Kan je de afstammingsband nog vaststellen wanneer je biologische vader overleden is?
Wie kent er ondertussen het dossier van Koning Albert II en Delphine Boël, of beter gezegd Saksen-Coburg, niet? De strijd van Delphine om de erkenning van haar vader was gedurende jaren regelmatig hot news. Maar in vele gevallen is de biologische vader geen koning. Zo'n 10 % van de kinderen zou in overspel zijn verwekt. Hoe zit zo'n procedure tot vaststelling van een vaderlijke afstamming in elkaar? En kan u het vaderschap nog vaststellen van een overleden vader?
Het verhaal van Jack, een door zijn vader in overspel verwekt kind
Chloé was in de jaren ’90 goed bevriend met Katrien, de vrouw van Wout. Wout hielp Chloé regelmatig met allerlei klusjes in haar woning.
In de zomer van 1999 sloeg de spreekwoordelijke vonk over tussen Wout en Chloé. De buitenechtelijke affaire was een feit. En zelfs meer dan dan, uit deze overspelige relatie werd één kind geboren, Jack.
Op het ogenblik van de overspelige relatie en de geboorte van Jack was Wout gelukkig getrouwd met Katrien. Uit dit huwelijk waren twee kinderen geboren, Ellen en Wim. Door zijn huwelijk lag het voor Wout zeer moeilijk om Jack als zijn derde kind te erkennen, hoewel hij Jack regelmatig zag in het huis van Chloé.
Niettemin was het de wens van Wout om toch enige financiële verantwoordelijkheid te nemen voor Jack. Hij informeerde zich bij een notaris om Jack op te laten nemen in zijn testament, maar nog voor hij de daad bij het woord kon voegen, stierf Wout onverwacht…
Zijn vrouw Katrien en de kinderen Ellen en Wim wisten nog steeds niet van het bestaan van Jack af, en hadden zelfs geen weet van de buitenechtelijke avonturen van hun vader en echtgenoot.
Ook Jack zelf wist niet wie zijn vader was. Vanwege zijn jonge leeftijd had Chloé Jack nooit verteld dat buurman Wout zijn biologische vader was. Chloé vond de tijd nog niet rijp genoeg om Jack hiermee te confronteren. Chloé merkte gaandeweg dat Jack een vaderfiguur miste, zodat zij uiteindelijk de ware toedracht vertelde aan Jack toen die 18 werd.
Inmiddels is Jack 21 jaar oud en wil hij koste wat het kost de immense leegte van een afwezige vader opvullen. Hij wil erkenning en de afstammingsband ten aanzien van zijn overleden vader vaststellen. Maar hoe begin je hieraan?
Is het nog wel mogelijk om de vaderlijke afstamming vast te stellen na het overlijden van de biologische vader?
Het antwoord is positief. Zelfs als één van uw biologische ouders overleden is, is het nog mogelijk om de afstammingsband post mortem te laten vaststellen.
Hoe wordt de vaderlijke afstammingsband normaal gezien vastgesteld?
De afstamming langs vaderszijde kan worden vastgesteld op drie manieren:
- De afstamming langs vaderszijde binnen het heterohuwelijk, op grond van het vaderschapsvermoeden. De vader is diegene die het huwelijk aanduidt (artikel 315 oud BW).
- De erkenning van het kind door de vader.
- In bepaalde gevallen is het de rechtbank die in het kader van een gerechtelijk onderzoek naar het vaderschap, de vaderlijke afstamming vastlegt.
Het onderzoek naar het vaderschap
Als er nog geen vaderlijke afstammingsband werd vastgesteld op basis van de vaderschapsregel binnen het huwelijk, of het kind werd niet erkend, dan kan men in bepaalde gevallen met succes een gerechtelijk onderzoek voeren naar het vaderschap. Dit kan ook wanneer de biologische vader reeds is overleden. In dat geval richt u zich tot de andere afstammelingen (oftewel de andere kinderen) en erfgenamen van de vader.
In het geval van Jack dient hij zijn vordering te stellen tegen de erfgenamen, in casu de kinderen Ellen, Wim, en de langstlevende echtgenoot, Katrien. Daarnaast dient Jack ook zijn moeder in het geding betrekken, of de vordering samen met haar instellen.
Er zijn echter wel een aantal voorwaarden waaraan het onderzoek naar het vaderschap moet beantwoorden.
Ontvankelijkheidsvoorwaarden
- De vaderlijke afstamming staat nog niet vast en er is geen sprake van een vastgestelde meemoederlijke afstammingsband. Het kind mag dus buiten zijn moederlijke afstamming nog geen andere vastgestelde afstammingsband hebben.
- Er is geen bezwaar van het meerderjarige kind, indien de moeder of de biologische vader de vordering instelt;
- Afwezigheid van een absoluut huwelijksbeletsel tussen de moeder en de vermeende vader, tenzij de familierechtbank oordeelt dat de vaststelling van het vaderschap niet strijdig is met het belang van het kind.
Deze voorwaarden zijn in he geval van Jack vervuld. De vaderlijke afstamming staat namelijk in zijn situatie nog niet vast en er is geen sprake van een meemoederlijke afstammingsband.
Omdat Jack zelf wenst dat het vaderschap van Wout ten aanzien van hem komt vast te staan, is er uiteraard geen bezwaar van het kind.
