Het faillissement van uw aannemer midden in de werken is voor elke bouwheer een schok. De werf ligt stil, en u vraagt zich af wat er met uw contract, uw voorschotten en uw materialen gebeurt. Goed om te weten: het faillissement van uw aannemer beëindigt uw aannemingsovereenkomst niet automatisch. Wie beslist dan wel, en wat kunt u zelf doen?
Wanneer eindigt het contract toch automatisch?
In twee gevallen eindigt de overeenkomst wel door het faillissement:
- als ze gesloten werd intuitu personae, dat wil zeggen precies omwille van de persoon van uw aannemer, bijvoorbeeld zijn specifieke vakmanschap;
- als het contract een specifiek beding bevat dat voor dit geval de beëindiging voorziet.
Welke bedingen zijn niet toegelaten?
Een beding dat u een forfaitaire schadevergoeding toekent louter omdat de aannemer failliet gaat, is ongeldig. Het zou de gelijkheid tussen de schuldeisers van de aannemer schenden.
Vloeit de schade echter voort uit een vroegtijdige beëindiging van het contract, ook al is die beëindiging het gevolg van het faillissement, dan kan een vergoeding wel geldig zijn. Ze staat dan los van het faillissement zelf.
De curator beslist
Na het faillissement stelt de rechtbank een curator aan. Die beslist of de overeenkomst wordt voortgezet of beëindigd. Hij houdt daarbij rekening met het belang van alle schuldeisers.
U hoeft niet eindeloos te wachten. Volgens artikel XX.139 van het Wetboek van economisch recht kunt u de curator aanmanen om een beslissing te nemen. Neemt hij binnen 15 dagen na uw aanmaning geen beslissing, dan wordt de overeenkomst geacht beëindigd te zijn.
Let op: die termijn van 15 dagen loopt pas vanaf uw formele aanmaning, niet automatisch vanaf het faillissementsvonnis. Die regel bleef ongewijzigd na de hervorming van Boek XX WER door de wet van 7 juni 2023 (van kracht sinds 1 september 2023), die vooral de gerechtelijke reorganisatie betrof.
Wat als de curator de werken voortzet?
Dan bent u voor de werken die na het faillissement worden uitgevoerd een boedelschuldeiser: uw vorderingen worden betaald uit de boedel, vóór de gewone schuldeisers. Dat is een sterke positie.
In de praktijk zetten curatoren de werken zelden voort, tenzij dat voordelig is voor de boedel. Zet de curator de werken toch voort, dan neemt hij ook de verplichtingen uit het contract over, waaronder de tienjarige aansprakelijkheid voor die werken.
Wat als de curator het contract beëindigt?
- U kunt uw schade verrekenen met openstaande facturen voor werken die al uitgevoerd werden. Dat kan omdat beide vorderingen uit hetzelfde contract voortvloeien.
- Voor de rest van uw schade dient u een aangifte van schuldvordering in. U bent dan in principe een gewone schuldeiser.
- Materialen die nog op de werf liggen maar niet verwerkt zijn, kunt u alleen terugvorderen als u er al eigenaar van bent, bijvoorbeeld omdat uw contract dat zo regelt. Verwerkte materialen horen al bij uw gebouw.
Gaat het om een gerechtelijke reorganisatie in plaats van een faillissement, lees dan Wat als mijn aannemer in WCO zit? Bij het overlijden van uw aannemer gelden weer andere regels: zie Wat als mijn aannemer overlijdt?
Wat doet u best meteen?
- Neem contact op met de curator en vraag wat hij van plan is.
- Stuur een formele aanmaning als u snel duidelijkheid wilt.
- Dien tijdig een aangifte van schuldvordering in via het Centraal Register Solvabiliteit (RegSol).
- Laat de staat van de werken vaststellen voor een nieuwe aannemer begint.
Bent u zelf aannemer en gaat uw opdrachtgever failliet? Lees dan Wat zijn mijn rechten als aannemer bij het faillissement van de bouwheer (opdrachtgever)?
Kort samengevat: vraag en antwoord
Eindigt mijn aannemingsovereenkomst als mijn aannemer failliet gaat? Nee, niet automatisch. Alleen als het contract intuitu personae gesloten werd of een specifiek beding dat voorziet. Anders beslist de curator.
Hoe lang heeft de curator om te beslissen? Na uw formele aanmaning heeft hij 15 dagen (art. XX.139 WER). Beslist hij niet, dan wordt het contract geacht beëindigd te zijn.
Veelgestelde vragen
Moet ik zelf iets ondernemen als mijn aannemer failliet gaat?
Ja. Contacteer de curator, maan hem zo nodig aan om te beslissen, en dien tijdig een aangifte van schuldvordering in via RegSol.
Wat als de curator de werken voortzet?
Dan bent u voor de werken na het faillissement een boedelschuldeiser. Uw vorderingen gaan vóór die van de gewone schuldeisers.
Is een schadebeding voor het geval van faillissement geldig?
Niet als het een vergoeding toekent louter wegens het faillissement. Gaat het om schade door een vroegtijdige beëindiging van het contract, dan kan het wel geldig zijn.
Mag ik meteen een andere aannemer inschakelen?
Wacht best tot de curator beslist heeft of het contract beëindigd is, of tot de termijn van 15 dagen na uw aanmaning verstreken is. Laat de staat van de werken vooraf vaststellen.