuze" of "dan wel"? Dan gaat het eerder om een alternatieve verbintenis. Bij twijfel kijkt de rechter naar wat de partijen werkelijk bedoelden.

Kort samengevat: vraag en antwoord

Wat is een cumulatieve verbintenis? Een verbintenis met twee of meer prestaties waarbij alleen de nakoming van het geheel de schuldenaar bevrijdt (artikel 5.156 BW).

Moet ik een gedeeltelijke levering aanvaarden? Nee. U mag weigeren een gedeeltelijke uitvoering als volledige nakoming te aanvaarden, tenzij u daar zelf mee instemt.

Veelgestelde vragen

Wat als één van de prestaties onmogelijk wordt?
De andere prestaties blijven verschuldigd (artikel 5.156 BW). U verliest dus niet automatisch het hele contract.

Is een cumulatieve verbintenis hetzelfde als een hoofdelijke verbintenis?
Nee. Een cumulatieve verbintenis gaat over meerdere prestaties. Hoofdelijkheid gaat over meerdere personen die elk voor de hele schuld kunnen worden aangesproken.

Staat de cumulatieve verbintenis in de wet?
Ja, sinds 1 januari 2023 in artikel 5.156 BW. Vroeger steunde de figuur alleen op rechtspraak en rechtsleer.

Kan ik schadevergoeding vragen als maar een deel geleverd wordt?
Ja, voor de schade door de ontbrekende prestatie, als de schuldenaar daarvoor aansprakelijk is. Daarnaast kunt u de volledige uitvoering blijven eisen zolang die mogelijk is.

"Bijna alles" geleverd is juridisch nog altijd niet alles. Wanted Law helpt u uw contract zo op te stellen dat er geen twijfel bestaat over wat er geleverd moet worden, en wat u kunt doen als het misloopt. Contractmodellen vindt u in de Wanted Shop.

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van alle nieuwste Wanted Facts, schrijf u dan in op onze nieuwsbrief.

Schrijf u in

Disclaimer

De informatie over juridische onderwerpen die u in deze bijdrage aantreft, zijn louter informatieve, algemene besprekingen en kunnen in geen geval als juridisch advies worden beschouwd. Wanted Law aanvaardt geen aansprakelijkheid voor enige schade die iemand zou lijden door voort te gaan op deze informatie. Als u juridisch advies wenst, dient u contact op te nemen met een gekwalificeerde advocaat die u zal adviseren op basis van uw persoonlijke situatie. Alle blogberichten gepubliceerd op de website van Wanted Law zijn geschreven met toepassing van het Belgisch Recht.

Copyright

Wanted Law bezit het exclusieve copyright van deze website, zijn design en de volledige inhoud ervan. Gebruik van deze website, of delen ervan, in welke vorm dan ook, is verboden zonder de voorafgaande schriftelijke toestemming van Wanted Law.

Nieuw algemeen contractenrecht (2de editie) - Claeys I., Tanghe T.

Koop in de Wanted Shop!

Heeft u een probleem en wenst u betaalbaar juridisch advies?

Boek dan een consultatie bij Wanted Law!