Een respijttermijn is extra tijd die de rechter u kan geven om een schuld te betalen. Zit u tijdelijk krap bij kas, maar bent u te goeder trouw? Dan kan de rechter de schuldeiser verplichten om nog even te wachten. De schuld zelf blijft wel bestaan.
Wat is een respijttermijn?
Met een respijttermijn schuift de rechter het moment op waarop uw schuld opeisbaar is. Opeisbaar betekent: de schuldeiser mag betaling eisen en, als u niet betaalt, beslag laten leggen op uw goederen. Tijdens de respijttermijn kan de rechter ook de vervolgingen schorsen. De schuldeiser moet dan wachten met gedwongen uitvoering.
Een respijttermijn wordt ook wel "termijn van genade" of "uitstel van betaling" genoemd. Het is geen kwijtschelding. Na afloop van de termijn moet u gewoon betalen.
Wat zegt de wet?
Sinds 1 januari 2023 staat de respijttermijn in artikel 5.201 van het Burgerlijk Wetboek (Boek 5). Vroeger was dat artikel 1244, tweede lid oud BW. De rechter kan, ondanks elk andersluidend beding, gematigd uitstel van betaling verlenen. Hij houdt daarbij rekening met de toestand van beide partijen en met de termijnen die u al kreeg. De wet vraagt de rechter om die bevoegdheid met grote omzichtigheid te gebruiken.
Voor verbintenissen die vóór 1 januari 2023 ontstonden, blijft in de regel het oude recht van toepassing. Inhoudelijk is de regeling grotendeels gelijk gebleven.
Wanneer krijgt u een respijttermijn?
De wet zelf noemt geen vaste voorwaarden. In de rechtspraak en de rechtsleer wordt van de schuldenaar verwacht dat hij ongelukkig en te goeder trouw is. Dat betekent: u zit buiten uw schuld in moeilijkheden, en u probeert niet om de betaling te ontlopen. Die criteria staan niet letterlijk in de wet. Ze komen uit de rechtsleer en de voorbereidende werken.
De rechter kijkt ook naar de positie van de schuldeiser. Heeft die het geld zelf dringend nodig, dan zal de rechter terughoudender zijn.
Geldt het ook voor schulden buiten een contract?
Ja. De respijttermijn geldt voor alle verbintenissen, ook voor buitencontractuele schulden. Denk aan een schadevergoeding die u moet betalen na een ongeval. Onder de oude tekst was dat nog voer voor discussie. Sinds Boek 5 bevestigt de rechtsleer dat de regel voor alle verbintenissen geldt.
Hoe vraagt u een respijttermijn aan?
Meestal vraagt u de respijttermijn in de procedure waarin de schuldeiser betaling eist, ten laatste voor het debat gesloten wordt. U kunt hem ook met een afzonderlijke vordering vragen. Het Gerechtelijk Wetboek regelt die procedure (art. 1333 en volgende Ger.W.). Wacht dus niet tot het vonnis er is.
Heeft de schuldeiser u nog niet officieel aangemaand? Lees dan eerst De ingebrekestelling. Loopt de schuld al op door interesten, zie Laattijdige betaling van geldsommen
Welke schulden zijn uitgesloten?
Niet elke schuld komt in aanmerking. Bijzondere regelingen sluiten een respijttermijn uit voor onder meer:
- onderhoudsuitkeringen, zoals onderhoudsgeld voor kinderen;
- wisselbrieven;
- fiscale schulden.
Meer over de algemene regels van betaling leest u in De betaling. Wat er gebeurt als u ondanks alles niet betaalt, staat in Dwanguitvoering
Kort samengevat: vraag en antwoord
Wat doet een respijttermijn? Hij schuift het moment op waarop de schuldeiser betaling mag eisen. De schuld zelf blijft bestaan.
Op welk wetsartikel steunt de respijttermijn? Op artikel 5.201 BW, sinds 1 januari 2023. Vroeger was dat artikel 1244, tweede lid oud BW.
Veelgestelde vragen
Kan een respijttermijn mijn schuld laten verdwijnen?
Nee. Hij verschuift alleen het moment waarop u moet betalen. Na afloop van de termijn blijft u het volledige bedrag verschuldigd.
Geldt de respijttermijn voor elke schuld?
Nee. Onder meer onderhoudsuitkeringen, wisselbrieven en fiscale schulden zijn uitgesloten door bijzondere regelingen.
Moet ik te goeder trouw zijn?
Ja. De rechter verwacht dat u buiten uw schuld in moeilijkheden zit en dat u niet probeert de betaling te ontlopen. Hij houdt ook rekening met de belangen van de schuldeiser.
Kan een contract de respijttermijn uitsluiten?
Nee. De rechter kan uitstel geven ondanks elk andersluidend beding in het contract (art. 5.201 BW).