Elke dag sluit u overeenkomsten, vaak zonder erbij stil te staan — van een broodje kopen tot een arbeidscontract tekenen. Maar wat maakt iets juridisch tot een overeenkomst, en wat is het verschil met een verbintenis?
De wettelijke definitie
Een overeenkomst (of contract — de wet gebruikt beide termen als synoniemen) is een wilsovereenstemming tussen twee of meer personen met de bedoeling rechtsgevolgen te doen ontstaan (artikel 5.4 van het nieuw Burgerlijk Wetboek).
Overeenkomst versus verbintenis
Deze twee begrippen worden vaak door elkaar gebruikt, maar zijn niet hetzelfde. Een verbintenis is de rechtsband zelf, waardoor een schuldeiser van een schuldenaar de uitvoering van een prestatie mag eisen (art. 5.1 NBW). De overeenkomst is daarentegen een rechtshandeling — en één van de mogelijke bronnen van een verbintenis, naast bijvoorbeeld een onrechtmatige daad, zaakwaarneming, of de wet zelf.
De 4 geldigheidsvoorwaarden
Om geldig tot stand te komen, moet een overeenkomst voldoen aan 4 vereisten (art. 5.27 NBW):
- De vrije en bewuste toestemming van elke partij.
- De bekwaamheid van elke partij om contracten aan te gaan.
- Een bepaalbaar en geoorloofd voorwerp.
- Een geoorloofde oorzaak.
Contractvrijheid als basisbeginsel
Behoudens de gevallen die de wet bepaalt, staat het iedereen vrij om al dan niet een contract te sluiten en om zijn medecontractant te kiezen, zonder de redenen van die keuze te moeten verantwoorden. Partijen zijn bovendien vrij om de inhoud van hun contract te bepalen, voor zover dit voldoet aan de wettelijke geldigheidsvereisten (art. 5.14 NBW).
Bindende kracht: "pacta sunt servanda"
Een geldig gesloten contract strekt de partijen tot wet (art. 5.69 NBW) — het kan in principe enkel gewijzigd of beëindigd worden met wederzijdse toestemming, of om wettelijke redenen (art. 5.70 NBW), en moet te goeder trouw worden uitgevoerd (art. 5.73 NBW).
Bij overeenkomsten met de overheid gelden overigens vaak bijzondere regels, los van dit gemeenrechtelijk kader — denk aan overheidsopdrachten, die door een aparte wetgeving worden beheerst.
Wanted Law adviseert u graag bij het opstellen of nakijken van uw overeenkomsten.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een overeenkomst en een verbintenis?
Een verbintenis is de rechtsband zelf; een overeenkomst is een rechtshandeling die, onder meer, verbintenissen kan doen ontstaan.
Welke 4 voorwaarden moet een overeenkomst vervullen om geldig te zijn?
Toestemming, bekwaamheid, een bepaalbaar en geoorloofd voorwerp, en een geoorloofde oorzaak.
Kan ik altijd vrij kiezen met wie ik een contract sluit?
Ja, in principe geldt volledige contractvrijheid, behoudens de uitzonderingen die de wet bepaalt.
Verwante artikels uit de cluster
Een overzicht van de soorten van overeenkomsten
De geldigheidsvereisten van een overeenkomst
Sancties bij contractbreuk
Hoe eindigen overeenkomsten?