Zullen jouw schulden worden kwijtgescholden wanneer je faillissement aanvraagt?
Wanneer een vennootschap de boeken neerlegt, kan deze geen verzoek tot kwijtschelding neerleggen bij de ondernemingsrechtbank. Bij de faling van een natuurlijk persoon is de situatie anders. Een natuurlijk persoon zal bij de sluiting van het faillissement automatisch de kwijtschelding van zijn restschulden verkrijgen, tenzij hiertegen verzet wordt aangetekend door een belanghebbende. De vraag is nu, wanneer kan er verzet worden aangetekend? De mogelijke redenen voor het verzet tegen de kwijtschelding worden besproken in deze Wanted Fact.
Faillissement
Hoewel corona al een tijdje achter ons ligt, voelen vele ondernemingen pas recent de weerslag er van. Bij verschillende ondernemingen ging de herstart na de pandemie niet zo vlot, waardoor ze geen andere uitweg meer zagen dan het aanvragen van het faillissement.
De vraag is dan: ‘Zal ik mijn schulden moeten betalen wanneer ik in faling ga of worden deze kwijtgescholden?’.
Wanneer een vennootschap de boeken neerlegt, kan deze geen verzoek tot kwijtschelding neerleggen bij de ondernemingsrechtbank. De curator zal met het actief van de vennootschap zoveel mogelijk proberen de schuldeiseres te betalen en nagaan of er sprake zou kunnen zijn van bestuurders- en/of oprichtersaansprakelijkheid.
Bij de faling van een natuurlijk persoon is de situatie anders. Een natuurlijk persoon zal bij de sluiting van het faillissement automatisch de kwijtschelding verkrijgen van alle restschulden. Dit zijn de schulden die niet konden worden betaald met het (gerealiseerde) actief.
De vraag is nu, kunnen derden zich tegen deze kwijtschelding verzetten? Het doel van de nieuwe faillissementswetgeving is om de faling te beschouwen als een nieuwe start voor de gefailleerde. De gefailleerde moet een tweede kans krijgen om iets nieuw op te bouwen en niet gestraft worden voor zijn eerder ondernemerschap. De kwijtschelding is op vandaag als het ware een automatisme bij de sluiting van het faillissement.
Artikel XX.173 van het Wetboek Economisch Recht bevestigt dit als volgt:
‘Indien de gefailleerde een natuurlijke persoon is, zal hij ten aanzien van de schuldeisers worden bevrijd van de restschulden, onverminderd de zakelijke zekerheden gesteld door de schuldenaar of een derde.’
De sluiting van het faillissement bevrijd met andere woorden de schuldenaar van zijn restschulden. Deze kwijtschelding kan enkel geweigerd worden indien een belanghebbende zich hiertegen verzet.
De kwijtschelding vindt sinds september 2023 automatisch bij de sluiting van het faillissement
Vroeger kon de kwijtschelding enkel worden toegekend indien deze uitdrukkelijk werd gevraagd door de gefailleerde. Dit is sinds september 2023 niet meer het geval.
Bij de sluiting van het faillissement moet de rechtbank automatisch de kwijtschelding toekennen, zonder dat dit een actieve handeling van de gefailleerde vereist.
Elke belanghebbende kan zich verzetten tegen de kwijtschelding
Elke belanghebbende, zoals bijvoorbeeld de curator, het openbaar ministerie of een schuldeiser kan zich verzetten tegen de gehele of gedeeltelijke kwijtschelding van de restschulden. Dit verzet kan plaatsvinden bij verzoekschrift vanaf de bekendmaking van het faillissementsvonnis.
Indien de kwijtschelding reeds werd toegekend bij de sluiting van het faillissement, kan elke belanghebbende dit verzet nog gedurende drie maanden na de bekendmaking van de sluiting instellen bij wijze van derdenverzet.
De vordering tot weigering van de kwijtschelding vervalt in principe na vier jaar na de faillissementsverklaring.
De kwijtschelding kan enkel worden geweigerde indien de gefailleerde kennelijk grove fouten heeft begaan die hebben bijgedragen tot het faillissement
Een kennelijk grove fout wordt in deze context aanzien als een flagrante fout die een redelijk zorgvuldig en voorzichtig persoon niet zou hebben gepleegd, en die in strijd is met de essentiële regels van het vennootschapsleven. De kwijtschelding kan ook worden geweigerd indien de gefailleerde onjuiste inlichtingen heeft verstrekt tijdens de afwikkeling van het faillissement.
Dit komt erop neer dat een kennelijk grove fout een onbetwistbaar manifeste fout is waarvan elk redelijk mens wist of moest weten dat ze schade zou veroorzaken.
Het is wel zo dat deze kennelijk grove fout wordt afgeleid uit een geheel van feiten en gedragingen, die door hun samenhang wel als kennelijk grof kunnen worden beschouwd. De afweging of er al dan niet sprake is van een kennelijk grove fout moet dan ook geval per geval bekeken worden.
Indien er sprake zou kunnen zijn van een kennelijk grove fout, dan nog moet die fout ook hebben bijgedragen tot het faillissement. Het is echter niet omdat er een kennelijk grove fout werd begaan dat dit aan de basis van het faillissement van de onderneming lag.
Bepaalde rechtspraak zegt echter dat er geen causaal verband moet worden aangetoond tussen de kennelijk grove fout en het faillissement. Deze fout moet minstens bijgedragen hebben tot het faillissement, ook al was het niet de enige oorzaak. De kennelijk grove fout moet dus duidelijk bijgedragen hebben tot het faillissement, zonder dat deze fout de (al dan niet uitsluitende) oorzaak moet zijn.
Besluit
De kwijtschelding na een persoonlijk faillissement is in principe een automatisme. Enkel verzet door een belanghebbende kan ervoor zorgen dat de rechtbank de kwijtschelding volledig of gedeeltelijk weigert.
Let wel: de afweging of er al dan niet een kennelijk grove fout werd begaan wordt geval per geval bekeken in het licht van alle omstandigheden en gedragingen. Afhankelijk van de fout en de context waarin ze begaan werd, kan dit alsnog leiden tot een negatief oordeel van de rechtbank.
Contacteer ons
Contacteer gerust één van onze Wanted Lawyers zodat we u persoonlijk kunnen adviseren en bijstaan.