Uitvoering bij equivalent betekent dat u als bouwheer een schadevergoeding in geld krijgt, in plaats van een herstelling door uw aannemer. Dat is interessant wanneer herstellen niet meer kan, te duur is, of wanneer u de aannemer niet meer vertrouwt. Wanneer hebt u daar recht op, en wat mag u met dat geld doen?
Wat is uitvoering bij equivalent?
Voert uw aannemer zijn werk niet of slecht uit, dan is de eerste remedie meestal uitvoering in natura: de aannemer moet doen wat hij beloofde of het gebrek herstellen (art. 5.84 BW). Meer daarover leest u in Wat verstaat men onder uitvoering in natura?
Soms is dat geen goede oplossing. Dan kan de rechter een schadevergoeding in geld toekennen die de herstelling vervangt. Dat noemen we uitvoering bij equivalent, of vervangende schadevergoeding. Zie ook het algemene artikel Wat is uitvoering bij equivalent (vervangende schadevergoeding)?
Wanneer kiest de rechter voor geld in plaats van herstel?
De rechtbank kan uitvoering bij equivalent toekennen in onder meer deze situaties:
- de herstelling zou onevenredig duur zijn in verhouding tot het voordeel dat ze u als opdrachtgever oplevert;
- er is een ernstige vertrouwensbreuk, bijvoorbeeld omdat de aannemer herhaaldelijk weigerde te herstellen;
- eerdere herstelpogingen waren onvoldoende;
- het herstel dat de aannemer voorstelt, wijkt af van wat de gerechtsdeskundige aanbeveelt.
De wettelijke basis
Sinds 1 januari 2023 staan de regels in Boek 5 van het Burgerlijk Wetboek:
- Art. 5.86 BW bepaalt dat de schuldeiser het integrale herstel van zijn schade kan eisen, in natura of in geld.
- Art. 5.237 BW werkt dat uit: bij een toerekenbare niet-nakoming moet de schuldenaar de geleden schade integraal herstellen, "hetzij in natura, hetzij in geld".
Vroeger werd hiervoor verwezen naar art. 1149 oud BW. Dat artikel werd op 1 januari 2023 opgeheven, maar blijft gelden voor contracten die vóór die datum gesloten werden. Het beginsel bleef hetzelfde: u moet in de toestand komen waarin u zou zijn geweest als de aannemer correct had gepresteerd.
U kiest zelf wat u met de vergoeding doet
Krijgt u een schadevergoeding, dan bepaalt u zelf hoe u die gebruikt. U bent niet verplicht om er de herstelling mee te laten uitvoeren. U kunt bijvoorbeeld beslissen om met het gebrek te leven, of om later een grotere renovatie te doen.
Contractuele afspraken: het schadebeding
U en de aannemer kunnen van deze regels afwijken. Veel contracten bevatten een schadebeding: een vooraf vastgelegd, forfaitair bedrag dat verschuldigd is als een partij haar verbintenissen niet nakomt (art. 5.88 BW).
- In principe kan de rechter dan geen hogere of lagere vergoeding toekennen.
- Is het schadebeding kennelijk onredelijk, dan matigt de rechter het, ambtshalve of op vraag van de schuldenaar. Hij houdt daarbij rekening met de schade en met alle omstandigheden.
- Bij matiging mag de rechter niet lager gaan dan een redelijk bedrag.
Meer daarover leest u in Wat zijn schadebedingen?
En onder Boek 7?
Op 1 september 2027 treedt Boek 7 "Bijzondere contracten" in werking, met specifieke regels voor de aanneming. Die gelden voor contracten die vanaf dan gesloten worden. De algemene regels over herstel en schadevergoeding uit Boek 5 blijven daarnaast bestaan.
Kort samengevat: vraag en antwoord
Wat is uitvoering bij equivalent? Een schadevergoeding in geld die de herstelling in natura vervangt, wanneer herstel niet meer mogelijk, onevenredig duur of niet redelijk is.
Moet ik de vergoeding gebruiken om te laten herstellen? Nee. U bepaalt zelf wat u met de toegekende vergoeding doet.
Veelgestelde vragen
Wanneer krijg ik geld in plaats van herstel?
Bijvoorbeeld als herstel onevenredig duur is, als het vertrouwen in de aannemer ernstig geschaad is, of als eerdere herstelpogingen mislukten.
Mag de rechter een schadebeding verlagen?
Ja, als het kennelijk onredelijk is. Hij mag dan wel niet lager gaan dan een redelijk bedrag (art. 5.88 BW).
Is art. 1149 BW nog van toepassing?
Alleen nog voor contracten van vóór 1 januari 2023. Voor nieuwere contracten gelden art. 5.86 en 5.237 BW.
Mag ik zelf een andere aannemer inschakelen?
Niet zomaar. Vervanging van de aannemer op zijn kosten kan alleen onder de voorwaarden van art. 5.85 BW.