Benoemde contracten zijn overeenkomsten waarvoor de wetgever al een eigen regeling heeft uitgewerkt, zoals koop, aanneming of borgtocht. Sluit u zo'n contract, dan hoeft u niet alles zelf te regelen: de wet vult uw afspraken aan. Maar wat als uw overeenkomst op geen enkel bekend contract lijkt? En wat als ze elementen van meerdere contracten combineert?
Drie soorten contracten
Juristen delen contracten in drie groepen in:
- Benoemde contracten: de wet geeft er specifieke regels voor. Soms zijn die regels dwingend: u kunt er niet van afwijken. Soms zijn ze aanvullend: ze gelden alleen als u zelf niets anders afsprak. Dat bespaart u tijd en discussie. Voorbeelden zijn koop, huur, aanneming, lening en borgtocht.
- Onbenoemde contracten: de wet heeft er geen eigen regeling voor. Dan gelden de algemene regels van het verbintenissenrecht, samen met wat u zelf afsprak. Denk aan een stallingsovereenkomst voor uw wagen in een garage, een hotelovereenkomst of een medische behandelingsovereenkomst.
- Gemengde contracten: één overeenkomst die bestanddelen van verschillende contracttypes bevat. Bijvoorbeeld een contract waarin u een machine koopt en de verkoper ze ook installeert.
Meer over andere manieren om contracten in te delen leest u in Wat is het verschil tussen consensuele, zakelijke of plechtige overeenkomsten? en Wat is het verschil tussen overeenkomsten om niet en onder bezwarende titel?
Welke regels gelden bij een gemengd contract?
Sinds 1 januari 2023 staat het antwoord in de wet zelf, in Boek 5 van het Burgerlijk Wetboek. Vroeger kwam het alleen uit rechtspraak en rechtsleer.
Artikel 5.67 BW bepaalt dat elk beding onderworpen wordt aan de regels van de categorie waartoe het behoort. Dat heet de combinatietheorie: de koopregels gelden voor het koopgedeelte, de aannemingsregels voor de installatie.
Er is een uitzondering. Is een bestanddeel louter bijkomstig, dan volgt het de regels van het hoofdbestanddeel. Dat heet de absorptietheorie: het hoofdcontract "slorpt" het kleine onderdeel op.
Mag de rechter uw contract een ander etiket geven?
Ja, maar binnen grenzen. Partijen geven hun contract vaak zelf een naam, bijvoorbeeld "samenwerkingsovereenkomst" of "huurovereenkomst". Volgens artikel 5.68 BW kan van die kwalificatie alleen worden afgeweken als ze onverenigbaar is met de bedingen zelf, of met dwingende regels.
Een voorbeeld: u noemt een contract "huur", maar in werkelijkheid draagt u de eigendom over tegen betaling. Dan kan de rechter het contract herkwalificeren als koop, met de regels die daarbij horen. De naam op het papier is dus niet beslissend. De inhoud telt.
Let op met verouderde voorbeelden
Oudere handboeken en websites noemen soms voorbeelden die niet meer kloppen.
- Vennootschap: dat is geen contract uit het Burgerlijk Wetboek meer. Sinds 2019 staat de regeling volledig in het Wetboek van vennootschappen en verenigingen (WVV).
- Woninghuur: de huur van uw hoofdverblijfplaats is sinds de zesde staatshervorming een bevoegdheid van de gewesten. Vlaanderen heeft het Vlaams Woninghuurdecreet, Brussel de Brusselse Huisvestingscode en Wallonië een eigen decreet. Andere huurvormen, zoals het gemeen huurrecht, de handelshuur en de pacht, blijven federaal geregeld.
Wat verandert er met Boek 7?
Het nieuwe Boek 7 "Bijzondere contracten" van het Burgerlijk Wetboek (wet van 22 juli 2026, Belgisch Staatsblad 23 september 2026) treedt in werking op 1 september 2027. Het geeft een nieuwe regeling voor onder meer koop, huur, aanneming, lastgeving en dading. Die regels gelden voor contracten die vanaf die datum gesloten worden. Voor bestaande contracten blijft in principe het oude recht gelden. Benoemde contracten krijgen dus een modernere wettelijke basis, maar het onderscheid tussen benoemd, onbenoemd en gemengd blijft bestaan.
Wilt u weten wanneer een overeenkomst juridisch tot stand komt? Lees dan Wat is een overeenkomst?
Kort samengevat: vraag en antwoord
Wat is een benoemd contract? Een overeenkomst waarvoor de wet al specifieke regels voorziet, zoals koop, huur, aanneming of borgtocht. Die regels vullen uw afspraken aan of gaan er soms dwingend boven.
Welke regels gelden bij een gemengd contract? Elk beding volgt de regels van zijn eigen categorie (art. 5.67 BW). Is een onderdeel louter bijkomstig, dan volgt het de regels van het hoofdbestanddeel.
Veelgestelde vragen
Is de vennootschap nog een benoemd contract in het Burgerlijk Wetboek?
Nee. Sinds 2019 staat de vennootschap volledig in het Wetboek van vennootschappen en verenigingen (WVV).
Wie regelt de huur van mijn woning?
Het gewest waar de woning ligt. Vlaanderen, Brussel en Wallonië hebben elk hun eigen woninghuurregels. Andere huurvormen, zoals handelshuur, zijn federaal geregeld.
Kan de rechter mijn contract anders benoemen dan ik deed?
Ja, als de naam die u gaf onverenigbaar is met de inhoud van het contract of met dwingend recht (art. 5.68 BW). Dan gelden de regels van het contract dat u in werkelijkheid sloot.
Welke regels gelden voor een onbenoemd contract?
De algemene regels van het verbintenissenrecht uit Boek 5 BW, samen met uw eigen afspraken, binnen de grenzen van de openbare orde en het dwingend recht.