Neemt u liever telefonisch contact op?

Bekijk het overzicht van onze Wanted kantoren op onze contactpagina.

23/10/2026
21/07/2019

Resultaat beloofd of alleen uw best doen? Het verschil tussen resultaats- en inspanningsverbintenis

Resultaat beloofd of alleen uw best doen?

Uw advocaat verliest de zaak. Uw nieuwe ramen lekken. Een pakje komt beschadigd aan. Kunt u de dienstverlener aansprakelijk stellen? Het antwoord hangt vaak af van één vraag: had hij een resultaat beloofd, of alleen zijn best te doen?

Twee soorten verbintenissen

Sinds 2023 definieert het Burgerlijk Wetboek beide begrippen uitdrukkelijk (art. 5.72 BW):

  • De inspanningsverbintenis verplicht de schuldenaar om alle zorg te verstrekken die eigen is aan een voorzichtig en redelijk persoon om een bepaald resultaat te bereiken. Het bewijs van de fout van de schuldenaar rust op de schuldeiser.
  • De resultaatsverbintenis verplicht de schuldenaar om een bepaald resultaat te bereiken. Wordt het resultaat niet bereikt, dan wordt de fout van de schuldenaar vermoed, tenzij hij overmacht aantoont.

In de rechtsleer spreekt men van een inspanningsverbintenis soms ook van een middelenverbintenis. De wet gebruikt het woord inspanningsverbintenis.

Het grote verschil: wie moet wat bewijzen?

  • Wat is beloofd? Bij een inspanningsverbintenis: zorgvuldig handelen. Bij een resultaatsverbintenis: een concreet resultaat.
  • Wat moet de schuldeiser bewijzen? Bij een inspanningsverbintenis: dat de schuldenaar een fout maakte. Bij een resultaatsverbintenis: alleen dat het resultaat niet werd bereikt.
  • Hoe ontsnapt de schuldenaar? Bij een inspanningsverbintenis: door aan te tonen dat hij zorgvuldig handelde. Bij een resultaatsverbintenis: alleen door overmacht aan te tonen.
  • Maatstaf: een voorzichtig en redelijk persoon in dezelfde omstandigheden, of het beloofde resultaat.

De algemene bewijsregel blijft: wie iets vordert, moet de feiten bewijzen waarop zijn vordering steunt, en wie beweert bevrijd te zijn, moet dat bewijzen (art. 8.4 BW). Art. 5.72 BW bepaalt hoe die regel speelt voor contractuele verbintenissen.

Voorbeelden uit de praktijk

  • De advocaat heeft in de regel een inspanningsverbintenis: hij moet uw zaak zorgvuldig voorbereiden en verdedigen, maar kan de winst niet garanderen. Een termijn laten verstrijken is wel een fout.
  • De arts heeft doorgaans een inspanningsverbintenis: hij belooft een zorgvuldige behandeling, geen genezing. Voor bepaalde deelaspecten kan de rechtspraak een resultaatsverbintenis aannemen.
  • De aannemer die ramen plaatst, heeft voor de correcte plaatsing meestal een resultaatsverbintenis: de ramen moeten dicht zijn en werken. Meer over aanneming in Resultaatsverbintenissen en middelenverbintenissen bij aannemingscontracten.
  • De vervoerder heeft een resultaatsverbintenis om de goederen of de reiziger veilig op de bestemming te brengen.

Uw contract helder op papier?

Beschrijft uw contract duidelijk wat u belooft en wat niet? Een verkeerde formulering kan u als dienstverlener een resultaat doen garanderen dat u nooit bedoelde. Wanted Law herschrijft uw voorwaarden zo dat ze uw werkelijke engagement weerspiegelen.

Hoe weet u welke verbintenis het is?

De wet bevat geen regel die bepaalt welk type geldt als het contract zwijgt. Het is een kwestie van uitleg van het contract: wat hebben de partijen werkelijk bedoeld? Rechters houden daarbij onder meer rekening met:

  • de bewoordingen van het contract, zoals "wij garanderen" tegenover "wij streven ernaar";
  • het toevalselement: hoe onzekerder het resultaat, zoals bij een rechtszaak of een medische behandeling, hoe eerder het een inspanningsverbintenis is;
  • de rol van de schuldeiser: moet hij zelf actief meewerken, dan ligt een inspanningsverbintenis meer voor de hand;
  • de deskundigheid van de schuldenaar en de gewoonten in de sector.

