De schorsing van de overeenkomst laat u toe om uw eigen prestatie tijdelijk stil te leggen, zonder dat u zelf in de fout gaat. De klant betaalt niet, de leverancier levert niet, of het is duidelijk dat dat binnenkort zal gebeuren. Dan hoeft u niet altijd gewoon verder te presteren.
De exceptie van niet-nakoming
De bekendste grond is de exceptie van niet-nakoming (in het Latijn: exceptio non adimpleti contractus). In een wederkerige verhouding, waarin beide partijen iets verschuldigd zijn, mag u uw eigen prestatie opschorten zolang de andere partij haar opeisbare verbintenis niet uitvoert of niet aanbiedt uit te voeren (art. 5.239, §1 BW).
U moet dat te goeder trouw doen. Uw reactie moet in verhouding staan tot de tekortkoming. Een kleine onvolkomenheid rechtvaardigt niet dat u alles stillegt.
Een voorbeeld: uw klant betaalt de tussentijdse factuur niet. Als aannemer mag u de werken dan in principe stilleggen tot hij betaalt. Zie ook Kan ik mijn contractuele verplichtingen opschorten?
De exceptie van vrees
Boek 5 van het Burgerlijk Wetboek, in werking sinds 1 januari 2023, voerde een nieuwe mogelijkheid in: de exceptie van vrees (art. 5.239, §2 BW). U mag uw prestatie dan al opschorten voordat de andere partij in gebreke blijft. Twee voorwaarden:
- het is duidelijk dat de andere partij haar verbintenis niet zal hebben uitgevoerd op het einde van de uitvoeringstermijn;
- de gevolgen daarvan zijn voldoende ernstig voor u.
Dit recht vervalt zodra de andere partij voldoende zekerheid biedt dat zij haar verbintenis zal nakomen, bijvoorbeeld een bankwaarborg.
Breng de andere partij schriftelijk op de hoogte
Is de verbintenis van de andere partij nog niet opeisbaar, of vereist de redelijkheid het, dan moet u de opschorting zonder onnodige vertraging schriftelijk meedelen. U vermeldt daarbij de grond en de omstandigheden die de opschorting rechtvaardigen (art. 5.239, §3 BW). Bij de exceptie van vrees is dat dus bijna altijd nodig.
Schorsing door tijdelijke overmacht
Kan de schuldenaar zijn verbintenis tijdelijk niet nakomen door overmacht, dan is de nakoming opgeschort zolang de onmogelijkheid duurt (art. 5.226, §1 BW). Overmacht is een onmogelijkheid die niet aan de schuldenaar te wijten is. Daarbij houdt men rekening met het onvoorzienbare en onvermijdbare karakter van het beletsel. De schuldenaar moet de andere partij binnen een redelijke termijn verwittigen (art. 5.226, §2 BW).
Bij een contract wordt in dat geval ook de tegenprestatie van de andere partij opgeschort (art. 5.102 BW). Wie tijdelijk niet kan leveren, kan dus ook geen betaling eisen.
Schorsing door de wet of door het contract
Ook bijzondere wetten voorzien in schorsing. Een bekend voorbeeld is de schorsing van de arbeidsovereenkomst, onder meer in artikel 28 van de Arbeidsovereenkomstenwet. Partijen kunnen ook zelf een schorsingsclausule opnemen. Denk aan een verzekeringscontract waarbij de dekking geschorst wordt als de premie niet betaald wordt.
Een vergelijkbaar mechanisme bestaat voor goederen: het retentierecht laat u toe een goed bij te houden tot u betaald bent. Zie Kan ik de wagen van een klant bijhouden tot de klant zijn factuur heeft betaald?
Kort samengevat: vraag en antwoord
Wanneer mag ik mijn prestatie opschorten? Wanneer de andere partij haar opeisbare verbintenis niet nakomt (exceptie van niet-nakoming), of wanneer duidelijk is dat ze dat niet zal doen en de gevolgen ernstig zijn (exceptie van vrees, art. 5.239 BW).
Wat gebeurt er bij tijdelijke overmacht? De nakoming is opgeschort zolang de onmogelijkheid duurt. Het contract eindigt niet, en ook de tegenprestatie wordt opgeschort.
Veelgestelde vragen
Moet ik wachten tot de andere partij echt in gebreke blijft?
Niet altijd. Met de exceptie van vrees mag u al eerder opschorten, als duidelijk is dat de andere partij niet tijdig zal nakomen en de gevolgen voor u ernstig zijn.
Verlies ik mijn recht op opschorting als de andere partij een waarborg geeft?
Bij de exceptie van vrees wel. Uw recht vervalt zodra de andere partij voldoende zekerheid biedt.
Moet ik de andere partij verwittigen als ik opschort?
Ja, schriftelijk en zonder onnodige vertraging, als haar verbintenis nog niet opeisbaar is of als de redelijkheid dat vereist. Vermeld de reden. Ook in andere gevallen is een schriftelijke melding verstandig als bewijs.
Is schorsing hetzelfde als het verval van de overeenkomst?
Nee. Schorsing is tijdelijk en het contract blijft bestaan. Verval maakt definitief een einde aan het contract.