Staat de naam van de moeder niet in de geboorteakte, of ontbreekt bezit van staat, dan is een formele erkenning de manier om de afstamming langs moederszijde alsnog vast te stellen. Wie moet daarvoor toestemmen, en hoe verloopt de procedure?
Wanneer is een erkenning door de moeder nodig?
Artikel 313, §1 van het oud Burgerlijk Wetboek bepaalt: indien de naam van de moeder niet in de geboorteakte is vermeld, of bij ontstentenis van zo'n akte, kan zij het kind erkennen — onder de voorwaarden van artikel 329bis oud BW.
Wiens toestemming is vereist?
De toestemmingsvereisten verschillen naargelang de situatie van het kind:
Meerderjarig of ontvoogd kind. Enkel het kind zelf beslist: de erkenning is slechts ontvankelijk als het kind er vooraf zelf in toestemt (artikel 329bis, §1 oud BW).
Minderjarig kind, niet ontvoogd, met een andere ouder wiens afstamming al vaststaat. Die andere ouder moet vooraf toestemmen. Heeft het kind bovendien al de leeftijd van 12 jaar bereikt, dan is ook zijn eigen voorafgaande toestemming vereist — tenzij het kind geen onderscheidingsvermogen heeft. Weigert de andere ouder (of het kind) de toestemming, dan kan de erkenner de zaak voor de familierechtbank brengen, die een verzoeningspoging onderneemt en vervolgens de erkenning toestaat of weigert (artikel 329bis, §2 oud BW).
Minderjarig kind zonder andere ouder wiens afstamming vaststaat (enkel een wettelijke vertegenwoordiger). Hier geldt, anders dan vaak wordt aangenomen, geen voorafgaand toestemmingsvereiste, maar wel een kennisgevingsplicht achteraf: de ambtenaar van de burgerlijke stand moet de wettelijke vertegenwoordiger van het kind, en het kind zelf indien het al 12 jaar is, op de hoogte brengen van de erkenning. Vervolgens kunnen zij binnen de zes maanden na die kennisgeving de nietigverklaring van de erkenning vorderen bij de familierechtbank — hetzij op grond van het bewijs dat de erkenner niet de biologische ouder is, hetzij omdat de erkenning kennelijk strijdig is met de belangen van het kind (artikel 329bis, §3 oud BW).
Moet de echtgenoot van de moeder op de hoogte gebracht worden?
Ja: is de moeder gehuwd en erkent zij een kind dat tijdens dat huwelijk geboren is, dan moet de erkenning worden meegedeeld aan haar echtgenoot óf echtgenote (artikel 313, §3 oud BW — de wet is hier uitdrukkelijk genderneutraal geformuleerd). Tot die kennisgeving of betekening gebeurd is, kan de erkenning niet worden tegengeworpen aan de echtgeno(o)t(e) en de kinderen uit dat huwelijk. Deze kennisgeving hangt samen met het wettelijk vermoeden van vaderschap van de echtgenoot (artikel 315 oud BW): zo kan hij of zij, indien nodig, dat vermoeden laten gelden of net betwisten.
Let ook op artikel 313, §2 oud BW: bestaat er een huwelijksbeletsel tussen de moeder en de vermoedelijke vader, dan is de erkenning niet-ontvankelijk, tenzij de familierechtbank hiervoor ontheffing verleent.
Nieuw sinds 1 maart 2024 (wet van 19 december 2023): wanneer de erkenning van een meerderjarig kind dat zelf al eigen nakomelingen heeft, tot een naamswijziging leidt, moet ook aan die nakomelingen (vanaf 12 jaar) kennis worden gegeven.
Kunnen minderjarigen zelf een kind erkennen?
Ja: artikel 328 oud BW bepaalt uitdrukkelijk dat de erkenning kan gebeuren door een ontvoogde minderjarige, en door een niet-ontvoogde minderjarige met onderscheidingsvermogen.
Veelgestelde vragen over de erkenning door de moeder
Moet mijn kind van 10 jaar toestemmen met mijn erkenning?
Nee. De voorafgaande toestemming van het kind is enkel vereist vanaf de leeftijd van 12 jaar, en enkel in het scenario waarin er ook een andere ouder is wiens afstamming al vaststaat.
Kan mijn erkenning ongedaan gemaakt worden als er geen andere ouder is?
Ja, mogelijk: de wettelijke vertegenwoordiger van het kind, en het kind zelf vanaf 12 jaar, kunnen binnen zes maanden na de kennisgeving van de erkenning de nietigverklaring ervan vorderen bij de familierechtbank.
Moet mijn echtgenoot op de hoogte gebracht worden als ik een kind erken?
Ja, indien u gehuwd bent en het kind tijdens dat huwelijk geboren is. Zolang die kennisgeving niet gebeurd is, kan de erkenning niet tegen uw echtgenoot of echtgenote en de kinderen uit dat huwelijk worden ingeroepen.
Kan mijn minderjarig kind zelf al een kind erkennen?
Ja, als het ontvoogd is, of als het over voldoende onderscheidingsvermogen beschikt (artikel 328 oud BW).
De afstamming langs moederszijde
De afstamming langs vaderszijde
De afstamming langs meemoederszijde