Een minderjarige heeft dezelfde rechten als een volwassene, maar kan ze in principe niet zelf uitoefenen. Meestal treden de ouders voor hem op. Maar wat als er geen ouder is die dat kan? Dan komt er een voogd.
Wanneer opent de voogdij?
De voogdij ontstaat als beide ouders (art. 389 oud BW):
- overleden zijn;
- wettelijk onbekend zijn;
- in de voortdurende onmogelijkheid verkeren om het ouderlijk gezag uit te oefenen;
- of wilsonbekwaam zijn.
De bevoegde rechter is de vrederechter van de woonplaats van de minderjarige (art. 390).
Wie wordt voogd?
- De ouder die als laatste het ouderlijk gezag uitoefende, kan zelf een voogd aanwijzen, bij testament of bij een verklaring voor de vrederechter of een notaris. De vrederechter bekrachtigt die keuze (art. 392).
- Is er geen aanwijzing, dan kiest de vrederechter een voogd, bij voorkeur uit de naaste familieleden (art. 393).
Lees Wat is voogdij? en Wat is pleegvoogdij?.
De toeziende voogd
Bij elke voogdij benoemt de vrederechter ook een toeziende voogd (art. 402). Die:
- houdt toezicht op de voogd en meldt tekortkomingen onmiddellijk aan de vrederechter (art. 403);
- vertegenwoordigt de minderjarige als diens belangen tegenstrijdig zijn met die van de voogd (art. 404).
Ook de vrederechter zelf houdt toezicht op de voogdij.
Wat doet de voogd?
De voogd vertegenwoordigt de minderjarige in alle burgerlijke handelingen, tenzij de wet de minderjarige toelaat zelf op te treden (art. 405 oud BW). Voor gewone beheershandelingen heeft hij geen bijzondere toestemming nodig, bijvoorbeeld om:
- vervallen schulden te betalen en vorderingen te innen;
- de inkomsten van de minderjarige te ontvangen;
- verzekeringen te sluiten.
Om kapitalen van de minderjarige te ontvangen en daarvan kwijting te geven, is wel de medeondertekening van de toeziende voogd nodig (art. 409).
Belangrijke handelingen: machtiging van de vrederechter
Voor belangrijke handelingen heeft de voogd een bijzondere machtiging van de vrederechter nodig (art. 410, §1 oud BW). Onder meer:
- de vervreemding van goederen van de minderjarige;
- een lening aangaan;
- goederen hypothekeren of in pand geven;
- een huur van meer dan negen jaar of een pacht sluiten;
- een nalatenschap aanvaarden of verwerpen;
- de minderjarige in rechte vertegenwoordigen als eiser;
- een dading of arbitrageovereenkomst sluiten;
- een onroerend goed aankopen.
Een verkoop van goederen van de minderjarige gebeurt in principe openbaar. De vrederechter kan de voogd wel toestaan om onderhands te verkopen, als dat in het belang van het kind is (art. 410, §2).
Kort samengevat: vraag en antwoord
Wie vertegenwoordigt een minderjarige zonder ouders? Een voogd, aangewezen door de laatst overlevende ouder of gekozen door de vrederechter. Hij vertegenwoordigt de minderjarige in alle burgerlijke handelingen (art. 405 oud BW), onder toezicht van een toeziende voogd en de vrederechter.
Wanneer heeft de voogd een machtiging nodig? Voor belangrijke handelingen, zoals de verkoop van goederen, een lening, een dading, een procedure als eiser of de aankoop van een onroerend goed (art. 410, §1 oud BW).
Veelgestelde vragen
Kan ik als ouder zelf een voogd kiezen voor mijn kinderen?
Ja. De ouder die als laatste het gezag uitoefent, kan bij testament of bij een verklaring voor de vrederechter of een notaris een voogd aanwijzen.
Wat doet een toeziende voogd?
Hij houdt toezicht op de voogd, meldt tekortkomingen aan de vrederechter en vertegenwoordigt het kind bij een belangenconflict met de voogd.
Mag de voogd een woning van het kind verkopen?
Alleen met een machtiging van de vrederechter. De verkoop gebeurt in principe openbaar, tenzij de vrederechter een onderhandse verkoop toestaat.
Mag de voogd zonder machtiging een procedure starten voor het kind?
Nee. Om de minderjarige in rechte te vertegenwoordigen als eiser, heeft de voogd een machtiging van de vrederechter nodig.
Nog vragen?
Contacteert u gerust de advocaten van Wanted Law. Zij staan u graag met raad en daad bij!