Een kind en zijn ouders zijn op elke leeftijd aan elkaar respect verschuldigd. Maar wat gebeurt er wanneer een kind deze eerbiedsplicht ernstig miskent? Kan dit gevolgen hebben voor het recht op onderhoud?
De wettelijke basis
Een kind en zijn ouders zijn op elke leeftijd aan elkaar respect verschuldigd (artikel 371 oud BW). Deze verplichting staat volledig los van de minderjarigheid, duurt levenslang, en geldt wederkerig: ook ouders zijn hun kinderen gedurende hun hele leven respect verschuldigd.
Verliest een respectloos kind zijn recht op onderhoud?
Een deel van de feitenrechters nam vroeger aan dat een "grove" miskenning van de eerbiedsplicht door het kind — beledigingen, slagen en verwondingen, een langdurige contactbreuk — aanleiding kon geven tot ontheffing van de onderhoudsverplichting van de ouders (op grond van artikel 203 oud BW).
Het Hof van Cassatie volgt deze redenering echter niet: volgens het Hof kan een grove miskenning van de eerbiedsplicht géén ontheffing van de wettelijke onderhoudsverplichting tot gevolg hebben, omdat het recht op onderhoud van openbare orde is (Cassatie 3 juni 2010). Deze rechtspraak maakt daarbij geen onderscheid tussen minderjarige en meerderjarige kinderen: het gaat om een algemeen beginsel, gekoppeld aan de afstammingsband zelf, niet aan het gedrag van het kind.
Bestaat er dan toch een omweg via rechtsmisbruik?
In de rechtsleer wordt soms geopperd dat een ouder, die aan zijn onderhoudsverplichting wil ontkomen omdat zijn kind geen enkel respect toont, dit via de figuur van het rechtsmisbruik zou kunnen bepleiten — de uitoefening van een recht op een wijze die kennelijk de grenzen te buiten gaat van de normale uitoefening ervan door een voorzichtig en bedachtzaam persoon. Het is echter belangrijk dit correct te kaderen: dit is veeleer een theoretische denkpiste uit de rechtsleer dan een bevestigde toepassing in de rechtspraak. Wie zich in een dergelijke situatie bevindt, doet er dan ook goed aan hierover gericht juridisch advies in te winnen, veeleer dan op deze piste te vertrouwen als een gevestigd alternatief voor de duidelijke Cassatierechtspraak.
Kort samengevat: vraag en antwoord
Wat houdt de eerbiedsplicht tussen kind en ouders in? Een kind en zijn ouders zijn elkaar op elke leeftijd respect verschuldigd (art. 371 oud BW). De plicht staat los van de minderjarigheid, duurt levenslang en geldt in beide richtingen.
Ontslaat een grove miskenning van de eerbiedsplicht ouders van hun onderhoudsverplichting? Neen. Volgens het Hof van Cassatie (3 juni 2010) kan ook een grove miskenning geen ontheffing van de wettelijke onderhoudsverplichting meebrengen, omdat het recht op onderhoud van openbare orde is.
Veelgestelde vragen over de eerbiedsplicht
Verliest mijn kind zijn recht op onderhoud als het mij geen respect toont?
Nee. Volgens vaste Cassatierechtspraak blijft het recht op onderhoud bestaan, omdat dit recht van openbare orde is.
Geldt de eerbiedsplicht enkel voor minderjarige kinderen?
Nee, de eerbiedsplicht geldt levenslang en wederkerig, voor kinderen en ouders van elke leeftijd.
Kan ik als ouder rechtsmisbruik inroepen tegen een respectloos kind?
Dit is een theoretische piste uit de rechtsleer, geen gevestigde rechtspraak - win hierover gericht juridisch advies in voor u hierop vertrouwt.