Onderhoudsplicht van ouders: wat moet u betalen, en geldt ze ook voor een stiefouder?

De onderhoudsplicht van ouders, in de volksmond alimentatie voor de kinderen, is een van de stevigste plichten uit het familierecht. Wat moet u als ouder precies betalen of voorzien? En hoe zit het met een stiefouder, een wettelijk samenwonende partner of een vermoedelijke verwekker? U leest het hieronder.

Wat houdt de onderhoudsplicht in?

Ouders moeten, naar verhouding van hun middelen, zorgen voor de huisvesting, het levensonderhoud, de gezondheid, het toezicht, de opvoeding, de opleiding en de ontplooiing van hun kinderen (art. 203, § 1 oud BW).

Het is een eenzijdige plicht. Uw kind hoeft daar zelf niets tegenover te zetten.

Uw kind heeft recht op dezelfde levensstandaard als u. U moet dus meer doen dan het strikt noodzakelijke, tenzij uw inkomen dat niet toelaat. Omgekeerd kan uw kind geen hogere levensstandaard eisen dan u zich kunt veroorloven.

In natura of in geld?

Woont u met uw kind samen, dan voert u de onderhoudsplicht in de eerste plaats in natura uit: u zorgt voor eten, kleding, een dak boven het hoofd.

Leeft u gescheiden van de andere ouder, dan draagt u in natura bij telkens uw kind bij u verblijft. Komt een ouder de verplichting niet vrijwillig na, dan wordt ze omgezet in een onderhoudsbijdrage in geld, aangevuld met een deel van de buitengewone kosten.

Hoe die bijdrage tussen de ouders verdeeld wordt, leest u in Wat is het aandeel van beide ouders in het kader van de onderhoudsverplichting?

Geldt dit voor elke ouder?

Ja. Elke juridische ouder is onderhoudsplichtig. Het maakt niet uit:

• of u met de andere ouder samenwoont;
• hoe de afstamming werd vastgesteld;
• wie het ouderlijk gezag uitoefent, ook als de andere ouder het exclusief uitoefent.

Een voogd is niet onderhoudsplichtig op grond van artikel 203 oud BW. Grootouders evenmin, al hebben zij wel een eigen, aanvullende onderhoudsplicht tegenover hun kleinkinderen (art. 205 en 207 oud BW).

Ook een kind dat zijn ouders geen respect toont, behoudt zijn recht op onderhoud. Volgens vaste rechtspraak van het Hof van Cassatie staat de plicht tot eerbied los van het recht op onderhoud, dat van openbare orde is. Meer daarover in De plicht tot eerbied van het kind voor zijn ouders

En een stiefouder of wettelijk samenwonende partner?

In principe is een stiefouder of de wettelijk samenwonende partner van een ouder niet onderhoudsplichtig voor het kind van die ouder. Toch draagt die partner vaak onrechtstreeks bij:

• Een echtgenoot moet bijdragen in de lasten van het huwelijk. Daaronder vallen ook de kosten van kinderen die niet gemeenschappelijk zijn (art. 221 oud BW).
• Een wettelijk samenwonende partner moet bijdragen in de lasten van het samenleven (art. 1477, § 3 oud BW).

Overlijdt de ouder, dan ontstaat wel een rechtstreekse onderhoudsplicht van de langstlevende partner tegenover het kind. Die is beperkt tot wat de langstlevende van de overleden ouder verkreeg. De bronnen verschillen per situatie:

• Gehuwden: wat de langstlevende verkreeg uit de nalatenschap, via het huwelijkscontract, een schenking of een testament (art. 203, § 3 oud BW).
• Wettelijk samenwonenden: wat de langstlevende verkreeg uit de nalatenschap, via een schenking, een testament of de samenlevingsovereenkomst (art. 1477, § 5 oud BW).

In beide gevallen vervalt die plicht als het kind onwaardig is om van de overleden ouder te erven.

En de vermoedelijke verwekker?

Staat de afstamming langs vaderszijde niet vast? Dan kan het kind toch een onderhoudsbijdrage vorderen van de man die tijdens de wettelijke periode van verwekking gemeenschap had met de moeder (art. 336 oud BW). De maatstaf is dezelfde als bij de gewone ouderlijke onderhoudsplicht.

Die vermoedelijke verwekker draagt alleen de materiële kant van de onderhoudsplicht, via de betaling van onderhoudsgeld. Meer daarover leest u in Kan ik alimentatie vragen van mijn biologische vader zonder dat er een juridische afstammingsband bestaat?

Kort samengevat: vraag en antwoord

Wat houdt de onderhoudsplicht van ouders in? Ouders moeten naar verhouding van hun middelen zorgen voor huisvesting, levensonderhoud, gezondheid, toezicht, opvoeding, opleiding en ontplooiing van hun kinderen (art. 203, § 1 oud BW).

Is een stiefouder onderhoudsplichtig? Niet rechtstreeks. Een echtgenoot of wettelijk samenwonende partner draagt wel onrechtstreeks bij via de lasten van het huwelijk of het samenleven, en na het overlijden van de ouder ontstaat een beperkte rechtstreekse plicht.

Veelgestelde vragen

Moet ik altijd een bedrag betalen voor mijn kind?
Nee. Woont uw kind bij u, dan vervult u de plicht in natura. Een bijdrage in geld komt er vooral bij gescheiden ouders, of als een ouder de plicht niet vrijwillig nakomt.

Is mijn nieuwe partner onderhoudsplichtig voor mijn kind?
Niet rechtstreeks. Als echtgenoot of wettelijk samenwonende partner draagt hij of zij wel bij in de gezinslasten. Na uw overlijden ontstaat een beperkte rechtstreekse plicht.

Kan ik onderhoud vorderen van de vermoedelijke vader als de afstamming niet vaststaat?
Ja. Het kind kan een onderhoudsbijdrage vorderen op basis van artikel 336 oud BW, volgens dezelfde maatstaf als bij de gewone onderhoudsplicht.

Moeten grootouders bijspringen?
Grootouders hebben een eigen, aanvullende onderhoudsplicht tegenover hun kleinkinderen (art. 205 en 207 oud BW). De ouders blijven in de eerste plaats verantwoordelijk.