Adoptie maakt van een kind juridisch uw kind, ook zonder biologische band. Maar het Belgisch recht kent niet één, maar twee vormen van adoptie: de gewone en de volle adoptie. De keuze heeft grote gevolgen voor de familieband, de naam en de erfenis. In dit artikel ziet u de verschillen in één oogopslag.
Wat is adoptie?
Adoptie is een procedure waarbij de rechter een afstammingsband laat ontstaan tussen een adoptant (de persoon die adopteert) en een geadopteerde (de persoon die geadopteerd wordt). De regels staan in artikel 343 en volgende van het oud Burgerlijk Wetboek (oud BW).
Die band is zuiver juridisch. Ze staat los van een eventuele biologische band. De gevolgen lijken in principe sterk op die van een gewone afstamming, maar verschillen naargelang de vorm van adoptie.
Gewone adoptie: een extra band
Bij een gewone adoptie krijgt de geadopteerde een nieuwe band met de adoptant. De band met de oorspronkelijke familie blijft bestaan. De geadopteerde heeft dus als het ware twee families.
- Gewone adoptie is mogelijk voor minderjarigen én meerderjarigen.
- De adoptant krijgt het ouderlijk gezag over een minderjarige geadopteerde (art. 353-8 oud BW).
- De verwantschap strekt zich uit tot de afstammelingen van de geadopteerde (art. 353-12 oud BW), maar niet tot de ruimere familie van de adoptant.
- De geadopteerde erft van de adoptant zelf en blijft erven in de oorspronkelijke familie. Hij erft niet automatisch van de bloedverwanten van de adoptant, zoals diens ouders, broers of zussen. Die erfrechtelijke regels staan sinds 1 juli 2022 in Boek 4 BW (Nalatenschappen, schenkingen en testamenten).
- Een gewone adoptie kan om zeer gewichtige redenen herroepen worden. Dat kan op verzoek van de adoptant, de geadopteerde of de procureur des Konings (art. 354-1 oud BW).
Volle adoptie: een nieuwe familie
Bij een volle adoptie wordt de band met de oorspronkelijke familie verbroken. Het kind krijgt een statuut met dezelfde rechten en plichten als een kind dat uit de adoptant geboren is (art. 356-1 oud BW).
- Volle adoptie is enkel mogelijk voor minderjarigen.
- Het kind behoort niet langer tot zijn oorspronkelijke familie. Alleen de huwelijksbeletselen met die familie blijven bestaan (art. 161 tot 164 oud BW).
- Het kind krijgt de naam van de adoptant (art. 356-2 oud BW).
- Het kind erft voortaan binnen de volledige adoptieve familie, en die familie erft ook van het kind.
- Volle adoptie is onherroepelijk (art. 356-4 oud BW).
Bestaat er een uitzondering op die onherroepelijkheid?
Ja. Artikel 356-4 oud BW verwijst zelf naar de herziening van artikel 351 oud BW. Die figuur is bedoeld voor uitzonderlijke situaties, namelijk wanneer de adoptie voortvloeit uit ontvoering, verkoop of handel in kinderen.
De herziening kan gevorderd worden door:
- het openbaar ministerie;
- familieleden van het kind tot de derde graad;
- de geadopteerde zelf, als die meerderjarig is.
Wordt de herziening uitgesproken, dan heeft de adoptie geen gevolgen meer vanaf de opmaak van de akte van herziening. Er is dus geen terugwerkende kracht.
Welke voorwaarden gelden voor elke adoptie?
Elke adoptie moet steunen op wettige redenen. Gaat het om een kind, dan moet de adoptie bovendien in het hoger belang van het kind gebeuren, met respect voor zijn fundamentele rechten (art. 344-1 oud BW). Een adoptie die alleen dient om een erfenis te regelen of een verblijfsrecht te krijgen, haalt het dus niet. De rechter weegt alle belangen af.
De concrete voorwaarden, zoals leeftijd, leeftijdsverschil en toestemmingen, leest u in Wat zijn de voorwaarden voor een adoptie?
Stiefouder- en partneradoptie
Ook de partner van een ouder kan het kind van die ouder adopteren. Dat kan een echtgenoot zijn, een wettelijk samenwonende of een feitelijke partner. Zo'n stiefouder- of partneradoptie kan gewoon of vol gebeuren, elk met hun eigen gevolgen.
Sinds 2017 kan iemand onder strikte voorwaarden ook het kind van een voormalige partner adopteren (art. 344-3 oud BW). Het kind mag dan maar één vastgestelde afstammingsband hebben, en de adoptant moet een duurzame band met het kind hebben, zowel affectief als materieel.
Wie na een adoptie het ouderlijk gezag uitoefent, leest u in Wie oefent het ouderlijk gezag uit? Wat een adoptie betekent voor de onderhoudsplicht van de oorspronkelijke ouders, ziet u in Wanneer begint en eindigt de onderhoudsverplichting van de ouders?
Kort samengevat: vraag en antwoord
Wat is het verschil tussen gewone en volle adoptie? Bij gewone adoptie blijft de band met de oorspronkelijke familie bestaan naast de nieuwe band met de adoptant. Bij volle adoptie wordt de oorspronkelijke band verbroken en krijgt het kind dezelfde rechten als een kind geboren uit de adoptant.
Kan een adoptie ongedaan gemaakt worden? Een gewone adoptie kan om zeer gewichtige redenen herroepen worden. Een volle adoptie is onherroepelijk, behalve via een herziening bij ontvoering, verkoop of handel in kinderen (art. 351 oud BW).
Veelgestelde vragen
Kan een meerderjarige geadopteerd worden?
Ja, maar alleen via een gewone adoptie. Een volle adoptie is enkel mogelijk voor minderjarigen.
Erft een geadopteerd kind van de familie van de adoptant?
Bij een gewone adoptie erft het kind van de adoptant zelf en blijft het erven in de oorspronkelijke familie, maar niet automatisch van de bloedverwanten van de adoptant. Bij een volle adoptie erft het kind binnen de volledige adoptieve familie.
Krijgt een geadopteerd kind de naam van de adoptant?
Bij een volle adoptie wel: het kind krijgt de naam van de adoptant in plaats van zijn eigen naam. Bij een gewone adoptie gelden andere regels.
Kan ik het kind van mijn ex-partner adopteren?
Soms wel. Sinds 2017 kan dat onder strikte voorwaarden, onder meer als het kind maar één vastgestelde afstammingsband heeft en u een duurzame affectieve en materiële band met het kind hebt (art. 344-3 oud BW).
Kom ook meer te weten over
Wat onze cliënten vinden van Wanted Law
Nog niet overtuigd van Wanted Law? Lees dan de recensies van onze cliënten.