Uw zoon van zestien kocht online een dure spelconsole op afbetaling. Uw dochter tekende een abonnement zonder het u te vragen. Zijn die contracten geldig? Het antwoord ligt in het nieuwe Burgerlijk Wetboek: een minderjarige is onbekwaam om contracten te sluiten, en dat heeft duidelijke gevolgen.
Onbekwaam en relatief nietig
Minderjarigen zijn onbekwaam om contracten aan te gaan (art. 5.41 BW). Sluit een minderjarige toch een contract zonder zijn wettelijke vertegenwoordiger (zijn ouders of zijn voogd), dan leidt dat tot de relatieve nietigheid van het contract (art. 5.42 BW).
Relatief betekent: de nietigheid bestaat om de minderjarige te beschermen. Alleen de beschermde persoon kan zich erop beroepen (art. 5.58 BW). Zolang hij minderjarig is, doen zijn ouders of zijn voogd dat voor hem. De verkoper of de wederpartij kan de nietigheid dus niet inroepen om van een voor hem slechte deal af te raken.
Bovendien is benadeling voor de niet-ontvoogde minderjarige een aparte nietigheidsgrond, voor alle soorten contracten (art. 5.43 BW). En de loutere bewering van de minderjarige dat hij meerderjarig is, verhindert de nietigheid niet (art. 5.44 BW).
Moet de rechter het contract altijd vernietigen?
Niet elk contract van een minderjarige wordt vernietigd. De rechter kijkt naar de handeling. Voor kleine dagelijkse aankopen die de minderjarige niet benadelen, zal een nietigverklaring zelden nodig zijn. Ging het om een handeling waarvoor ook de ouders bijzondere vormvereisten hadden moeten naleven, zoals een machtiging van de vrederechter, dan weegt de bescherming zwaarder. Lees ook Wat kan een minderjarige doen zonder tussenkomst van zijn ouders?
Hoe wordt het contract vernietigd?
De nietigheid kan worden uitgesproken door de rechter. Ze kan ook worden vastgesteld door een akkoord tussen de partijen of door een schriftelijke kennisgeving aan de wederpartij, behalve als het contract in een authentieke akte werd vastgelegd (art. 5.59 BW).
Wat moet worden teruggegeven?
Na de nietigverklaring moeten de partijen in principe teruggeven wat ze ontvingen. De minderjarige is echter beschermd: hij moet enkel teruggeven voor zover hij voordeel heeft gehaald uit wat hij ontving (art. 5.124 BW). De wederpartij moet wel alles teruggeven.
Hoe lang kan de nietigheid worden ingeroepen?
De vordering tot nietigverklaring verjaart na vijf jaar. Die termijn begint pas te lopen als de betrokkene de nietigheidsgrond kent én geldig afstand kan doen van zijn recht, dus in de regel vanaf de dag na zijn meerderjarigheid. In elk geval verjaart de vordering twintig jaar na het sluiten van het contract. Wordt de minderjarige zelf aangesproken tot uitvoering, dan kan hij de nietigheid altijd als verweer opwerpen: die exceptie verjaart niet (art. 5.60 BW).
Na zijn achttiende kan de jongere het contract ook bevestigen, uitdrukkelijk of stilzwijgend, bijvoorbeeld door het verder uit te voeren. Dan kan hij de nietigheid niet meer inroepen (art. 5.61 BW).
Meer lezen: Wat is de nietigheid van een overeenkomst?, Feitelijke bekwaamheid, Wat is ouderlijk gezag?, Wat is voogdij? en De voogd ad hoc bij een belangenconflict tussen de ouder(s) en de minderjarige.
Kort samengevat: vraag en antwoord
Is een contract van een minderjarige zonder ouders geldig? Het is relatief nietig: alleen de minderjarige, zolang hij minderjarig is via zijn ouders of voogd, kan de nietigheid inroepen (art. 5.42 en 5.58 BW). Benadeling is bovendien een aparte nietigheidsgrond.
Moet een minderjarige het geld of de goederen teruggeven? Alleen voor zover hij er voordeel uit haalde (art. 5.124 BW). De wederpartij moet wel alles teruggeven.
Veelgestelde vragen
Kan de verkoper zelf de nietigheid inroepen?
Nee. De nietigheid beschermt de minderjarige. Alleen hij, of zolang hij minderjarig is zijn ouders of voogd, kan zich erop beroepen.
Mijn kind loog over zijn leeftijd. Is het contract dan geldig?
De loutere verklaring dat hij meerderjarig is, verhindert de nietigheid niet.
Is er altijd een rechter nodig?
Nee. De nietigheid kan ook door een akkoord of een schriftelijke kennisgeving aan de wederpartij, behalve bij een authentieke akte.
Hoe lang heeft een jongere om de nietigheid in te roepen?
Vijf jaar, in de regel te rekenen vanaf de dag na zijn meerderjarigheid, en in elk geval niet langer dan twintig jaar na het contract.
Wat als de jongere na zijn 18e blijft betalen?
Dan kan dat gelden als een stilzwijgende bevestiging, waardoor hij de nietigheid niet meer kan inroepen.
Heeft u nog vragen?
Contacteert u gerust de advocaten van Wanted Law. Zij staan klaar om u met raad en daad bij te staan!