Wettelijk samenwonend maar apart gaan wonen: wat verandert er?

U woont niet meer samen, maar u bent nooit langs de gemeente geweest om de wettelijke samenwoning te beëindigen. Juridisch bent u dan nog steeds wettelijk samenwonend, met alle gevolgen van dien.

Geen samenwoningsplicht

Anders dan gehuwden (art. 213 oud BW) zijn wettelijk samenwonenden niet verplicht om samen te wonen. De wet eist enkel een gemeenschappelijke woonplaats op het moment dat u de verklaring aflegt. Apart gaan wonen is op zich dus geen fout.

Wat blijft er gelden?

Zolang u de wettelijke samenwoning niet formeel beëindigt, blijven de wettelijke gevolgen gelden:

• Hoofdelijkheid voor gezinsschulden. Niet-buitensporige schulden voor het samenleven en de kinderen die u opvoedt, verbinden u beiden (art. 1477, §4 oud BW).
• Bescherming van de gezinswoning. Geen van beiden mag er zonder toestemming van de ander over beschikken (art. 1477, §2 jo. art. 215 oud BW).
• Bijdrageplicht. Er is geen gemeenschappelijke huishouding meer, maar de bijdrageplicht vervalt niet zomaar. Bij een ernstig verstoorde verstandhouding kan de familierechtbank dringende maatregelen opleggen, ook financiële (art. 1479 oud BW).

Uw erfrecht

De langstlevende wettelijk samenwonende krijgt het vruchtgebruik op de gezinswoning en het huisraad (art. 4.23, §1 BW, vroeger art. 745octies oud BW). Dat erfrecht is niet voorbehouden: uw partner kan u er via een testament volledig van uitsluiten.

Na een feitelijke scheiding blijft dat erfrecht in principe bestaan, zolang de samenwoning niet beëindigd is. Het vruchtgebruik slaat wel op de woning die op de dag van het overlijden de gezinswoning was. Woont u niet meer samen, dan is er misschien geen gemeenschappelijke gezinswoning meer en kan het erfrecht in de praktijk leeg blijken. Wilt u zekerheid, voor uzelf of net om uw ex-partner uit te sluiten, beëindig dan de samenwoning of maak een testament.

De samenwoning officieel beëindigen

Wilt u definitief een streep trekken, dan legt u een schriftelijke verklaring af bij de ambtenaar van de burgerlijke stand, samen of alleen (art. 1476, §2 oud BW). Bij een eenzijdige verklaring laat de ambtenaar die binnen acht dagen door een gerechtsdeurwaarder betekenen aan uw ex-partner. De kosten zijn voor u. Meer daarover leest u in ons artikel over de beëindiging van de wettelijke samenwoning.

Zie ook ons artikel over de bijdrageplicht van wettelijk samenwonenden en, ter vergelijking, over feitelijke scheiding tussen echtgenoten.

Kort samengevat: vraag en antwoord

Wat verandert er als wettelijk samenwonenden apart gaan wonen? Juridisch weinig: zolang u de wettelijke samenwoning niet formeel beëindigt, blijven de wettelijke gevolgen gelden. U blijft hoofdelijk gebonden voor niet-buitensporige gezinsschulden (art. 1477, §4 oud BW), de gezinswoning blijft beschermd en de bijdrageplicht vervalt niet zomaar.

Hoe beëindigt u de wettelijke samenwoning officieel? Met een schriftelijke verklaring bij de ambtenaar van de burgerlijke stand, samen of alleen (art. 1476, §2 oud BW). Bij een eenzijdige verklaring laat de ambtenaar die binnen acht dagen door een gerechtsdeurwaarder betekenen aan uw ex-partner, op uw kosten.

Veelgestelde vragen

Stopt de wettelijke samenwoning als ik verhuis?
Neen. Ze eindigt pas door een verklaring bij de ambtenaar van de burgerlijke stand, door een huwelijk met elkaar of door een overlijden.

Erf ik nog van mijn partner als we apart wonen?
In principe wel, zolang de samenwoning niet beëindigd is. Het vruchtgebruik slaat wel enkel op de gezinswoning, en die is er na een feitelijke scheiding soms niet meer.

Kan ik tijdens de feitelijke scheiding financiële maatregelen vragen?
Ja. Bij een ernstig verstoorde verstandhouding kan de familierechtbank dringende maatregelen nemen, ook financiële.