Vrijwaring voor uitwinning
De vrijwaringsverplichting is de verplichting van de verkoper om ervoor te zorgen dat er geen lasten en/of beperkingen meer rusten op de zaak die hij heeft verkocht.
Eerst en vooral is er de vrijwaring voor uitwinning die onderverdeeld kan worden in:
- Vrijwaring voor eigen daad:
De verkoper mag na de verkoop geen handelingen stellen die zijn koper stoort in het bezit van zijn gekocht goed (bijvoorbeeld wanneer hij het eigendomsrecht aantast).
- Vrijwaring voor daden van derden:
De verkoper moet er ook voor zorgen dat derden het genot van het gekocht goed niet verstoren. Bijvoorbeeld door te informeren over de lasten van het verkochte goed.
Het is mogelijk om deze vrijwaringsplicht weg te bedingen. Dat wil zeggen dat men in het contract schrijft dat de verkoper niet gehouden is tot de vrijwaringsplicht. Dit mag er evenwel niet voor zorgen dat de verplichtingen van de verkoper volledig verdwijnen. Let wel: dit is verboden voor vrijwaring voor eigen daad. De verkoper kan zich bijgevolg niet indekken door een algemeen vrijwaringsbeding tegen de gevolgen van een uitwinningsoorzaak wegens eigen daad.
Vrijwaring voor verborgen gebreken
Ten tweede is er de vrijwaring voor verborgen gebreken, hetgeen betekent dat de verkoper instaat voor de verborgen gebreken van het goed (art. 1641 BW). Een verborgen gebrek is een intrinsiek of functioneel gebrek dat het normale gebruik van de zaak wegneemt of vermindert. Hierdoor zou de koper de zaak voor een lager bedrag of gewoon niet hebben aangekocht. De feitenrechter zal oordelen of er een intrinsiek of functioneel gebrek is.
In twee gevallen is vrijwaring voor verborgen gebreken een resultaatsverbintenis
In twee gevallen is de vrijwaring voor verborgen gebreken een resultaatsverbintenis, namelijk voor de fabrikant en voor de gespecialiseerde verkoper. Ze zijn verplicht ervoor te zorgen dat er geen enkel verborgen gebrek aanwezig is, tenzij men aantoont dat het gebrek onmogelijk opgespoord kon worden. Wat er onder een 'gespecialiseerd verkoper' juist dient te worden begrepen, beslist de feitenrechter.
De verkoper die de gebreken van een zaak kende of behoorde te kennen, is verplicht de prijs, die hij voor de zaak ontvangen heeft, terug te betalen, alsook tot de betaling van een schadevergoeding (artikel 1645 BW).
Termijn om de vordering wegens verborgen gebreken in te stellen
De vordering wegens verborgen gebreken moet worden ingesteld binnen een korte tijd, afhankelijk van de aard van de gebreken en de gebruiken van de plaats waar de koop is gesloten (artikel 1648 BW). De rechter oordeelt hier vrij, geval per geval, rekening houdend met alle omstandigheden van de zaak, de aard van de verkochte goederen, de hoedaningheid van de partijen en de door hen verrichte buitengerechtelijke en gerechtelijke handelingen.
De termijn vangt aan op het ogenblik dat de koper het gebrek ontdekte of behoorde te ontdekken.
De partijen kunnen hier echter rechtsgeldig van afwijken d.m.v. hetzij een vrijwaringsbeding, hetzij in het geval waarin de verkoper bepaalde kwaliteiten van de verkochte zaak heeft gewaarborgd voor een bepaalde termijn.
Aansprakelijkheid van de aannemer?
Naast de producent en de verkoper, kan de aannemer eveneens aasprakelijk worden gesteld, gelet op zijn professionaliteit. De leverancier moet de aannemer, indien nodig, de juiste plaatsingsinstructies geven wanneer het nieuwe producten of toepassingen betreft en het aannemelijk is dat dit nog niet tot de gekende regels van de kunst behoort.
We verwijzen hierbij naar het arrest van het Hof van Cassatie van 18 mei 2006. In dit arrest moest het Hof oordelen over de vraag of de opdrachtgever over een rechtstreekse contractuele vrijwaringsaanspraak beschikt tegen de leverancier van zijn aannemer, hoewel niet hijzelf maar enkel de aannemer met de leverancier een contract had afgesloten. Het Hof oordeelde dat het feit dat de gebrekkige zaak door een aannemer werd geleverd aan zijn opdrachtgever in het raam van een aannemingsovereenkomst, de oorspronkelijke verkoper, zijnde de leverancier, niet van zijn vrijwaringsopdracht ten aanzien van de opdrachtgever bevrijdt. M.a.w.: de contractuele vrijwaringsaanspraak van de aannemer tegen de leverancier gaat over op de opdrachtgever.
De opdrachtgever die te maken krijgt met een gebrekkig materiaal, verwerkt in het gebouw, kan zich bijgevolg tot twee personen richten: enerzijds tot de aannemer op grond van het aannemingscontract en anderzijds tot de leverancier van de aannemer op grond van de overdracht van de contractuele vrijwaringsaanspraak waarover de aannemer beschikt t.a.v. de leverancier (artikel 1641 e.v. BW).