Onderhoudsplicht van ouders: wanneer begint ze, en stopt ze echt op 18 jaar?

De onderhoudsverplichting van ouders stopt niet automatisch op de achttiende verjaardag van uw kind. Wanneer begint die plicht precies, hoe lang loopt ze door voor een studerend kind, en wanneer houdt ze echt op? Hieronder vindt u de regels op een rij.

Wat de onderhoudsplicht inhoudt, leest u in De ouderlijke verplichting om alimentatie te betalen voor de kinderen

Wanneer begint de onderhoudsplicht?

De onderhoudsplicht bestaat vanaf de geboorte van uw kind, zodra de afstamming vaststaat.

Wordt de afstamming pas later vastgesteld, bijvoorbeeld via een erkenning of een gerechtelijke procedure? Dan werkt die vaststelling terug tot de geboorte.

Zelfs voordat de afstamming officieel vaststaat, kan er al een natuurlijke verbintenis tot onderhoud bestaan voor de vermoedelijke verwekker. Dat is een morele plicht die niet afdwingbaar is. Betaalt hij vrijwillig, dan kan hij dat in principe niet terugvorderen.

Eindigt de plicht bij meerderjarigheid?

Niet automatisch. De wet zegt het zelf: is de opleiding van het kind niet voltooid, dan loopt de onderhoudsverplichting door na de meerderjarigheid (art. 203, § 1, tweede zin oud BW).

In de praktijk zijn er drie situaties:

• Uw minderjarig kind heeft zijn opleiding voltooid en is zelfstandig. Dan eindigt de plicht al tijdens de minderjarigheid. Dat is zeer uitzonderlijk.
• Uw minderjarig kind heeft zijn opleiding voltooid, maar is nog niet zelfstandig. Dan eindigt de plicht bij de meerderjarigheid.
• Uw meerderjarig kind heeft zijn opleiding nog niet voltooid. Dan loopt de plicht door tot de opleiding af is.

Dat laatste is geen vrijbrief voor "eeuwige studenten". De rechtspraak verwacht dat uw kind vooruitgang boekt, voldoende inspanningen levert en geschikt is voor de gekozen opleiding.

Wat geldt er concreet na de achttiende verjaardag?

• De studies moeten normaal verlopen. Rondt uw kind zijn hogere studies af, dan vervalt de plicht in principe.
• U mag rekening houden met de eigen inkomsten van uw kind. Dat kan leiden tot een kleinere bijdrage.
• Trouwt uw kind, dan is in de eerste plaats de echtgenoot verantwoordelijk. U draagt dan nog hoogstens gedeeltelijk bij.
• U hoeft niet op te draaien voor uitgaven die niets met de studies te maken hebben.

Kan het gedrag van uw kind de plicht doen vervallen?

Nee. Volgens het Hof van Cassatie (arrest van 3 juni 2010) doet een gebrek aan respect, of zelfs ernstig wangedrag van het kind, geen afbreuk aan de onderhoudsplicht. Het recht op onderhoud is van openbare orde.

Dat geldt voor minderjarige én meerderjarige kinderen. De rechtspraak maakt geen onderscheid naar leeftijd, en er bestaat geen aparte grond waarmee een ouder de plicht kan "afstraffen" wegens het gedrag van het kind. Meer daarover in De plicht tot eerbied van het kind voor zijn ouders

Wanneer eindigt de plicht nog?

• Overlijden van een ouder. De persoonlijke plicht van die ouder eindigt. De andere ouder blijft onderhoudsplichtig, en een stiefouder kan beperkt onderhoudsplichtig worden.
• Volle adoptie. De band met de oorspronkelijke ouders wordt verbroken, en daarmee ook hun onderhoudsplicht.

Bij een gewone adoptie ligt het anders. De adoptant is onderhoud verschuldigd aan de geadopteerde, maar de onderhoudsplicht tussen de geadopteerde en zijn oorspronkelijke ouders blijft bestaan (art. 353-14 oud BW). Die plicht is wel aanvullend: de oorspronkelijke ouders springen pas bij als de adoptant zelf niet (voldoende) kan voorzien.

En pleegzorg? Die beëindigt de ouderlijke onderhoudsplicht niet, ook niet bij pleegvoogdij. Juridisch ouderschap berust op de afstammingsband, en pleegzorg raakt in principe niet aan die band. De onderhoudsplicht van de ouders blijft dus bestaan, ook al ontvangt het pleeggezin in de praktijk tegemoetkomingen voor de dagelijkse zorg.

Hoe de kosten tussen de ouders verdeeld worden, leest u in Wat is het aandeel van beide ouders in het kader van de onderhoudsverplichting?

Kort samengevat: vraag en antwoord

Stopt de onderhoudsplicht als mijn kind 18 wordt? Niet als de opleiding nog niet voltooid is. Dan loopt de plicht door tot het einde van de opleiding, op voorwaarde dat het kind vooruitgang boekt en voldoende inspanningen levert (art. 203, § 1 oud BW).

Kan ik stoppen met betalen als mijn kind zich misdraagt? Nee. Het recht op onderhoud is van openbare orde en hangt niet af van het gedrag van het kind (Cass. 3 juni 2010).

Veelgestelde vragen

Moet ik onderhoud betalen zolang mijn kind studeert, ook na zijn 18de?
Ja, zolang de opleiding niet voltooid is en uw kind vooruitgang en voldoende inspanning toont. De wet bepaalt dat zelf uitdrukkelijk.

Telt het studentenjob-inkomen van mijn kind mee?
Ja. U mag rekening houden met eigen inkomsten van uw kind. Dat kan leiden tot een gedeeltelijke bijdrage.

Eindigt mijn onderhoudsplicht als mijn kind in een pleeggezin woont?
Nee. Pleegzorg raakt in principe niet aan de afstammingsband, dus uw onderhoudsplicht als ouder blijft bestaan.

Blijven de oorspronkelijke ouders onderhoudsplichtig na een gewone adoptie?
Ja, maar aanvullend. Ze springen pas bij als de adoptant niet voldoende in het onderhoud kan voorzien (art. 353-14 oud BW).