De verbreking van de overeenkomst maakt een einde aan een contract voor de toekomst. Wat al uitgevoerd werd, blijft geldig en wordt niet teruggedraaid. Dat is het grote verschil met de ontbinding. Maar wanneer mag u een contract verbreken, en mag u dat alleen?
Verbreking versus ontbinding
Bij een verbreking stopt het contract zonder terugwerkende kracht. Betalingen en prestaties uit het verleden blijven staan.
Bij een ontbinding wegens een ernstige tekortkoming kan het anders liggen: dan kan de rechter, of in sommige gevallen de schuldeiser zelf, het contract beëindigen met teruggave van wat al gepresteerd werd. Zie Wat verstaat men onder de ontbinding van een overeenkomst?
Weg 1: samen beslissen
De gewone weg is wederzijdse toestemming. Wat partijen samen afspraken, kunnen ze ook samen beëindigen. Een contract kan enkel worden gewijzigd of opgezegd met de wederzijdse toestemming van de partijen, of op de gronden die de wet erkent (art. 5.70 BW). Leg zo'n akkoord altijd schriftelijk vast, met afspraken over openstaande facturen en eventuele vergoedingen.
Weg 2: eenzijdig opzeggen, maar enkel in bepaalde gevallen
Alleen een contract beëindigen is de uitzondering. Het kan in deze gevallen:
- Het contract laat het toe. Een contract kan bepalen dat een partij het mag opzeggen (art. 5.70, tweede lid BW).
- Het contract heeft geen vaste duur. Een contract van onbepaalde duur mag iedere partij op elk moment opzeggen. U respecteert dan de vereisten van de wet of het contract, of anders een redelijke opzegtermijn (art. 5.75 BW). Niemand blijft levenslang gebonden.
- De wet laat het toe. Een bekend voorbeeld is de aannemingsovereenkomst: de opdrachtgever mag die eenzijdig opzeggen, ook als de werken al begonnen zijn, maar moet de aannemer dan vergoeden voor zijn uitgaven, zijn werk en de winst die hij had kunnen maken (art. 1794 oud BW).
Een contract van bepaalde duur kan in principe niet eenzijdig worden opgezegd. Uitzonderingen kunnen volgen uit de wet, het contract of de gebruiken (art. 5.76 BW).
Weg 3: contracten die aan een persoon gebonden zijn
Sommige contracten worden gesloten omwille van de persoon van de andere partij. Juristen spreken van een contract intuitu personae. Denk aan de relatie tussen een advocaat en zijn cliënt, of aan een kunstenaar die een portret maakt. Zulke contracten eindigen in de regel bij het overlijden van die persoon, of bij een vergelijkbare gebeurtenis die de persoonlijke uitvoering onmogelijk maakt.
Wat met het nieuwe Boek 7?
Voor de bijzondere contracten, zoals aanneming, lastgeving, koop en huur, komt er een nieuw Boek 7 "Bijzondere contracten" in het Burgerlijk Wetboek. De wet van 22 juli 2026 werd op 23 september 2026 in het Belgisch Staatsblad gepubliceerd. Boek 7 treedt in werking op 1 september 2027 en geldt dan voor nieuwe contracten.
Wat betekent dat voor u?
- Voor aannemingscontracten gesloten vóór 1 september 2027 blijft artikel 1794 van het oude Burgerlijk Wetboek van toepassing.
- Voor contracten gesloten vanaf 1 september 2027 gelden de nieuwe regels van Boek 7. Kijk dan na welke opzeggingsregeling daar geldt.
Een contract tijdelijk stilleggen is iets anders dan het beëindigen. Zie De schorsing van de overeenkomst. Voor eenzijdige rechtshandelingen zoals een volmacht geldt een eigen regeling. Zie De herroeping van de overeenkomst.
Kort samengevat: vraag en antwoord
Kan ik een contract altijd eenzijdig opzeggen? Nee. Dat kan enkel als het contract het toelaat, als het een contract van onbepaalde duur is (met een redelijke opzegtermijn), of als de wet het toelaat (art. 5.70, 5.75 en 5.76 BW).
Werkt een verbreking terug in de tijd? Nee. Een verbreking geldt enkel voor de toekomst. Wat al uitgevoerd werd, blijft geldig.
Veelgestelde vragen
Mag ik een aannemingsovereenkomst zomaar opzeggen?
Als opdrachtgever wel, maar u moet de aannemer vergoeden voor zijn uitgaven, zijn werk en de gederfde winst (art. 1794 oud BW). Voor contracten gesloten vanaf 1 september 2027 geldt het nieuwe Boek 7.
Moet ik een opzegtermijn respecteren bij een contract van onbepaalde duur?
Ja. U volgt de termijn uit de wet of het contract, of anders een redelijke opzegtermijn (art. 5.75 BW).
Kan ik een contract van bepaalde duur vroegtijdig stopzetten?
In principe niet, tenzij de wet, het contract of de gebruiken een uitzondering toelaten (art. 5.76 BW). Anders kan het enkel in onderling akkoord.
Wat is het verschil tussen verbreking en ontbinding?
Een verbreking geldt enkel voor de toekomst. Een ontbinding volgt op een ernstige tekortkoming en kan ook het verleden raken, met teruggave van wat al gepresteerd werd.