Het bewijs van het genetisch vaderschap van de (overleden) man
Nu de vordering tot gerechtelijke vaststelling van het vaderschap ontvankelijk is, moet de vordering ook nog gegrond zijn. Kortom, Jack moet nog het bewijs leveren van de genetische band tussen de vader en het kind, en dit overeenkomstig artikel 332quinquies, §3 oud BW.
De wet voorziet hiervoor in drie bewijsmogelijkheden (artikel 324 oud BW):
- Het bezit van staat van het kind t.o.v. de beweerde vader (artikel 324, 1ste lid oud BW).
- De geslachtsgemeenschap van de beweerde vader met de moeder gedurende het wettelijk tijdperk van de verwekking (artikel 324, 3de lid oud BW).
- Het rechtstreeks bewijs van de genetische band, te leveren door alle middelen van recht (artikel 324, 2de lid oud BW).
In de zaak van Jack is er geen sprake van een bezit van staat, aangezien Wout het in overspel verwekt kind tot aan zijn overlijden geheim heeft gehouden. Er is dan ook geen sprake van een beleefde vader-zoon relatie.
Evenmin kan het vaderschap bewezen worden op basis van het vermoeden van vaderschap na geslachtsgemeenschap tussen de beweerde vader en de moeder gelet op het aanwezige tijdsverloop.
Jack wenst het rechtstreeks bewijs van de genetische band tussen hemzelf en Wout te leveren op basis van de derde mogelijkheid: hij zal “door alle middelen van recht” de genetische band bewijzen tussen hem en zijn overleden vader, met name door een DNA-onderzoek in het kader van een te bevelen deskundigenonderzoek.
Een DNA-onderzoek post mortem
Artikel 331octies oud BW bepaalt dat de rechtbanken, zelfs ambtshalve, een bloedonderzoek of enig ander onderzoek volgens de beproefde wetenschappelijke methodes kunnen gelasten, zoals een DNA-onderzoek.
Het overlijden van Wout staat een dergelijk deskundigenonderzoek allerminst in de weg, omdat de Rechtbank in voorkomend geval een DNA-onderzoek post mortem kan laten uitvoeren.
In geval van crematie (net zoals bij Wout), zal het DNA-onderzoek plaatsvinden via de afstammelingen en dus in het geval van Jack bij Ellen en Wim.
Het verloop van het DNA-onderzoek via de rechtbank
De rechtbank zal bij tussenvonnis een arts aanstellen die het DNA-onderzoek zal uitvoeren.
Zowel Jack als Ellen en Wim zullen bij deze deskundige een afspraak moeten maken en hun DNA afstaan. De deskundige kan op basis van deze DNA-stalen vaststellen of zij eenzelfde DNA hebben en kan het percentage van dezelfde afstammingsband bepalen.
Als uit het DNA-onderzoek blijkt dat Wout de biologische vader is van Jack, kan Jack aan de rechtbank vragen om ook de familienaam van Wout aan te nemen. De rechter zal in zijn vonnis akte nemen van de door Jack gekozen naam.
Na het verstrijken van de termijn van hoger beroep of van voorziening in cassatie, stuurt de griffier namelijk onmiddellijk de gegevens nodig voor de opmaak van de gewijzigde akte van de burgerlijke stand via de Databank voor de Akten van de Burgerlijke Stand (DABS) naar de bevoegde ambtenaar van de burgerlijke stand.
De zaak is in dat geval volledig gefinaliseerd en Jack kan vervolgens door het leven gaan met dezelfde familienaam als zijn biologische vader Wout.
Wat zijn de gevolgen voor Jack?
Jack verkrijgt dezelfde rechten als de andere kinderen Ellen en Wim, omdat hij door deze procedure als (derde) kind van Wout wordt erkend en derhalve een wettelijke erfgenaam van Wout wordt.
In geval van een overleden biologische vader moet de vereffening en verdeling van de nalatenschap herzien worden, rekening houdende met het erfdeel van Jack. Maar in vele gevallen gaat het niet om het financiële. Het kind heeft vaak een ongetemperde drang om het vaderschap van zijn biologische vader juridisch erkend te zien.
Wat dan met de rust van de families?
Er is al aardig wat inkt gevloeid over de procedure tot vaststelling van het vaderschap en de rust van de families.
Het is namelijk een vordering die de rust in de familie van de beweerde vader aanzienlijk verstoort. Familieruzies zijn hierin niet zeldzaam.
Maar de rechtspraak is op dag van vandaag zo goed als unaniem dat in een gerechtelijke procedure tot onderzoek van het vaderschap, het recht van eenieder op vaststelling van zijn afstamming primeert op het belang van de rust van de families.
Het is aldus een bijzonder belangrijk recht geworden om rechtszekerheid te krijgen over de familiale banden.
Na het voeren van een dergelijke procedure kunt u namelijk (eindelijk) een open hoofdstuk afsluiten en verkrijgen alle betrokken families zekerheid.
Het kind zal ook eindelijk kennis krijgen van zijn volledige identiteit, en dit primeert op de rust van een familie.
Vragen?
Heeft u nog vragen of wenst u na te gaan of uw situatie voldoet aan de voorwaarden om eenzelfde procedure op te starten? Contacteer ons dan en wij zullen u verder helpen !