Dit artikel beantwoordt een juridische vraag: hoe gaat het Belgische recht om met zelfdoding? Het gaat om de strafwet, de rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens en de gevolgen voor bijvoorbeeld een levensverzekering.
Is zelfdoding strafbaar?
Nee. Zelfdoding en een poging tot zelfdoding zijn in België niet strafbaar. Dat betekent echter niet dat er een afdwingbaar recht bestaat om te sterven of om daarbij door anderen geholpen te worden.
Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens
- In de zaak Pretty t. Verenigd Koninkrijk (2002) oordeelde het Hof dat het recht op leven (art. 2 EVRM) geen recht om te sterven inhoudt.
- In Haas t. Zwitserland (2011) erkende het Hof dat het recht op privéleven (art. 8 EVRM) ook het recht omvat om te beslissen hoe en wanneer men zijn leven beëindigt, op voorwaarde dat men in staat is die beslissing vrij te nemen. Staten hebben daarbij wel een ruime beoordelingsmarge.
- In Mortier t. België (2022) oordeelde het Hof dat het Belgische wettelijke kader rond euthanasie op zich verenigbaar is met het recht op leven, maar dat de controle achteraf tekortschoot, onder meer door een gebrek aan onafhankelijkheid van de controlecommissie.
Aanzetting tot zelfdoding: een apart misdrijf
Sinds de inwerkingtreding van het nieuwe Strafwetboek op 1 september 2026 is aanzetting tot zelfdoding een afzonderlijk misdrijf (art. 109): het opzettelijk stellen van een handeling die een persoon ertoe kan brengen zichzelf van het leven te beroven. Het is strafbaar als het een zelfdoding of een poging daartoe tot gevolg heeft. Het wordt bestraft met een straf van niveau 2, en een straf van niveau 3 als het slachtoffer bijvoorbeeld minderjarig of kwetsbaar is, of een (ex-)partner of familielid (art. 110).
Schuldig hulpverzuim
Wie iemand in groot gevaar ziet en niet helpt, terwijl hij dat kon zonder ernstig gevaar voor zichzelf of anderen, kan zich schuldig maken aan schuldig hulpverzuim. Dat geldt ook wanneer iemand in acute nood verkeert na een poging tot zelfdoding. Bel in dat geval altijd 112.
Euthanasie is iets anders
De euthanasiewet van 28 mei 2002 definieert euthanasie als het opzettelijk levensbeëindigend handelen door een ander dan de betrokkene, op diens verzoek. Een arts die euthanasie toepast, pleegt geen misdrijf als hij alle strikte wettelijke voorwaarden en procedures naleeft. Hulp bij zelfdoding staat niet uitdrukkelijk in de wet. De Federale Controle- en Evaluatiecommissie aanvaardt ze wel als euthanasie, als alle voorwaarden vervuld zijn en de arts tijdens de hele procedure aanwezig blijft.
Kort samengevat: vraag en antwoord
Is zelfdoding strafbaar in België? Nee, zelfdoding en een poging daartoe zijn niet strafbaar. Er bestaat echter geen afdwingbaar recht om te sterven of daarbij geholpen te worden.
Is aanzetten tot zelfdoding strafbaar? Ja. Sinds 1 september 2026 is aanzetting tot zelfdoding een misdrijf van niveau 2, en van niveau 3 bij een kwetsbaar slachtoffer (art. 109 en 110 nieuw Strafwetboek).
Veelgestelde vragen
Waar kan ik terecht als ik aan zelfdoding denk?
Bij de Zelfmoordlijn 1813, gratis en anoniem, dag en nacht (www.zelfmoord1813.be), of in Brussel en Wallonië bij het Centre de Prévention du Suicide op 0800 32 123. Bij acuut gevaar belt u 112.
Keert een levensverzekering uit na zelfdoding?
Tenzij anders bedongen, niet als de zelfdoding plaatsvindt in het eerste jaar na de inwerkingtreding van het contract. Daarna in principe wel.
Is euthanasie hetzelfde als zelfdoding?
Nee. Euthanasie is levensbeëindiging door een ander op verzoek, binnen de strikte voorwaarden van de euthanasiewet en uitgevoerd door een arts.
Is het een misdrijf om iemand niet te helpen na een poging tot zelfdoding?
Wie iemand in groot gevaar niet helpt terwijl dat kon zonder ernstig gevaar, kan zich schuldig maken aan schuldig hulpverzuim. Bel altijd 112.
Heeft u hulp nodig?
Bij de Zelfmoordlijn 1813 staat er iemand voor u klaar. Ze zijn 24/7 beschikbaar en elk gesprek is anoniem en gratis.
Heeft u hulp nodig?
Bij de Zelfmoordlijn 1813 staat er iemand voor u klaar. Ze zijn 24/7 beschikbaar en elk gesprek is anoniem en gratis.
Geen zin om te praten? Via deze link kunt u ook chatten met iemand of een e-mail sturen.