Naast een geldig voorwerp moet elke overeenkomst ook een geldige oorzaak hebben. Terwijl het voorwerp draait om wát partijen elkaar verschuldigd zijn, gaat de oorzaak over waaróm zij contracteren.
Definitie: de determinerende beweegreden
De oorzaak van een overeenkomst bestaat uit de determinerende beweegredenen die elke partij ertoe hebben gebracht om het contract te sluiten, voor zover de andere partij die kende of behoorde te kennen (artikel 5.53 van het nieuwe Burgerlijk Wetboek). Samen met toestemming, bekwaamheid en voorwerp is een geoorloofde oorzaak een van de vier algemene geldigheidsvoorwaarden van elke overeenkomst (artikel 5.27 NBW).
Merk op dat de wet de oorzaak uitdrukkelijk als een subjectief begrip omschrijft — het gaat om het concrete motief van de partijen, niet om een abstract, louter juridisch-economisch mechanisme.
De oorzaak moet niet uitdrukkelijk vermeld worden
Een niet-uitgedrukte oorzaak maakt het contract niet ongeldig (artikel 5.55 NBW): het is dus niet verplicht om de beweegreden expliciet in de overeenkomst op te nemen, al vergemakkelijkt dit wel het latere bewijs bij een geschil.
Twee soorten gebreken, twee soorten nietigheid
Dit onderscheid is bijzonder relevant in de praktijk:
- Geen oorzaak: een contract zonder oorzaak is relatief nietig, tenzij de wet uitdrukkelijk toelaat dat het contract ook zonder oorzaak bestaat (artikel 5.54 NBW).
- Ongeoorloofde oorzaak: is de oorzaak strijdig met de openbare orde of dwingend recht, dan is de overeenkomst in de regel absoluut nietig (artikel 5.56 NBW, in samenhang met artikel 5.58 NBW). Denk aan een overeenkomst die als doel heeft om fraude te plegen.
Wanneer wordt de oorzaak beoordeeld?
De oorzaak wordt in beginsel beoordeeld op het moment van contractsluiting. Bij overeenkomsten met opeenvolgende prestaties (zoals duurovereenkomsten) moet de oorzaak wel blijven bestaan gedurende de looptijd van het contract.
Wanted Law helpt u graag om de oorzaak van uw overeenkomst correct te formuleren en te bewijzen.
Veelgestelde vragen
Moet de oorzaak expliciet in de overeenkomst vermeld worden?
Nee, een niet-uitgedrukte oorzaak maakt het contract niet ongeldig, al is een uitdrukkelijke vermelding wel aan te raden voor het bewijs.
Wat is het verschil tussen een contract zonder oorzaak en een contract met een ongeoorloofde oorzaak?
Een contract zonder oorzaak is relatief nietig; een contract met een ongeoorloofde oorzaak (strijdig met de openbare orde) is in de regel absoluut nietig.
Wat is het verschil tussen de oorzaak en het voorwerp van een overeenkomst?
De oorzaak is de beweegreden waarom partijen contracteren; het voorwerp is de prestatie zelf die zij elkaar verschuldigd zijn.
Verwante artikels uit de cluster
De andere geldigheidsvoorwaarden van een overeenkomst