Diensten in het consumentenrecht zijn overal: een verbouwing, een taxirit, een kookles, een kappersbeurt, een streamingabonnement. Maar wat is juridisch een "dienst", en waarom maakt dat uit? Het bepaalt welke regels en welke bescherming gelden. Hieronder leest u de wettelijke definitie, en wat er sinds 2022 veranderde voor digitale diensten.
De wettelijke definitie
Het Wetboek van economisch recht (WER) omschrijft een dienst in art. I.1, eerste lid, 5° als "elke prestatie verricht door een onderneming in het kader van haar professionele activiteit of in uitvoering van haar statutair doel".
Het gaat dus om iets wat een onderneming voor u doet. Daarmee verschilt een dienst van een goed: dat zijn volgens art. I.1, 6° WER "de lichamelijke roerende zaken". Meer daarover leest u in Wat zijn goederen in het consumentenrecht?
Goederen en diensten vallen samen onder het ruimere begrip producten. Zie Wat zijn producten in het consumentenrecht?
Enkele voorbeelden
Al deze prestaties zijn diensten:
- een aannemer die uw woning verbouwt;
- een taxichauffeur die u vervoert;
- een fietsenmaker die uw fiets herstelt;
- een kapper die uw haar knipt;
- een koerier die een pakje aan huis levert;
- een kok die u een kookles geeft.
Opgelet met energie. Elektriciteit en gas lijken een dienst, maar worden in het consumentenrecht niet zomaar zo behandeld. De Europese richtlijn consumentenrechten (2011/83/EU) beschouwt water, gas en elektriciteit als goederen wanneer ze in een beperkt volume of een bepaalde hoeveelheid te koop worden aangeboden. Voor gewone leveringscontracten gelden vaak eigen regels.
Financiële diensten: een aparte categorie
Art. I.8, 18° WER omschrijft een financiële dienst als "iedere dienst van bancaire aard of op het gebied van kredietverstrekking, verzekering, individuele pensioenen, beleggingen en betalingen". Denk aan een lening, een verzekering of een pensioenspaarplan. Voor die diensten gelden vaak bijkomende, strengere regels.
Digitale diensten: sinds 2022 een eigen begrip
Streaming en online diensten werden lang gewoon als "dienst" gezien. In ruime zin klopt dat nog. Maar de wet van 8 mei 2022 voegde in art. I.8, 40° WER een eigen definitie van digitale dienst toe. Dat is onder meer een dienst waarmee u gegevens in digitale vorm kunt creëren, verwerken of opslaan. Voor digitale diensten gelden eigen informatie- en herroepingsregels.
Belangrijk is ook het nieuwe art. VI.2/1 WER. U geniet bescherming wanneer u niet met geld, maar met uw persoonsgegevens "betaalt". Denk aan een gratis app of een gratis online dienst. De informatieplicht van de onderneming geldt dan ook. Dat is anders als de onderneming uw gegevens uitsluitend gebruikt om de dienst te leveren of om aan een wettelijke verplichting te voldoen.
Wie als consument geldt, leest u in Wat is een consument in het consumentenrecht?
Kort samengevat: vraag en antwoord
Wat is een dienst in het consumentenrecht? Elke prestatie die een onderneming verricht in het kader van haar professionele activiteit of in uitvoering van haar statutair doel (art. I.1, 5° WER).
Ben ik beschermd als ik met mijn gegevens betaal in plaats van met geld? Ja. Sinds de hervorming van 2022 geldt de consumentenbescherming in principe ook als u persoonsgegevens verstrekt in ruil voor digitale inhoud of een digitale dienst (art. VI.2/1 WER).
Veelgestelde vragen
Is een kookles een dienst?
Ja. Elke prestatie die een onderneming verricht in het kader van haar professionele activiteit, is een dienst.
Vallen verzekeringen onder de diensten?
Ja, als aparte categorie: financiële diensten (art. I.8, 18° WER). Daarvoor gelden vaak bijkomende regels.
Is Netflix een dienst of iets anders?
Het valt onder het ruime dienstenbegrip, maar is sinds 2022 ook een digitale dienst of digitale inhoud in de zin van het WER, met eigen regels.
Is elektriciteit een dienst?
Niet zomaar. Volgens de Europese richtlijn consumentenrechten gelden water, gas en elektriciteit als goederen wanneer ze in een beperkt volume of een bepaalde hoeveelheid worden verkocht.