Sinds 1 juli 2024 is er een nieuwe, vereenvoudigde procedure voor het wijzigen van de familienaam in België. Dit biedt burgers nu meer flexibiliteit en eenvoud wanneer zij hun achternaam willen aanpassen, zonder de bureaucratische hindernissen van eerdere procedures. Deze herziening komt tegemoet aan de groeiende vraag naar een soepelere benadering voor naamsveranderingen van personen die de familienaam van hun vader, moeder of adoptant willen dragen.
In deze Wanted Fact bespreken we de achtergrond en werking van deze nieuwe procedure, wie in aanmerking komt en hoe de aanvraag verloopt.
Waarom een vereenvoudigde procedure?
Vóór 1 juli 2024 was het proces om de familienaam te veranderen in België omslachtig en vaak duur. De Minister van Justitie behandelde alle aanvragen en beoordeelde per geval of de wijziging gerechtvaardigd was. Voor veel mensen zorgde dit voor een lang en complex traject, met tal van administratieve stappen en kosten.
De vereenvoudigde procedure is ingevoerd om deze hindernissen weg te nemen en de stap naar naamsverandering toegankelijker te maken. Tegenwoordig kunnen meerderjarige Belgen, erkende vluchtelingen of staatlozen (onder bepaalde voorwaarden) hun familienaam wijzigen via een aanvraag bij hun gemeente, zonder dat hiervoor tussenkomst van de FOD Justitie of Minister van Justitie vereist is. Dit biedt een praktische oplossing voor wie de familienaam van een ouder of adoptant wil aannemen.
Voorwaarden voor de nieuwe procedure
De nieuwe procedure is bedoeld voor specifieke situaties waarin mensen hun familienaam willen veranderen zonder dat er een uitgebreide juridische rechtvaardiging vereist is.
De procedure is toegankelijk voor meerderjarige of ontvoogde Belgen, erkend vluchtelingen of staatlozen. Met andere woorden, elke volwassen persoon kan een aanvraag indienen bij de gemeente van zijn woonplaats. Woont de meerderjarige niet meer in België, dan kan dit bij de laatste woonplaats in België of de stad Brussel bij gebrek aan enige huidige of voormalige woonplaats in België.
Let wel: de aanvraag wordt niet zomaar goedgekeurd. Er zijn enkele belangrijke voorwaarden waaraan voldaan moet worden. De aanvrager moet bijvoorbeeld kunnen aantonen dat de wijziging geen frauduleus motief heeft of bedoeld is om schuldeisers te ontlopen. In geval van twijfel kan de gemeente nog altijd aanvullende informatie vragen of de aanvraag doorverwijzen naar de FOD Justitie.
Hoe werkt de nieuwe procedure?
De procedure verloopt in vrij eenvoudige stappen.
De eerste stap is het indienen van een aanvraag bij de gemeente waar de persoon ingeschreven staat. Hiervoor moet een aanvraagformulier worden ingevuld, waarin ook een korte motivatie wordt gevraagd. Zoals gezegd, geldt deze vereenvoudigde procedure enkel voor het aannemen van de familienaam van een ouder of adoptant. Wens je een naamswijziging wegens een emotionele of praktische redenen, of bijvoorbeeld omdat iemand een achternaam deelt met een persoon die in opspraak is geraakt en daarmee niet langer geassocieerd wil worden, dan moet de gewone procedure gevolgd worden.
Na ontvangst van de aanvraag, beoordeelt de gemeente de aanvraag binnen één maand. Indien nodig kan de gemeente aanvullende documenten of informatie vragen om de aanvraag verder te onderbouwen. Bij goedkeuring ontvangt de aanvrager een officiële bevestiging van de naamswijziging en wordt de wijziging doorgevoerd in het Rijksregister en andere relevante documenten. Let wel, als er twijfels zijn en de Procureur des Konings wordt geraadpleegd, kan de termijn oplopen tot drie maanden.
De naamsverandering kan op deze vereenvoudigde wijze slechts eenmaal worden toegestaan.
Als er minderjarige kinderen zijn, dan wordt de naamsverandering ook uitgebreid naar hen. Op die manier blijft de eenheid van de familienaam binnen het gezin gewaarborgd. Opgelet: de toestemming van kinderen ouder dan twaalf jaar is vereist.
Conclusie
De vernieuwde procedure heeft als duidelijk voordeel de snellere verwerking van de aanvragen. In tegenstelling tot de gewone procedure waar de doorlooptijd al snel een half jaar tot een jaar bedraagt, worden in de vereenvoudigde procedure de aanvragen binnen één à drie maanden behandeld.
Contacteer dan zeker Wanted Law
Heeft u vragen of wenst u advies over de mogelijkheid om uw familienaam te wijzigen? Neem contact op met Wanted Law.