Gehuwd, ouder, Belg of minderjarig: wat is ‘de staat van de persoon’ en waarom telt die?

Bent u gehuwd of gescheiden? Wie zijn uw ouders? Welke naam en welk geslacht staan in uw geboorteakte? Al die gegevens samen vormen uw staat: uw juridische identiteitskaart, die bepaalt welke rechten en plichten u heeft.

De wettelijke definitie

Sinds 31 maart 2019 staat de definitie in de wet: de staat van een persoon is het geheel van bepaalde hoedanigheden van een persoon die zijn rechtspositie in de familie en in de maatschappij bepalen en die hem onderscheiden van de andere personen wat het bezit en de uitoefening van bepaalde rechten betreft (art. 6, §2 oud Burgerlijk Wetboek).

De burgerlijke stand dient om de rechtsfeiten vast te stellen die de staat van een persoon bepalen of wijzigen, en om de rechtszekerheid en het bewijs daarvan te garanderen (art. 6, §1).

Welke hoedanigheden horen erbij?

De wet somt ze niet op. De rechtsleer deelt de staat meestal in drie groepen in:

• Maatschappelijke staat: nationaliteit, vluchtelingenstatus, staatloosheid
• Familiale staat: afstamming (wie uw ouders zijn), huwelijk, echtscheiding, weduwschap
• Persoonlijke staat: naam en voornaam, geslacht, leeftijd, meerderjarigheid of minderjarigheid, bekwaamheid

Uw beroep, uw godsdienst of uw inkomen horen er niet bij. Volgens de rechtsleer is de staat van de persoon bovendien van openbare orde: u kunt er niet vrij over onderhandelen of hem verkopen. Meer over de naam in Wat is de juridische definitie van de naam? en over afstamming in Wat verstaat men juist onder afstamming?

Hoe bewijst u uw staat?

• Enkel de akten van de burgerlijke stand gelden als bewijs van de staat van de persoon, tenzij de wet anders bepaalt (art. 23).
• De akten zijn authentieke akten en worden sinds 31 maart 2019 digitaal opgemaakt in de Databank Akten Burgerlijke Stand (DABS) (art. 14). Die akten, en hun afschriften en uittreksels, gelden tot bewijs van valsheid (art. 24).
• Oudere papieren akten die gedigitaliseerd werden, gelden tot bewijs van het tegendeel (art. 25).
• Een uittreksel toont de actuele gegevens, een afschrift ook de historiek (art. 28-30). U vraagt ze aan bij de gemeente of online.

Hoe verandert uw staat?

Uw staat kan wijzigen door:

• een rechtsfeit, zoals een geboorte of een overlijden;
• een rechtshandeling, zoals een huwelijk of een erkenning van een kind;
• een rechterlijke beslissing, zoals een echtscheidingsvonnis of een adoptievonnis;
• de wet, bijvoorbeeld bij het bereiken van de meerderjarigheid.

Geschillen over de staat van personen horen thuis bij de familierechtbank (art. 572bis, 1° Gerechtelijk Wetboek). Een fout in een akte kan soms door de ambtenaar van de burgerlijke stand zelf worden verbeterd: zie De verbetering van de familienaam. Lees ook Wanneer ontstaat de persoonlijkheid van de natuurlijke persoon? en Wanneer eindigt de persoonlijkheid van een natuurlijke persoon?

Kort samengevat: vraag en antwoord

Wat is de staat van de persoon? Het geheel van hoedanigheden die de rechtspositie van een persoon in de familie en in de maatschappij bepalen, zoals afstamming, huwelijk, naam, geslacht en nationaliteit (art. 6, §2 oud BW).

Hoe bewijs ik mijn staat? Met de akten van de burgerlijke stand (art. 23 oud BW). Akten die sinds 31 maart 2019 in de DABS zijn opgemaakt, gelden tot bewijs van valsheid.

Veelgestelde vragen

Hoort mijn beroep bij mijn staat?
Nee. Beroep, godsdienst en inkomen horen niet bij de staat van de persoon.

Waar vraag ik een afschrift van mijn geboorteakte aan?
Bij de gemeente of online. Een uittreksel toont de actuele gegevens, een afschrift ook de historiek.

Wat is de DABS?
De Databank Akten Burgerlijke Stand, waarin sinds 31 maart 2019 alle nieuwe akten digitaal worden opgemaakt.

Welke rechtbank is bevoegd voor geschillen over mijn staat?
De familierechtbank (art. 572bis, 1° Gerechtelijk Wetboek).