Partijen kunnen het ook uitdrukkelijk in hun contract vastleggen. Dat is de beste manier om discussie te vermijden.

Overmacht: de uitweg bij een resultaatsverbintenis

Wie een resultaat beloofde en het niet haalt, kan zich alleen bevrijden door overmacht aan te tonen: een ontoerekenbare onmogelijkheid om de verbintenis na te komen, waarbij rekening wordt gehouden met het onvoorzienbare en onvermijdbare karakter van het beletsel (art. 5.226 BW). Is de onmogelijkheid tijdelijk, dan wordt de nakoming opgeschort. De schuldenaar moet de schuldeiser binnen een redelijke termijn verwittigen. Was hij al in verzuim, dan komen de gevolgen van overmacht in principe voor zijn rekening (art. 5.227 BW). Lees ook Vreemde oorzaak of overmacht.

Kort samengevat: vraag en antwoord

Wat is het verschil tussen een resultaatsverbintenis en een inspanningsverbintenis? Bij een inspanningsverbintenis belooft de schuldenaar alle zorg van een voorzichtig en redelijk persoon, en moet de schuldeiser een fout bewijzen. Bij een resultaatsverbintenis belooft hij een bepaald resultaat, en wordt zijn fout vermoed als dat resultaat uitblijft, tenzij hij overmacht aantoont (art. 5.72 BW).

Is de verbintenis van een advocaat of arts een resultaatsverbintenis? In de regel niet. Advocaten en artsen hebben doorgaans een inspanningsverbintenis: ze moeten zorgvuldig handelen, maar kunnen de uitkomst niet garanderen.

Veelgestelde vragen

Wat als het contract niet zegt welk type verbintenis het is?
Dan legt de rechter het contract uit volgens de bedoeling van de partijen. Hij kijkt onder meer naar de bewoordingen, het toevalselement en de rol van de schuldeiser.

Kan een dienstverlener zich altijd op overmacht beroepen?
Alleen als het beletsel onvoorzienbaar en onvermijdbaar was en hem niet kan worden toegerekend. Hij moet u bovendien tijdig verwittigen.

Moet ik bij een inspanningsverbintenis bewijzen dat de ander slecht werk leverde?
Ja. U moet aantonen dat hij niet handelde zoals een voorzichtig en redelijk persoon in dezelfde omstandigheden.

Kan ik in mijn contract een resultaatsverbintenis afzwakken?
Ja, u kunt uitdrukkelijk bepalen dat u alleen een inspanningsverbintenis aangaat, of uw aansprakelijkheid binnen de wettelijke grenzen beperken. Bij consumenten gelden wel strengere regels voor zulke bedingen.

Wat u belooft, bepaalt waarvoor u instaat

Wanted Law helpt u die belofte juridisch scherp te stellen, als dienstverlener of als klant. Voor verdere ondersteuning kunt u terecht in de Wanted Shop. Lees ook Soorten verbintenissen in het recht en De contractuele aansprakelijkheid voor eigen gedrag.

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van alle nieuwste Wanted Facts, schrijf u dan in op onze nieuwsbrief.

Schrijf u in

Disclaimer

De informatie over juridische onderwerpen die u in deze bijdrage aantreft, zijn louter informatieve, algemene besprekingen en kunnen in geen geval als juridisch advies worden beschouwd. Wanted Law aanvaardt geen aansprakelijkheid voor enige schade die iemand zou lijden door voort te gaan op deze informatie. Als u juridisch advies wenst, dient u contact op te nemen met een gekwalificeerde advocaat die u zal adviseren op basis van uw persoonlijke situatie. Alle blogberichten gepubliceerd op de website van Wanted Law zijn geschreven met toepassing van het Belgisch Recht.

Copyright

Wanted Law bezit het exclusieve copyright van deze website, zijn design en de volledige inhoud ervan. Gebruik van deze website, of delen ervan, in welke vorm dan ook, is verboden zonder de voorafgaande schriftelijke toestemming van Wanted Law.

Nieuw algemeen contractenrecht (2de editie) - Claeys I., Tanghe T.

Koop in de Wanted Shop!

Leerboek Verbintenissenrecht - Boek 1 (ed. 2025) - Stijns S.

Koop in de Wanted Shop!